Tip 1 diyabetli çocukların ebeveynlerinin hastalığa psikososyal uyumu
Type 1 Diabetes mellitus is one of the most common chronic diseases encountered in childhood
- Tez No: 945914
- Danışmanlar: PROF. DR. FATİH GÜRBÜZ, DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU UĞRAŞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, tip 1 diyabet, ebeveyn, psikososyal uyum, Family medicine, type 1 diabetes, parent, psychosocial adaptation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Tip 1 Diyabetli Çocukların Ebeveynlerinin Hastalığa Psikososyal Uyumu Giriş ve Amaç: Tip 1 diyabet, çocukluk çağında sık görülen kronik hastalıklardan biridir. Yalnızca kronik bir hastalık olarak değil, aynı zamanda bireylerin ve ailelerinin sosyal, psikolojik ve yaşam biçimiyle ilgili pek çok alanı etkileyen karmaşık bir durum olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle, hastalığın yönetiminde birey merkezli tedavi yaklaşımlarının yanı sıra aile odaklı destek modellerinin ve psikososyal müdahalelerin bütüncül bakıma entegre edilmesi önemlidir. Bu araştırmanın amacı, Tip 1 diyabet tanısı almış çocukların ebeveynlerinin hastalığa psikososyal uyum düzeylerini belirlemek ve sosyodemografik özellikler ile klinik faktörlerin bu uyum üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Çalışmanın sonuçları, özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinde aile hekimleri ve sağlık profesyonellerinin erken dönemde psikolojik riskleri saptamasına katkıda bulunacak; aile odaklı psikoeğitimsel müdahale programlarının geliştirilmesine ve uygulanmasına bilimsel temel oluşturacaktır. Gereç ve Yöntem: Bu analitik kesitsel araştırma, Nisan-Haziran 2025 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Polikliniği'ne başvuran 328 ebeveyn ile yürütülmüştür. Veriler, sosyodemografik özellikleri içeren anket formu ile Ebeveyn Diyabet Stres Ölçeği (EDSÖ) ve Diyabetin Aileye Etkisi Ölçeği (DAEÖ) kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Analizlerde IBM SPSS Statistics 26.0 programı kullanılmış ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Normal dağılım gösteren sürekli değişkenlerde Student's t ve ANOVA testleri; normal dağılım göstermeyen sürekli değişkenlerde Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri uygulanmıştır. Kategorik değişkenler Ki-kare veya Fisher Exact testi ile analiz edilmiş, değişkenler arası ilişkiler Spearman korelasyon katsayısı ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırma bulgularına göre, ebeveynlerin cinsiyeti, medeni durumu, eğitim ve gelir düzeyleri psikososyal uyum düzeylerinde anlamlı farklılık yaratmıştır. Kadın, bekar, düşük gelirli ve düşük eğitim düzeyine sahip ebeveynlerde stres ve diyabetin aileye etkisi puanları daha yüksek bulunmuştur. Çocuğun Tip 1 diyabet süresi ile maddi yük algısı arasında zayıf düzeyde pozitif bir ilişki saptanmıştır. HbA1c değerleri ile psikososyal uyum arasında anlamlı bir ilişki görülmemiştir. EDSÖ ve DAEÖ toplam puanları arasında pozitif yönde, düşükten orta düzeye değişen anlamlı korelasyonlar belirlenmiştir. Sonuç: Tip 1 diyabetli çocukların ebeveynleri, sosyoekonomik zorluklar ve yüksek düzeyde psikososyal stres ile karşı karşıya kalmaktadır. Araştırmanın sonuçları, birinci basamak sağlık hizmetlerinde aile odaklı yaklaşımın, eğitim programlarının ve psikososyal destek mekanizmalarının önemini ortaya koymaktadır. Elde edilen veriler, aile hekimlerinin ve sağlık profesyonellerinin multidisipliner işbirliğiyle destekleyici müdahaleler geliştirmesine katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Introduction and Objective: Type 1 diabetes mellitus is one of the most common chronic diseases encountered in childhood. It is considered not merely as a chronic medical condition but as a complex disorder that significantly affects various aspects of individuals' and families' social life, psychological well-being, and daily routines. Therefore, in addition to patient-centered treatment approaches, the integration of family-focused support models and psychosocial interventions into comprehensive care is of critical importance. The primary aim of this study is to determine the psychosocial adaptation levels of parents of children diagnosed with type 1 diabetes and to evaluate the effects of sociodemographic characteristics and clinical factors on this adaptation. The findings of the research are expected to contribute to the early identification of psychological risks by family physicians and health professionals, particularly within the scope of primary health care services, and to provide a scientific basis for the development and implementation of family-oriented psychoeducational intervention programs. Material and Methods: This analytical cross-sectional study was conducted between April and June 2025 with 328 parents who applied to the Pediatric Endocrinology Outpatient Clinic of Ankara Bilkent City Hospital. Data were collected through face-to-face interviews using a questionnaire including sociodemographic characteristics, the Parent Diabetes Distress Scale (PDDS), and the Diabetes Family Impact Scale (DFIS). Analyses were performed using IBM SPSS Statistics version 26.0, and a significance level of p<0.05 was accepted. Student's t-test and ANOVA were applied for continuous variables with normal distribution, and Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis tests were used for variables without normal distribution. Categorical variables were analyzed with Chi-square or Fisher's Exact tests, and correlations between variables were evaluated with Spearman correlation coefficient. Results: According to the study findings, parents' gender, marital status, education, and income levels created significant differences in psychosocial adaptation. Higher stress and greater family impact of diabetes were observed among female, single, low-income, and less-educated parents. A weak positive correlation was identified between the duration of the child's type 1 diabetes and the perceived financial burden. No significant relationship was found between HbA1c levels and psychosocial adaptation. Significant positive correlations, ranging from low to moderate, were identified between total PDDS and DFIS scores. Conclusion: Parents of children with type 1 diabetes face socioeconomic challenges and high levels of psychosocial stress. The results highlight the importance of family-centered approaches, educational programs, and psychosocial support mechanisms in primary health care. The data obtained will contribute to the development of supportive interventions through multidisciplinary collaboration among family physicians and health professionals.
Benzer Tezler
- Tip 1 diyabetes mellitus tanılı ergenlerde psikopatoloji, yaşam kalitesi ve ebeveyn tutumlarının değerlendirilmesi
Assessment of psychopathology, quality of life and parental attitudes in adolescents with type 1 diabetes mellitus
NİLFER ŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
PsikiyatriErciyes ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DİDEM BEHİCE ÖZTOP
- Ebeveyn tutumlarının tip 1 diyabetes mellitus'lu ergenlerin yaşam kalitesine etkisi
The effect of parental attitudes on quality of life of adolescents with TYPE 1 diabetes mellitus
SÜMEYRA MELEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
HemşirelikErciyes ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EMİNE ERDEM
- Ovulasyon indüksiyonu tedavisinde folliküler gelişimin ultrasonografik takibi
Başlık çevirisi yok
MERİH BAYRAM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜLAZIM YILDIRIM
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER