Geri Dön

Primer sjögren sendromlu hastalarda sağlıkla ilgili yaşam kalitesinin belirleyicileri: Aracılık analizi

Predictors of health-related quality of life in patients with primer Sjögren's syndrome: Mediation analysis

PDF İndir

  1. Tez No: 949650
  2. Yazar: BETÜL BİLMEN ÜNAL
  3. Danışmanlar: PROF. DR. FATMA İLKNUR ÇINAR
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Hemşirelik, Nursing
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2024
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Sjögren Sendromu (SS), sistemik tutulumlarla karakterize kronik otoimmün bir hastalıktır. Bu hastalık, bireylerde ortaya çıkardığı çeşitli fiziksel ve mental semptomlar nedeniyle, sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini önemli ölçüde etkilemektedir. Hastalığın multisistemik doğası ve gelişen komplikasyonlar, kapsamlı bir klinik değerlendirme ve bütüncül bir tedavi yaklaşımını gerektirmektedir. Bu çalışma, primer SS'li (pSS) hastalarda sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini değerlendirmek ve bunun belirleyicilerini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte tasarlanan bu araştırma, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Romatoloji Bilim Dalı'nda Şubat-Aralık 2024 tarihleri arasında 135 pSS hastası ile yürütülmüştür. Hastaların tanıtıcı ve klinik bilgileri (Hastaların Tanıtıcı Özellikleri ve Klinik Değişkenlerine İlişkin Veri Toplama Formu), ağrı, yorgunluk ve kuruluk düzeyleri (Avrupa Romatoloji Derneği Sjögren Sendromu Hasta Rapor İndeksi-ESSPRI, Görsel Analog Skala-VAS, Yorgunluk Şiddet Ölçeği-YŞÖ), ağız sağlığı (Ağız Sağlığı Etki Profili14-OHIP), göz sağlığı (Ulusal Göz Enstitüsü Görme Fonksiyonu Anketi25-NEI-VFQ) ve yaşam kalitesi (SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği) düzeyleri değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler ile korelasyon ve aracı değişken analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların ortalama yaşı 51,1±10,2 yıl, ortalama hastalık süresi 50,3±56,4 ay olarak bulunmuştur. pSS'li hastalarda fiziksel sağlıkla ilgili yaşam kalitesinin; bekar (p=0,027), üniversite ve üzeri eğitim düzeyine sahip olan (p <0,001), ailesinde otoimmün hastalık öyküsü bulunan (p=0,003), aktif olarak çalışan (p = 0,005) ve göz sağlığıyla ilgili yaşam kalitesi (p=0,002) daha iyi olan hastalarda daha yüksek olduğu bulunmuştur. Buna karşılık kortikosteroid tedavisi alan (p=0,007), eklem tutulumu olan (p <0,001), ileri yaş (p=0,001), beden kitle indeksi (p=0,025), CRP (p=0,049), yorgunluk (p<0,001), ağrı (p<0,001) ve SS hastalık şiddet skorları yüksek olan (p<0,001) hastaların fiziksel sağlıkla ilgili yaşam kalitesinin daha düşük olduğu belirlenmiştir. Mental sağlıkla ilgili yaşam kalitesinin; üniversite ve üzeri eğitim düzeyine sahip hastalarda (p = 0,039) daha yüksek olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte, göz kuruluğu (p = 0,039) ve eklem tutulumu olan (p = 0,011), beden kitle indeksi (p=0,001), yorgunluk (p<0,001), ağrı (p<0,001) ve SS hastalık şiddeti skorları yüksek olan (p<0,001) hastaların mental sağlıkla ilgili kalitesinin daha düşük olduğu belirlenmiştir. Aracı değişken analizlerinde, SS hastalık şiddeti üzerinden yorgunluk şiddeti, fiziksel yaşam kalitesi üzerinde en güçlü aracı etkiye sahiptir (β=-3,05, p<0,05). Ağrı şiddeti de fiziksel yaşam kalitesi üzerinde anlamlı bir aracı etkiye sahiptir (β=-1,01, p<0,05). Mental yaşam kalitesi üzerinde SS hastalık şiddetinin hem doğrudan (β=-2,84, p<0,05) hem de yorgunluk aracılığıyla dolaylı (β=-2,10, p<0,05) etkileri bulunmaktadır. Sonuç: Analiz sonuçları, pSS hastalık şiddetinin yaşam kalitesi üzerindeki etkilerinin çok yönlü bir yapıda olduğunu göstermiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular, pSS hastalarında yaşam kalitesinin iyileştirilmesi için yorgunluk ve ağrı yönetiminin önemini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, hastaların sağlıkla ilgili yaşam kalitesinin bütüncül hemşirelik bakımı kapsamında sistematik olarak değerlendirilmesi önerilmektedir. Elde edilen veriler, pSS hastalarında kanıta dayalı bakım protokollerinin geliştirilmesi için temel oluşturmaktadır.

Özet (Çeviri)

Aim: Sjögren's Syndrome (SS) is a chronic autoimmune disease characterized by systemic involvement. Due to various physical and mental symptoms it causes in individuals, this disease significantly affects health-related quality of life. The multisystemic nature of the disease and developing complications require a comprehensive clinical evaluation and holistic treatment approach. This study was conducted to evaluate health-related quality of life in patients with primary SS (pSS) and to investigate its determinants. Materials and Methods: This descriptive and cross-sectional study was conducted with 135 pSS patients between February and December 2024 at Gülhane Training and Research Hospital, Department of Rheumatology. Patients' descriptive and clinical information (Data Collection Form for Patients' Descriptive Characteristics and Clinical Variables), pain, fatigue, and dryness levels (European League Against Rheumatism Sjögren's Syndrome Patient Report Index-ESSPRI, Visual Analog Scale-VAS, Fatigue Severity Scale-FSS), oral health (Oral Health Impact Profile14-OHIP), eye health (National Eye Institute Visual Function Questionnaire25-NEI-VFQ), and quality of life (SF-36 Quality of Life Scale) levels were evaluated. Descriptive statistical methods, correlation, and mediator variable analyses were used in the analysis of the data. Results: The mean age of patients participating in the study was 51.1±10.2 years, and the mean disease duration was 50.3±56.4 months. Physical health-related quality of life in pSS patients was found to be higher in patients who were single (p=0.027), had university or higher education level (p<0.001), had a family history of autoimmune disease (p=0.003), were actively working (p=0.005), and had better eye health-related quality of life (p=0.002). In contrast, physical health-related quality of life was found to be lower in patients receiving corticosteroid therapy (p=0.007), having joint involvement (p<0.001), advanced age (p=0.001), high body mass index (p=0.025), CRP (p=0.049), fatigue (p<0.001), pain (p<0.001), and high SS disease severity scores (p<0.001). Mental health-related quality of life was found to be higher in patients with university or higher education level (p=0.039). However, mental health-related quality of life was determined to be lower in patients with eye dryness (p=0.039) and joint involvement (p=0.011), high body mass index (p=0.001), fatigue (p<0.001), pain (p<0.001), and high SS disease severity scores (p<0.001). In mediator variable analyses, fatigue severity through SS disease severity has the strongest mediating effect on physical quality of life (β=-3.05, p<0.05). Pain severity also has a significant mediating effect on physical quality of life (β=-1.01, p<0.05). SS disease severity has both direct (β=-2.84, p<0.05) and indirect effects through fatigue (β=-2.10, p<0.05) on mental quality of life. Conclusion: The analysis results showed that the effects of pSS disease severity on quality of life have a multifaceted structure. The findings from the research demonstrate the importance of fatigue and pain management for improving quality of life in pSS patients. In this direction, it is recommended to systematically evaluate patients' health-related quality of life within the scope of holistic nursing care. The obtained data provides a foundation for developing evidence-based care protocols in pSS patients.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    592432

    Primer sjögren sendromlu hastalarda 3T voksel tabanlı morfometri kullanarak gri ve beyaz cevher değişikliklerin değerlendirilmesi

    Determination of changes in brain volume using 3T MR and voxel based morphometry in patients with primary sjogren's syndrome

    MEHMET AYDIN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Radyoloji ve Nükleer TıpOndokuz Mayıs Üniversitesi

    Radyoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ KERİM ASLAN

  2. Tez No

    797930

    Primer sjögren sendromlu kadın hastalarda hidroksiklorokin tedavisinin QT aralığı üzerine etkisinin değerlendirilmesi

    Evaluation of the effect of hydroxychloroquine treatment on QT interval in female patients with primary sjögren's syndrome

    HAYDAR KÖSE

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    RomatolojiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUHAMMET ÇINAR

  3. Tez No

    129935

    Behçet hastalığı etiyopatogenezinde insan ısı şoku proteini 60(HSP60) gen polimorfizmi ve klinik bulgularla ilişkisi

    Başlık çevirisi yok

    ZEYNEP ÖZBALKAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2003

    RomatolojiHacettepe Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. A. İHSAN ERTENLİ

  4. Tez No

    88419

    Antiperinükleer faktör ve antikeratin antikoru romatoid artritin teşhisinde kullanımları

    Başlık çevirisi yok

    M. NERGİS ALNIGENİŞ (YANMAZ)

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    1999

    Romatolojiİstanbul Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

  5. Tez No

    643356

    Sjögren sendromu olan hastalarda ağız ve diş sağlığı hizmetlerinden yararlanım ile ilişkili faktörlerin incelenmesi

    The evaluation of factors related to dental care utilisation in patients with primary Sjogren's syndrome

    YILDIZ AYCAN YENİSOY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Sağlık Kurumları YönetimiMarmara Üniversitesi

    Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GONCA MUMCU

Geri Dön