Sultanbeyli ilçesinde bulunan aile sağlığı merkezlerine başvuran hastaların yaş, cinsiyet, tanılarına göre istenen laboratuvar tetkiklerinin kesitsel incelemesi
A sectional study of the requested laboratory tests of patients applying to family health centers in Sultanbeyli district, according to their age, gender and diagnoses
- Tez No: 948387
- Danışmanlar: PROF. DR. SALİHA SERAP ÇİFÇİLİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Günümüzde laboratuvar tetkikleri, tanı, tedavi ve takip süreçlerinin temel bileşenlerinden biridir. Ancak gereksiz ve uygunsuz laboratuvar testleri, sağlık sisteminde çok çeşitli sorunlara yol açmaktadır. Çalışmanın amacı, birinci basamakta hastaların yaş, cinsiyet ve tanılarına göre istenen laboratuvar testlerini inceleyerek, test istemlerinin uygunluk düzeyini değerlendirmek ve gelecekte uygulanabilecek akılcı laboratuvar kullanımı yaklaşımlarına katkı sunmaktır. Gereç ve yöntem: Çalışmamız kesitsel tanımlayıcı tipte olup, Kasım 2024 – Mart 2025 tarihleri arasında İstanbul Sultanbeyli ilçesindeki ASM'lerde yürütülmüştür. Örneklem, toplam 342 hasta üzerinden oluşturulmuştur. Tetkik istenen hastaların bilgileri sistem üzerinden alınmıştır. İstenen testlerin uygunluğu güncel rehberlere göre değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı analizlerde frekans ve yüzde dağılımları kullanılmıştır. Gruplar arası fark için bağımsız gruplarda T testi, korelasyon analizleri uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 37'dir. Bir hastadan ortalama 17,4 tetkik istenmiştir. En sık istenen tetkik hemogram (%92), en yaygın tanı“genel tıbbi muayene”(%27,49) olmuştur. Tüm tetkiklerin ortalama %47'si uygun, %53'ü ise uygun bulunmamıştır. 65 yaş ve üzeri hastalarda tetkiklerin %88,6'sı uygunken, en düşük uygunluk oranı %34,4 ile 15-21 yaş aralığında gözlenmiştir. İstatistiksel analizlerde; hasta yaşı arttıkça istenen tetkik sayısının arttığı ve yaşla birlikte tetkik uygunluğunun da anlamlı pozitif ilişki gösterdiği belirlenmiştir. Erkek hastalardan istenen tetkiklerin uygunluk düzeyi, kadın hastalara göre daha yüksek bulunmuştur. Tartışma: Bu çalışma, birinci basamakta laboratuvar test istemlerinin hasta yaşı, cinsiyeti ve tanılarıyla ilişkilendirilerek uygunluk düzeylerini değerlendirmiştir. Bulgular, testlerin önemli bir kısmının klinik rehberlerle uyumsuz şekilde istendiğini göstermiştir. Genç erişkin ve çocuk hastalarda uygunluk oranları düşerken, yaşlı bireylerde ve kronik hastalığı olanlarda daha yüksek uygunluk saptanmıştır. Yaş ile birlikte uygunluğun artması, hekimlerin ileri yaşlarda rehber temelli yaklaşımları daha sık benimsemeleriyle açıklanabilir. Özellikle genç hastalarda endikasyon dışı şekilde sıkça istenen testler, bilgi eksikliği, klinik belirsizlik ve alışkanlıkların test istem davranışlarında etkili olabileceğini düşündürmüştür.
Özet (Çeviri)
Introduction: Laboratory tests are one of the basic components of health services. However, unnecessary and inappropriate laboratory tests cause a wide range of problems in the health system. The aim of the study is to evaluate the appropriateness of test requests by examining the laboratory tests requested according to the age, gender and diagnoses of patients in the primary care unit and to contribute to rational laboratory use approaches that can be applied in the future. Materials and metods: Our study is cross-sectional descriptive and was conducted in ASMs in the Sultanbeyli district of Istanbul between November 2024 and March 2025. The sample was formed with a total of 342 patients. The information of the patients for whom tests were requested was obtained from the system. The appropriateness of the requested tests was evaluated according to current guidelines. Frequency and percentage distributions were used in descriptive analyses. For the difference between the groups, t-test and correlation analyses were applied in independent groups. The statistical significance level was accepted as p<0.05. Results: The average age of the patients was 37. An average of 17.4 tests were requested from a patient. The most frequently requested test was hemogram (92%), and the most common diagnosis was“general medical examination”(27.49%). An average of 47% of all tests were found appropriate and 53% were not. While 88.6% of the tests were appropriate in patients aged 65 and over, the lowest appropriateness rate was observed in the 15-21 age group with 34.4%. In statistical analyses, it was determined that the number of tests requested increased as the patient age increased and that the appropriateness of the tests showed a significant positive relationship with age. The appropriateness level of the tests requested from male patients was found to be higher than that of female patients. Discussion: This study evaluated the appropriateness levels of laboratory test requests in primary care by correlating them with patient age, gender and diagnoses. The findings showed that a significant portion of the tests were requested in a manner inconsistent with clinical guidelines. While the appropriateness rates decreased in young adult and pediatric patients, higher appropriateness was found in elderly individuals and those with chronic diseases. The increase in suitability with age can be explained by physicians adopting guideline-based approaches more frequently in older ages. Frequently requested off-label tests, especially in young patients, indicate that lack of knowledge, clinical uncertainty, and habits are effective in test requesting behaviors.
Benzer Tezler
- Ömerli baraj gölünün su kalitesi değerlendirilmesi
Assesment of Ömerli Dam's water quality
BAĞDAGÜL FULYA PALA
- Su toplama havzalarında plansız yerleşmeler“Sultanbeyli örneği”
Unplanned settlements on water catchment areas“Sultanbeyli exaple”
HALİM HÜRFİKİR
- Kırsal alandan kente göç ve gecekondu gençliğinin sorunları (İstanbul-Sultanbeyli gecekondu bölgesi)
Immigration from rural area to urban area and youth of the“gecekondu”'s problems (İstanbul-Sultanbeyli gecekondu region)
AHMET DÜZKÖYLÜ
- İstanbul için nüfus ve işgücü yer seçimi etkileşimi
Location of employement and population in İstanbul
FERDA KANIÇOK
- Köyden kente göçün kadının psikososyal adaptasyonu üzerine etkileri
From villages to cities and to investigate the factors psychosocial adaption of the migration women
SEVİM İBRİTÇİ (ŞEREMET)
