İnfertil kadınlara verilen bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programının algılanan stres, anksiyete, depresyon ve kortizol düzeyine etkisi
The effect of mindfulness-based stress reduction programme given to infertile women on perceived stress, anxiety, depression and cortisol levels
- Tez No: 951005
- Danışmanlar: PROF. DR. YASEMİN AYDIN KARTAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ebelik, Midwifery
- Anahtar Kelimeler: Anksiyete, Bilinçli Farkındalık, Depresyon, İnfertilite, Kadın, Kortizol, Anxiety, Cortisol, Depression, Infertility, Mindfulness, Women
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ebelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ebelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma infertil kadınlara verilen bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programının algılanan stres, anksiyete, depresyon ve tükürük kortizol üzerine etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntem: Randomize kontrollü deneysel tasarımda olan bu çalışmada, Ağustos 2024-Mart 2025 tarihleri arasında bir eğitim araştırma hastanesi infertilite polikliniğine başvuran kadınlar oluşturdu. İnfertilite polikliniğine başvuran 86 kadın basit randomizasyon yöntemiyle müdahale ve kontrol gruplarına ayrıldı. Müdahale grubu kadınlara ilgili kurumun rutin poliklinik izleminin yanında 4 hafta süren 8 oturumluk Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma programı uygulandı. Kontrol grubu kadınlara ise rutin poliklinik izlemi uygulandı. Çalışmaya dahil edilen vakalara Bilgilendirilmiş Gönüllü Onam Formu, Tanıtıcı Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS-21) ve tükürük kortizol ölçümleri analizi yapıldı. Bulgular: Müdahale ve kontrol grubu kadınların infertiliteye özgü özellikleri arasında anlamlı fark olmadığı saptandı. Müdahale grubunda Algılanan Stres Ölçeği son test puan ortalamalarının kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede düşük olduğu tespit edildi (p<0,001). Müdahale grubu kadınların, DASS-21 Depresyon, Anksiyete ve Stres alt puan ortalamalarında müdahale sonrası anlamlı azalma olduğu saptanırken, kontrol grubunda herhangi bir değişiklik belirlenmedi. Müdahale grubunda kortizol düzeyleri kontrol grubuna kıyasla daha yüksek olsa da bu artış klinik olarak anlamlı kabul edilen sınırların altındadır. Sonuç: Bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programı infertil kadınlarda algılanan stres düzeyini azalttığı tespit edildi. Kültürel bağlamlar dikkate alınarak rekürren ve daha uzun sürelerdeki tükürük kortizol ölçümleri ile bilinçli farkındalık temelli uygulamaların etkilerini inceleyen, randomize kontrollü çalışmaların yapılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to determine the effects of a Mindfulness-Based Stress Reduction Program (MBSR) on perceived stress, anxiety, depression, and salivary cortisol levels in women with infertility. Materials and Methods: This randomized controlled experimental study included women who presented to the infertility outpatient clinic of a training and research hospital between August 2024 and March 2025. A total of 86 women were randomly assigned to intervention and control groups using a simple randomization method. The intervention group received an 8-session MBSR over four weeks, in addition to routine outpatient follow-up. The control group received only routine outpatient follow-up. Data were collected using the Informed Consent Form, Descriptive Information Form, Perceived Stress Scale, Depression Anxiety Stress Scale (DASS-21), and salivary cortisol measurements. Results: There was no significant difference between the infertility-specific characteristics of the intervention and control group women. It was found that the posttest mean scores of the Perceived Stress Scale were significantly lower in the intervention group compared to the control group (p<0.001). While there was a significant decrease in the mean scores of the DASS-21-Depression, Anxiety and Stress subscale after the intervention, no change was found in the control group. Although cortisol levels were higher in the intervention group compared to the control group, this increase was below the limits considered clinically significant. Conclusion: The Mindfulness-Based Stress Reduction Programme was found to significantly reduce perceived stress levels in women with infertility. It is recommended that future randomised controlled trials investigate the effects of Mindfulness-Based interventions over extended periods, incorporating salivary cortisol measurements and accounting for cultural context.
