Kahramanmaraş Depremleri'ni yaşamış yetişkinlerin bağlanma biçimi ile travma sonrası stres bozukluğu belirtileri, depresif belirti düzeyi ve umutsuzluk düzeyi arasındaki ilişkide zaman perspektifinin ve dissosiyasyon düzeyinin aracı rolünün incelenmesi
Examining the mediating role of time perspective and dissociation level in the relationship between attachment style and post-traumatic stress disorder symptoms, depressive symptoms, and hopelessness level in adults who have experienced the Kahramanmaraş Earthquakes
- Tez No: 949728
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEDAT İŞIKLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Klinik psikoloji, Clinical psychology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremleri yaşamış yetişkin bireylerin psikolojik belirtilerini açıklamada bağlanma biçimleri, zaman perspektifi ve dissosiyasyon düzeyinin rolünü incelemektedir. Çalışmada; güvenli, kaygılı/ikircikli ve kaçıngan bağlanma biçimlerinin travma sonrası stres belirtileri, depresif belirti düzeyi ve umutsuzluk düzeyi ile ilişkileri; zaman perspektifi ve dissosiyasyon düzeyi aracılığıyla değerlendirilmiştir. Araştırmaya depremleri doğrudan yaşamış 234 yetişkin birey katılmıştır. Veriler kağıt-kalem yöntemiyle yüz yüze; Demografik Bilgi Formu, Erişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği, Zimbardo Zaman Perspektifi Envanteri, Travma Sonrası Dissosiyatif Yaşantı Ölçeği-R, Beck Depresyon Envanteri, Beck Umutsuzluk Ölçeği, Travma Sonrası Stres Tanı Ölçeği-5 aracılığıyla toplanmıştır. Analizlerde SPSS 26 ve PROCESS Macro (Model 6) kullanılmıştır. Bulgular, güvenli bağlanmanın üç psikolojik belirtiyi de negatif yönde; dissosiyasyon düzeyinin ise pozitif yönde anlamlı olarak yordadığını göstermiştir. Kaçıngan bağlanma, doğrudan anlamlı bir yordayıcı olmamakla birlikte zaman perspektifi ve dissosiyasyon aracılığıyla dolaylı etkiler göstermiştir. Ayrıca gelecek zaman perspektifi de hiçbir psikolojik belirtiyi anlamlı bir şekilde yordamamıştır. Her bir bağlanma biçimi ile travma sonrası stres belirtileri, depresif belirtiler ve umutsuzluk düzeyi arasındaki ilişkiyi inceleyen dokuz ayrı modelde dengeli zaman perspektifinden sapma ve dissosiyasyon düzeyinin anlamlı seri aracı rol oynadığı saptanmıştır. Bu aracılık etkisinin türü bağlanma biçimine ve bağımlı değişkene göre farklılık göstermektedir. Son olarak bulgular alan yazını ışığında tartışılmış; araştırmanın sınırlılıkları ve gelecekteki çalışmalara yönelik önerilerle birlikte klinik uygulamalara dair çıkarımlara da yer verilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines the role of attachment styles, time perspective, and dissociation level in explaining the psychological symptoms of adults who experienced the earthquakes centered in Kahramanmaraş on February 6, 2023. In the study, the relationships of secure, anxious/ambivalent, and avoidant attachment styles with post-traumatic stress symptoms, depressive symptom levels, and hopelessness were examined through the mediating roles of time perspective and dissociation. A total of 234 adult individuals who directly experienced the earthquakes participated in the study. Data were collected face-to-face using paper-and-pencil method with the Demographic Information Form, Adult Attachment Style Scale, Zimbardo Time Perspective Inventory, the Peritraumatic Dissociative Experiences Questionnaire-R, Beck Depression Inventory, Beck Hopelessness Scale, and Posttraumatic Diagnostic Scale for DSM–5. SPSS 26 and PROCESS Macro (Model 6) were used in the analyses. The results showed that secure attachment significantly predicted all three psychological symptoms in a negative direction, while the level of dissociation significantly predicted them in a positive direction. Avoidant attachment was not a significant direct predictor of psychological symptoms but showed indirect effects through time perspective and dissociation. Moreover, future time perspective did not significantly predict any of the psychological symptoms. In the nine separate models examining the relationship between each attachment style and post-traumatic stress symptoms, depressive symptoms, and hopelessness level, deviation from a balanced time perspective and dissociation level were found to play a significant serial mediating role. However, the type of this mediation effect varies depending on the attachment style and the dependent variable. Finally, the findings were discussed in light of the literature, and the study's limitations, suggestions for future research, and clinical implications also presented.
Benzer Tezler
- Doğal ve yapay humin asitlerinin bitki gelişimine etkisi üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
AHMET ALMACA
- Türkiye'de üretilen pamuklu kumaşların teknik özellikleri
Başlık çevirisi yok
REFİK ERTEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERHAN KIRTAY
- Kartalkaya-proje alanı Kahramanmaraş Pazarcık yöresinde yüzey, düşük basınçlı ve yağmurlama sulama sistemlerinin projelenmesi
Başlık çevirisi yok
MÜNÜP TUNCER
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
ZiraatÇukurova ÜniversitesiKültürteknik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILDIRIM KUMOVA