Onkoloji hastalarına bakım verenlerin kan bağışı ve organ bağışı hakkındaki tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of attitudes towards blood and organ donation among caregivers of oncology patients
- Tez No: 946821
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MAHCUBE ÇUBUKÇU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Onkoloji, Bakım Verenler, Organ Bağışı, Kan Bağışı, Tutum, Oncology, Caregivers, Organ Donation, Blood Donation, Attitude
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Samsun Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, onkoloji hastalarına bakım veren bireylerin kan bağışı ve ölüm sonrası organ bağışı konularındaki tutumlarını kapsamlı bir şekilde değerlendirmek, bu tutumları etkileyebilecek sosyodemografik ve diğer ilişkili faktörleri ortaya koymaktır. Bu sayede, bu özel grupta bağış oranlarının artırılmasına yönelik potansiyel müdahale alanlarının belirlenmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, kesitsel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji polikliniklerine 01.01.2025-01.04.2025 tarihleri arasında başvuran, 18 yaş ve üzeri 392 onkoloji hastasının bakım verenleriyle yürütülmüştür. Katılımcılardan veri toplamak amacıyla, sosyodemografik özelliklerini içeren bir bilgi formu, Ölüm Sonrasına Yönelik Organ Bağışı Tutum Ölçeği ve Kan Bağışı Tutum Ölçeği olmak üzere toplam 57 soruluk anket formu bakım verenlere yüz yüze uygulanmıştır. Ölçek puanları ile katılımcıların kategorik verileri arasında anlamlı farklılık olup olmadığını belirlemek üzere nonparametrik testlerden Mann-Whitney U testi ve Kruskal Wallis-H testi uygulanmıştır. Gruplar arasında anlamlı fark çıkması durumunda Bonferroni düzeltmesi yapılmış, anlamlılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek için post-Hoc testi yapılmıştır. Varyansın homojen dağılmaması ve örneklem sayılarının eşit olmamasından dolayı Post-Hoc testi analiz için Games-Howell testi seçilmiştir. Kategorik değişkenler arası ilişkilerin anlamlı olup olmadığını belirlemek için Pearson Chi-Square Testi kullanılmıştır. p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamız 392 onkoloji hastasının bakım vereniyle gerçekleşmiştir. Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 41,2±12,3 yıl olarak bulunmuştur. Katılımcıların %66,3'ü (n=260) kadın, %73,5'i (n=288) evli ve %34,2'si (n=134) üniversite mezunudur. Ölüm Sonrasına Yönelik Organ Bağışı Tutum Ölçeği genel puan ortalaması 4,0±0,6 iken, Kan Bağışı Tutum Ölçeği genel puan ortalaması 3,9±0,5 olarak saptanmıştır. Ancak, bu olumlu genel tutuma rağmen, katılımcıların %60,7'si (n=238) organ bağışında bulunmayı düşünmediğini belirtirken, %58,7'si (n=230) ise hayatları boyunca hiç kan bağışında bulunmadığını ifade etmiştir. Organ bağışı tutumlarının; yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim seviyesi ya da dini inanç varlığıyla anlamlı bir ilişkisi bulunamamıştır. Fakat organ bağışında bulunma düşüncesinin; gençlerde (p=0,008), bekarlarda (p=0,009), üniversite mezunlarında (p<0,001) ve yakın çevrede organ bağışı deneyimi olanlarda (p=0,013) anlamlı olarak daha olumlu olduğu bulunmuştur. Organ bağışında bulunmayı düşünenlerin organ bağışı tutumlarının istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha olumlu olduğu bulunmuştur (p<0,001). Kan bağışına yönelik tutumların ise 55 yaş ve üzerinde (p<0,001), erkeklerde (p=0,015), evlilerde (p<0,015), dini inancı olanlarda (p=0,002), daha önceki kan bağışı deneyimi olanlarda (p<0,001) istatistiksel olarak daha olumlu olduğu görülmüştür. Sigara kullanma süresi 20 paket/yıldan daha fazla olanlarda (p<0,001) istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir tutum görülmüştür. Fiili kan bağışında bulunma durumunun ise erkeklerde (p<0,001), sigara kullananlarda (p=0,047) ve 20 paket/yıldan daha fazla sigara kullananlarda (p=0,007) istatistiksel olarak daha fazla olduğu görülmüştür. Her iki ölçeğin genel tutum puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü bir korelasyon bulunmaktadır (p<0,001, r=0,41). Sonuç: Çalışma sonucunda, onkoloji hastalarına bakım verenlerin kan ve organ bağışına karşı olumlu bir tutuma sahip olduğu bulunmuştur. Fakat olumlu tutumların fiili bağış davranışına dönüşmesi önünde önemli engellerin bulunduğu tespit edilmiştir. Bilgi eksikliği, özellikle beyin ölümü ve bağış süreci gibi konularda yetersiz bilgi, bağışla ilgili çeşitli kişisel ve toplumsal kaygılar bu engellerin başında gelmektedir. Onkoloji hastalarına bakım verenler gibi sağlık sistemiyle iç içe olan kişilere doğru bilgilendirme yapılabilir. Kişilerin bağış sürecine engel olan kaygıları giderilebilir.
Özet (Çeviri)
Objective: The primary aim of this study was to comprehensively evaluate the attitudes of individuals providing care to oncology patients towards blood donation and post-mortem organ donation, and to identify sociodemographic and other associated factors that may influence these attitudes. Thus, it was aimed to determine potential intervention areas for increasing donation rates in this specific group. Materials and Methods: The research was designed as a cross-sectional study. It was conducted with caregivers of 392 oncology patients, aged 18 and over, who presented to the Medical Oncology outpatient clinics of Samsun Training and Research Hospital between January 1, 2025, and April 1, 2025. To collect data from participants, a 57-item questionnaire, including an information form for sociodemographic characteristics, the Post-mortem Organ Donation Attitude Scale, and the Blood Donation Attitude Scale, was administered face-to-face to the caregivers. Non-parametric tests, Mann-Whitney U and Kruskal Wallis-H, were used to determine significant differences between scale scores and participants' categorical data. In case of significant differences between groups, Bonferroni correction was applied, and a post-hoc test was performed to identify which groups differed significantly. Due to non-homogeneous variance and unequal sample sizes, the Games-Howell test was chosen for post-hoc analysis. The Pearson Chi-Square test was used to determine the significance of relationships between categorical variables. A p-value < 0.05 was considered statistically significant. Results: The study was conducted with 392 caregivers of oncology patients. The mean age of the participants was 41.2±12.3 years. Of the participants, 66.3% (n=260) were female, 73.5% (n=288) were married, and 34.2% (n=134) were university graduates. The mean score for the Post-mortem Organ Donation Attitude Scale was 4.0±0.6, while the mean score for the Blood Donation Attitude Scale was 3.9±0.5. However, despite this generally positive attitude, 60.7% (n=238) of participants stated they did not consider donating organs, and 58.7% (n=230) reported never having donated blood in their lifetime. No significant relationship was found between organ donation attitudes and age, gender, marital status, education level, or the presence of religious belief. However, the intention to donate organs was found to be significantly more positive among younger individuals (p=0.008), single individuals (p=0.009), university graduates (p<0.001), and those with experience of organ donation in their close circle (p=0.013). The organ donation attitudes of those who considered donating organs were found to be statistically significantly more positive (p<0.001). Attitudes towards blood donation were statistically more positive in individuals aged 55 and over (p<0.001), males (p=0.015), married individuals (p<0.015), those with religious beliefs (p=0.002), and those with previous blood donation experience (p<0.001). A statistically significant positive attitude was observed in those with a smoking history of more than 20 pack-years (p<0.001). Actual blood donation was statistically higher among males (p<0.001), smokers (p=0.047), and those with a smoking history of more than 20 pack-years (p=0.007). There was a statistically significant positive correlation between the overall attitude scores of both scales (p<0.001, r=0.41). Conclusion: The study concluded that caregivers of oncology patients possess a positive attitude towards blood and organ donation. However, significant barriers were identified that prevent the translation of these positive attitudes into actual donation behavior. Lack of knowledge, particularly insufficient information on topics such as brain death and the donation process, along with various personal and societal concerns regarding donation, are primary among these barriers. Accurate information can be provided to individuals closely involved with the healthcare system, such as caregivers of oncology patients. Concerns that hinder the donation process for individuals can be addressed.
Benzer Tezler
- Dudak kanserlerinde genetik ve sitogenetik çalışmalar, lokalize radyasyonun kromozomlara etkisi
Başlık çevirisi yok
M.MÜJGAN YEŞİLDAĞ
Doktora
Türkçe
1985
OnkolojiAnkara ÜniversitesiTıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEKİR SITKI ŞAYLI
- Akut lenfoblastik lösemide monoklonal antikorlarla fenotipik özelliklerin ve T-lenfotropik virus antikorlarının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
HAYAT ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
OnkolojiHacettepe ÜniversitesiTemel Onkoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. EMİN KANSU
- Malign hastalıklarda plazma 3,5-siklik guanozin monofosfat (cGMP) seviyeleri ve lökosit cGMP değerleri ile olan ilgisinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
ABDULBAKİ AĞBAŞ