Yapay zekanın girişmcilik projelerinin başarısını hızlandırmaya etkisi
The impact of artificial intelligence in accelerating the success of entrepreneurial projects
- Tez No: 946139
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TUTKU TUNCALI YAMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası İşletmecilik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, kurumsal uygulamaların aracılık rolüne odaklanarak, yapay zekanın (YZ) kuluçka merkezleri ve hızlandırıcılardaki girişimci girişimlerin başarısına ne ölçüde katkıda bulunduğunu araştırmaktadır. Teknoloji Kabul Modeli (TAM), Birleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi (UTAUT), Kaynak Tabanlı Görüş (RBV), Dinamik Yetenekler Teorisi ve Kurumsal Teoriyi birleştiren çok boyutlu bir teorik çerçeveye dayanan çalışma, yapay zeka olgunluğu, benimsenmesi, yönetişimi ve bilgi aktarımının girişimcilik sonuçlarını etkilemek için girişimin uyarlanabilirliği ile nasıl etkileşime girdiğini incelemektedir. Küresel İnovasyon Endeksi'ndeki ilk on ülkede kuluçka merkezleri ve hızlandırıcılarla bağlantılı 101 profesyonel arasında yapılandırılmış, kesitsel bir anket gerçekleştirilmiştir. Altı temel yapı arasındaki ilişkileri analiz etmek için Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) kullanılmıştır. Bulgular, yapay zeka odaklı başarıya ilişkin deterministik anlatılara meydan okumaktadır. YZ kullanımı, olgunluğu ve bilgi aktarımı girişimcilik başarısını doğrudan öngörmezken, girişim uyumluluğu önemli bir aracı olarak ortaya çıkmıştır. Özellikle, YZ olgunluğu, yalnızca yüksek düzeyde girişim uyarlanabilirliği ile filtrelendiğinde olumlu sonuçlara katkıda bulunmuştur. Buna karşılık, genellikle dijital öğrenmenin kolaylaştırıcıları olduğu varsayılan bilgi aktarım sistemleri, daha ilişkisel ve bağlama duyarlı mentorluk uygulamalarına ihtiyaç duyulduğunu düşündüren önemli etkiler sergilememiştir. Moderatör olarak modellenen etik yönetişim ve sektörel bağlam, kavramsal ilgileri devam etmesine rağmen önemli bir etki göstermemiştir. Bu sonuçlar, yapay zekanın dönüştürücü potansiyelinden yararlanmada uyarlanabilir kapasite ve kurumsal uyumun önemini vurgulamaktadır. Bu çalışma, YZ'yi daha geniş inovasyon yönetişiminin bir bileşeni olarak yeniden konumlandırarak girişimcilik ekosistemlerinin daha nüanslı bir şekilde anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır. Kuluçka merkezlerini, odağı teknolojik uygulamadan, girişimlerin YZ içgörülerini özümsemelerini, yorumlamalarını ve stratejik olarak uygulamalarını sağlayan ilişkisel altyapıları geliştirmeye kaydırmaya çağırmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis investigates the extent to which artificial intelligence (AI) contributes to the success of entrepreneurial ventures within incubators and accelerators, focusing on the mediating role of institutional practices. Drawing on a multidimensional theoretical framework that integrates the Technology Acceptance Model (TAM), the Unified Theory of Acceptance and Use of Technology (UTAUT), the Resource-Based View (RBV), Dynamic Capabilities Theory, and Institutional Theory, the study examines how Yapay zekâ olgunluğu (AI maturity), adoption, governance, and knowledge transfer interact with startup adaptability to influence entrepreneurial outcomes. A structured, cross-sectional survey was conducted among 101 professionals affiliated with incubators and accelerators across the top ten countries in the Global Innovation Index. Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) was employed to analyze the relationships among six core constructs. The findings challenge deterministic narratives of AI-driven success. While AI usage, maturity, and knowledge transfer did not directly predict girişimcilik başarısı, startup adaptability emerged as a significant mediator. Specifically, Yapay zekâ olgunluğu (AI maturity) contributed to positive outcomes only when filtered through high levels of startup adaptability. Conversely, knowledge transfer systems—often assumed to be enablers of digital learning—did not exhibit significant effects, suggesting the need for more relational and context-sensitive mentorship practices. Ethical governance and sectoral context, modeled as moderators, showed no significant impact, although their conceptual relevance remains intact. These results underscore the importance of adaptive capacity and institutional alignment in leveraging AI's transformative potential. This study contributes to a more nuanced understanding of entrepreneurial ecosystems by repositioning AI as a component of broader innovation governance. It urges incubators to shift focus from technological implementation to cultivating relational infrastructures that enable startups to absorb, interpret, and strategically apply AI insights.
Benzer Tezler
- Manisa yöresinde domateste anlaşmalı tarım ve karşılaşılan sorunlar
Başlık çevirisi yok
OSMAN MURAT KOÇTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN TALİM
- Bir pamuk iplikhanesinde fiili çalışma metodlarının incelenmesi ve mevcut işlemlerin standart sürelerinin saptanması
Başlık çevirisi yok
MÜRŞİDE KESEROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
İşletmeEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA NAZMİ ERCAN
- Barajların hacim-verim ilişkisi üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MEHMET KILIÇARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
İnşaat MühendisliğiÇukurova Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TEFARUK HAKTANIR
- Çiğit ve ayçiçek yağlarının doğal antioksidan içerikleri ile bu yağların stabilitelerinin arttırılmaları üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
ALİ KEMAL YALNIZ
Doktora
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHİR ÇOLAKO¦LU
- Computer aided design of lumped and distributed broadband matching and filtering networks
Başlık çevirisi yok
ADNAN KÖKSAL
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEVZAT YILDIRIM