Câhız'ın Fezâilu'l-Etrâk adlı eseri bağlamında klasik Arap edebiyatında Türk imajı
The Turkish image in classical Arabic literature in the context of Jahiz's work Fezailul-Etrak
- Tez No: 950339
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA IRMAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Samsun Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Abbâsîler Dönemi'nde Türklerin yönetimde ve orduda etkin roller üstlenmeye başladığı bir süreçte yaşayan Câhız, dönemin önde gelen Türk elitleriyle bir araya gelme imkânı bulmuştur. Edindiği tecrübeler ve aktarılan rivâyetler doğrultusunda, Türklerin fizikî ve ahlaki üstünlüklerine yer verdiği Fezâilu'l-Etrâk adlı eserini kaleme almıştır. Arap literatüründe Türkler hakkında yazılmış ilk müstakil eser olma özelliğini taşıyan bu çalışma, saray çevresi başta olmak üzere yaşadığı dönemde önemli bir etki uyandırmış ve sonraki dönemlerde de etkisini sürdürmüştür. Bununla birlikte, eser modern dönemde özellikle Mısırlı yazar Ahmed Emîn tarafından çeşitli eleştirilere maruz kalmıştır. Söz konusu eleştiriler eserin içeriği, Câhız'ın eseri kaleme almadaki niyeti ve kullandığı yöntem üzerine yoğunlaşmıştır. Ancak, bu eleştirilere karşı eseri savunan ve yöneltilen eleştirilere yanıt vermeye çalışan Zekeriya Kitapçı gibi araştırmacılar da bulunmaktadır. Bu çalışma, Câhız'ın hayatı, hocaları, öğrencileri ve yakın ilişkiler kurduğu Türk şahsiyetler çerçevesinde onun eserlerini incelemekte, özellikle Fezâilu'l-Etrâk bağlamında klasik Arap edebiyatında Türk imajının nasıl şekillendiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte Türklerin kökeni, Araplarla ilişkileri ve Müslüman olma süreçleri ele alınmıştır. Birinci bölümde, Câhız'ın hayatı ve eserleri, ikinci bölümde ise Fezâilu'l-Etrâk adlı eserindeki Türk imajı, esere yöneltilen eleştiriler ve eserin sonraki dönemlere olan etkisi incelenmiştir. Bu yönüyle çalışma, literatüre Câhız'ın ilgili eseri ve onun sonraki müellifler üzerindeki etkisini ele alan özgün bir katkı sunmaktadır. Bu çalışmada, Yükseköğretim Kurulu tarafından izin verilen çerçevede, literatür taraması, kaynakların düzenlenmesi, dilbilgisi ve yazım denetimi ile çeviri süreçlerinde üretken yapay zekâdan faydalanılmıştır.
Özet (Çeviri)
During the Abbasid period, when Turks began to assume significant roles in governance and the military, al-Jahız had the opportunity to engage with prominent Turkish elites. Based on his observations and transmitted reports, he authored Fezailul-Etrak, a work highlighting the physical and moral virtues of the Turks. As the first independent work in Arabic literature dedicated to the Turks, this treatise had a notable impact, particularly in court circles, and continued to influence subsequent periods. However, in modern times, the work has faced various criticisms from scholars such as Ahmad Amîn, focusing on its content, al-Jahız's intent in composing the text, and his methodological approach. In response to these critiques, researchers like Zekeriya Kitapçı have defended the work and sought to counter the objections raised against it. This study examines al-Jahız's life, his teachers, students, and his interactions with notable Turkish figures while analyzing his works, particularly Fezailul-Etrak, within the framework of classical Arabic literature's representation of the Turks. The study is structured into an introduction, two main chapters, and a conclusion. The introduction explores the origins of the Turks, their interactions with Arabs, and their process of conversion to Islam. The first chapter focuses on al-Jahız's biography and works, while the second chapter delves into Fezailul-Etrak, analyzing the depiction of Turks, criticisms directed at the work, and its influence on later periods. In this regard, the study offers an original contribution by assessing the impact of al-Jahız's work on subsequent scholars and the broader literary tradition. In this study, generative artificial intelligence was utilized within the framework permitted by the Turkish Council of Higher Education for literature review, source organization, grammar and writing verification, and translation processes.
Benzer Tezler
- Ters filitreleme ve sismik verilere uygulanması
Başlık çevirisi yok
M.EMİN DEMİRBAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1983
Jeofizik Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiJeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAHİT ÇORUH
- İçme suyu filtrelerinin geri yıkanmasında en uygun gözeneklilik tayini
Optimum porosity of granular water filters during backwashing
MUSTAFA TURAN
- Fecr-i Ali yazarı Şahabeddin Süleyman -insan, eser, üslup-
Başlık çevirisi yok
NAZIM H. POLAT
Doktora
Türkçe
1984
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. ORHAN OKAY