Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı almış bireylerde sahte benlik yapısının incelenmesi: Fenomenolojik bir analiz
An examination of the false self structure in individuals diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder: A phenomenological analysis
- Tez No: 950282
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN EKER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Gerçek benlik, Sahte benlik, İdeal benlik, Self-Congruity, False self, Ided selfconcept
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu günümüzde en sık tanılanan psikolojik bozukluklardan bir tanesidir. Erken dönem çocukluk çağında kendisini göstermeye başlayan bu bozukluk çocuğun ilk dönem deneyimlerine sirayet ederek çocuğun benlik gelişiminde kendini tanımlaması adına önemli bir yapı taşı olmaktadır. Benliği tanımlarken çocukluk çağı döneminde başlayıp yetişkinlik döneminde de süreğenliğini koruduğu bulgulanmış olan Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu tanısına sahip olan bireylerin benlik gelişim süreçlerinde nasıl bir ilişkiye sahip olduğunu anlamak bu çalışmanın ana amacını oluşturmaktadır. Psikodinamik kuramsal çerçeve içerisinde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu tanısı almış bireylerin erken dönem gelişim evrelerinden başlayarak bakım verenleri ile kurduğu ilişki biçimi ve bunun sonucunda gelişen benlik yapısının DEHB sebebiyle var olan özellikleri bakımından cinsiyetler arası benzerlikler ve farklıları inceleyerek, cinsiyetin ve Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğuna ait özelliklerin sahte benlik inşası ve benlik yapısı üzerindeki etkilerini fenomenolojik bir şekilde açıklamıştır. Yapılan bu çalışmada, DEHB tanısı almış katılımcıların görüşleri betimsel analiz yöntemi ile birlikte analiz edilmiştir. Katılımcılar, 18 yaş ve 30 yaş aralığında Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu tanısı almış yetişkin bireylerden seçilmiştir. DEHB'e ek olarak herhangi bir psikiyatrik tanı almamış olmaları, belirgin bir travmatik deneyime sahip olmadıklarını belirtmeleri ve erken dönem çocukluk süresi içinde anne ve babanın sağ ve birlikte olması koşulu ile katılımcılar seçilmiştir. Katılımcılar 5 erkek, 5 kadın bireyden oluşmaktadır. Verilerin toplanılması amacıyla katılımcılarla yarı yapılandırılmış görüşmeler yüz yüze olacak biçimde yapılmıştır, onay alınarak görüşmeler ses kaydına alınmıştır. Bulguların elde edilmesi için MAXQDA yazılımı kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre tanı almış kadın ve erkek bireylerin benlik yapılanmalarının uyumlanmak ve sınırlar kısmında farklılaştığı bulgulanmıştır. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu özelliklerinin kadın bireylerde erkek bireylere göre bakım verenler tarafından koşulsuz kabul edilmesinin daha zor olduğu ve kadın bireylerin erkeklere oranla tanı sebebiyetli özelliklerini daha çok saklama eğiliminde oldukları bulgulanmıştır. Yetersizlik ve başarısızlık hissi her iki cinsiyetteki DEHB tanılı bireylerde hissiyat olarak öne çıkmaktadır. Katılımcılarla yapılan bireylerin kendi deneyimlerinden elde edilen bu görüşler neticesinde oluşturulan bu karıştırma ve anlamlandırma çalışması, sahip olunan Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu özellikleri, bakım verenlerle kurulan ilişki ve benlik kavramları ile araştırılarak psikoloji literatürüne bir bakış açısı kazandırmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is among the most frequently diagnosed psychological disorders in contemporary clinical practice. Emerging in early childhood, this disorder significantly influences an individual's initial developmental experiences, playing a crucial role in the formation of self-concept and identity. Given that ADHD has been found to persist into adulthood, this study aims to examine its impact on self-development processes. Adopting a psychodynamic theoretical framework, the research investigates the relationship dynamics established between individuals diagnosed with ADHD and their primary caregivers during early developmental stages, analyzing the implications of these interactions on the false self-structure. Furthermore, the study examines gender-based similarities and differences, offering a phenomenological interpretation of the effects of both gender and ADHD related traits on the construction of a false self, and overall self-development. Employing a qualitative research design, this study utilizes a descriptive analysis approach to examine the subjective experiences of individuals diagnosed with ADHD. Participants were selected from a population of adults aged eighteen and above with an ADHD diagnosis, meeting additional criteria that excluded individuals with other psychiatric diagnoses or significant traumatic experiences. Moreover, to ensure developmental consistency, only individuals who had both parents alive and cohabiting during early childhood were included. The sample consists of five male and five female participants. Data collection was conducted through in-depth, face-to-face, semi-structured interviews, which were audio recorded with the participants informed consent. Qualitative data analysis was performed using MAXQDA software. Findings reveal that the self-structures of male and female individuals with ADHD diverge in terms of adaptation and boundary formation. Specifically, caregivers exhibited greater difficulty in unconditionally accepting ADHD Disorder related traits in female individuals compared to their male counterparts. Consequently, female participants demonstrated a stronger inclination to conceal ADHD related characteristics. Furthermore, feelings of inadequacy and failure emerged as prominent affective experiences in both genders. Grounded in an interpretative and meaning-making approach, this study seeks to contribute the psychological literature by offering novel insights into the interplay between ADHD traits, caregiver relationships, and self-concept development.
Benzer Tezler
- Konjenital kalp hastalığı tanısı almış çocuklarda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu komorbiditesi ve risk faktörlerinin incelenmesi
The investigation of attention deficit hyperactivity disorder comorbidity and risk factors in children diagnosed with congenital heart disease
HASAN TAGHIZADA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriKocaeli ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İREM DAMLA ÇİMEN
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı almış çocukların ebeveynlerinde otizm spektrum bozukluğu belirtilerinin incelenmesi
Investigation of autism spectrum disorder symptoms in parents of children diagnosed with attention deficit/hyperactivity disorder
MEHMET CAN UYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANAN TANIDIR
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı alan ve almayan erişkinlerde ekran bağımlılığı ile ilgili etmenlerin incelenmesi
Examination of factors related to screen addiction in individuals with and without attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) diagnosis
TUTKUNUR ÜNLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiSpor Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. MAKBULE ÇİĞDEM AYDEMİR
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı alan çocuk ve ergenlerin annelerindeki tükenmişlik düzeyi ve algılanan sosyal destek arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of relationship between burnout level and perceived social support in mothers of children and adolescents diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder.
SENA KENAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYTEN ERDOĞAN
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile anksiyete bozukluğuna sahip bireylerde zaman algısı ve yürütücü işlevler üzerine bir karşılaştırma
A comparative study on time perception and executive functions in individuals diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder and anxiety disorders
HATİCE EZGİ BIRIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriMarmara ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMMÜGÜLSÜM GÜNDOĞDU