Hemşireler için yaşlı istismarını tanılama ölçeği geliştirilmesi
Development of the elderly abuse diagnostic scale for nurses
- Tez No: 946814
- Danışmanlar: PROF. DR. BİRSEL CANAN DEMİRBAĞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Geçerlik, Güvenirlik, Ölçekler, Yaşlı istismarı, Cinsel istismar, Duygusal istismar, Ekonomik istismar, Fiziksel istismar, Psikolojik istismar, Elder abuse, Nursing, Reliability, Scales, Validity, Sexual abuse, Emotional abuse, Economic abuse, Physical abuse, Psychological maltreatment
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yaşlı istismarı, artan yaşlı nüfusla birlikte önemli bir küresel sağlık sorunu haline gelmiştir. Hemşirelerin yaşlı istismarını tanılamalarını desteklemek amacıyla yürütülen bu araştırmada, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, metodolojik desende planlanmıştır. Etik kurul onayı (15.06.2023, Sayı: 2023/43) ve kurum izinleri alınmıştır. Ölçek maddeleri literatür taraması ve uzman görüşleri doğrultusunda oluşturulmuştur. Uzman görüşü sonrası ölçeğin kapsam geçerlilik indeksi 0.878 olarak saptanmıştır. Araştırmada açıklayıcı faktör analizi için Artvin ilinde 373 hemşireden, doğrulayıcı faktör analizi için ise Trabzon ilinde 334 hemşireden veri toplanmış, toplamda 707 hemşire çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler, Kişisel Bilgi Formu ve Hemşireler İçin Yaşlı İstismarını Tanılama Ölçeği (HİYİTÖ) taslak formu kullanılarak toplanmıştır. Açıklayıcı faktör analizinde KMO değeri 0.861, Bartlett's testi sonucu χ²=7109.368 (p<0.001) bulunmuş, dört faktörlü bir yapı ile toplam varyansın %61.810'unun açıklandığı belirlenmiştir. Maddelerin faktör yükleri 0.643 ile 0.895 arasında değişmektedir. Doğrulayıcı faktör analizinde KMO değeri 0.929, Bartlett's testi sonucu χ²=6429.759 (p<0.001) bulunmuş, uyum indeksleri χ²/sd=3.516, CFI=0.858, GFI=0.869 ve NFI=0.886 düzeyinde tespit edilmiştir. Ölçeğin güvenilirlik analizlerinde, açıklayıcı faktör analizi örnekleminde Cronbach's Alpha katsayısı 0.890, doğrulayıcı faktör analizi örnekleminde ise 0.944 olarak hesaplanmıştır. Madde toplam korelasyon değerleri 0.552 ile 0.810 arasında değişmiş, tüm maddelerin ayırt edicilik gücü bağımsız gruplar t-testi ile değerlendirilmiş ve alt %27 ile üst %27 gruplar arasında anlamlı farklar bulunduğu (p<0.001) belirlenmiştir. Toplanabilirlik analizi kapsamında Tukey's Nonadditivity Test uygulanmış ve eklememezlik etkisinin anlamlı olmadığı (p=0.488) tespit edilmiştir. Bu durum ölçek maddelerinin toplam puan oluşturmak üzere toplanabilir olduğunu göstermektedir. Ayrıca, hemşirelerin yaş, eğitim düzeyi ve klinik deneyim süresi gibi sosyodemografik değişkenlerinin ölçek puanlarında anlamlı farklılık yarattığı saptanmıştır (p<0.05). Sonuç olarak, Hemşireler İçin Yaşlı İstismarını Tanılama Ölçeği'nin hemşirelerin yaşlı istismarını tanılamada kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Elder abuse has become a significant global public health issue with the increasing aging population. This study aimed to develop a valid and reliable measurement tool to support nurses in diagnosing elder abuse. The research was designed using a methodological approach. Ethical approval (15.06.2023, No: 2023/43) and institutional permissions were obtained. The scale items were developed based on a comprehensive literature review and expert opinions. Following expert review, the content validity index of the scale was determined to be 0.878. In the study, data were collected from 373 nurses in Artvin for exploratory factor analysis and 334 nurses in Trabzon for confirmatory factor analysis, resulting in a total sample size of 707 nurses. Data were gathered using a Personal Information Form and the draft version of the Elderly Abuse Diagnostic Scale for Nurses (EADSN). In the exploratory factor analysis, the Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) value was found to be 0.861, and Bartlett's test result was χ²=7109.368 (p<0.001). A four-factor structure explaining 61.810% of the total variance was identified, with factor loadings ranging between 0.643 and 0.895. In the confirmatory factor analysis, the KMO value was 0.929, Bartlett's test result was χ²=6429.759 (p<0.001), and model fit indices were determined as χ²/df=3.516, CFI=0.858, GFI=0.869, and NFI=0.886. Reliability analysis showed that Cronbach's alpha was 0.890 for the exploratory factor analysis sample and 0.944 for the confirmatory factor analysis sample. Item-total correlation coefficients ranged from 0.552 to 0.810. Discriminant validity was tested by independent samples t-tests, revealing significant differences between the lower 27% and upper 27% groups (p<0.001). Additionally, the Tukey's Nonadditivity Test indicated no significant nonadditivity effect (p=0.488), demonstrating that the items were suitable for summation to form a total score. Sociodemographic variables such as age, educational level, and clinical experience were found to significantly affect scale scores (p<0.05). In conclusion, the Elderly Abuse Diagnostic Scale for Nurses (EADSN) is a valid and reliable measurement tool that can be effectively used by nurses to diagnose elder abuse.
Benzer Tezler
- Sağlık çalışanları için yaşlı istismarı ve ihmali riski ve belirtilerini tanılama ölçekleri' nin geliştirilmesi
Development of elderly abuse and neglect risk and symptoms diagnostic scales for healthcare professionals
NESRİN ÖZER
Doktora
Türkçe
2023
HemşirelikGaziantep ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA TANRIVERDİ
- Cumhuriyet Üniversitesi Hastanesindeki lavman uygulamaları ile hastaların bu uygulamalara ilişkin duygu ve düşünceleri
Başlık çevirisi yok
SULTAN ALAN ÇİÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MELİHA ATALAY
- Lohusalıkta anneye verilen sağlık eğitiminin annenin doğum sonrası döneme ilişkin bilgi düzeyine etkisinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
HANDAN GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. MELİHA ATALAY
- Ameliyat öncesi hastaların ameliyata ilişkin duyguları, düşünceleri ve bilgi istekleri
The Pre-operative patiensts feelings throughts and information requirements concerning their surgical operations
KADRİYE BULDUKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MELİHA ATALAY