Geri Dön

Ortaokul öğretmenlerinin değer yönelimleri

Value orientations of secondary school teachers

PDF İndir

  1. Tez No: 954060
  2. Yazar: EMİNE ALANBAY
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ERKAN TABANCALI
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Değer yönelimi, Ortaokul öğretmenleri, Value Orientation, Secondary school teachers
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırmanın amacı, resmi ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin sahip oldukları değer yönelimlerini belirlemek ve bu değerlerin; toplumsal rolleri, yetiştikleri aile ortamı ve eğitim düzeyleri bağlamında ne ölçüde farklılaştığını tespit etmektir. Bu doğrultuda, öğretmenlerin değer yönelimlerinin cinsiyet, yaş, medeni durum, çocuk sahibi olma, eğitim düzeyi ve yetiştikleri aile ortamı gibi demografik değişkenlere göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli temelinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında İstanbul il sınırları içerisindeki resmi ortaokullarda görev yapan 52.710 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma örneklemi ise, İstanbul'un 39 ilçesinde yer alan 164 resmi ortaokuldan basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenen 404 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, Schwartz'ın (1992) temel değer kuramına dayanan ve Schwartz, Melech, Lehmann, Burgess, Harris ve Owens (2001) tarafından geliştirilen, Türkçe uyarlaması ise Demirutku ve Sümer (2010) tarafından yapılan Portre Değerler Anketi ile araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla toplanmıştır. Toplanan veriler, IBM SPSS Statistics 29.0.1.0 programı ile analiz edilmiştir. Verilerin çözümlemesinde bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) teknikleri kullanılmıştır. ANOVA sonucunda anlamlı fark saptanan değişkenlerde, farkın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla Tukey HSD testi uygulanmıştır. Öğretmenlerin genel değer yönelimlerine ilişkin yapılan analizde, en yüksek ortalamaya sahip alt boyutun evrenselcilik, en düşük ortalamaya sahip alt boyutun ise güç olduğu saptanmıştır. Araştırmanın alt problemlerine ilişkin yapılan analizlerde, değer boyutları açısından cinsiyete bağlı farklılaşma tespit edilmiş, erkek öğretmenlerin başarı ve geleneksellik; kadın öğretmenlerin ise hazcılık boyutunda daha yüksek ortalama puanlara sahip olduğu belirlenmiştir. Eğitim durumu açısından, lisansüstü eğitim alan öğretmenlerin başarı, uyarılım ve öz-yönelim değerlerine ilişkin ortalama puanları, lisans mezunlarına göre daha yüksek olmasına karşılık geleneksellik boyutunda ise lisans mezunlarının ortalama puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. 20-29 yaş grubundaki öğretmenlerin hazcılık değerine ilişkin ortalama puanlarının diğer gruplara göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Medeni duruma göre değerlendirildiğinde, boşanmış öğretmenlerin hazcılık değerine ilişkin ortalama puanları bekar ve evli öğretmenlerden daha yüksek olarak tespit edilmiştir. Çocuk sahibi olma durumuna göre ise yine hazcılık boyutunda anlamlı bir fark ortaya çıkmış; çocuk sahibi olmayan öğretmenlerin hazcılık değerine ilişkin ortalama puanları daha yüksek tespit edilmiştir. Öğretmenlerin yetiştikleri aile ortamının değer yönelimlerinde anlamlı bir etki oluşturduğu tespit edilmiş, uyma, güvenlik ve iyilikseverlik boyutlarında aile yapısına bağlı farklılıklar saptanmıştır. Her üç değer boyutunda da tutarsız aile ortamında yetişen öğretmenlerin değer yönelimleri açısından daha düşük ortalama puanlara sahip olduğu; mükemmeliyetçi, baskıcı ve aşırı koruyucu aile ortamlarında yetişen öğretmenlerin daha yüksek ortalama puanlara sahip olduğu gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular, öğretmenlerin değer yönelimlerinin durağan yapılar olmadığını; yaş, cinsiyet, eğitim durumu ve sosyal çevre gibi demografik ve sosyokültürel faktörlere bağlı olarak anlamlı biçimde değişkenlik gösterebildiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, öğretmenlik mesleğinin gelişim süreçlerinde; öğretmenlerin değer kavramını anlamalarına, değerlerin bireysel ve toplumsal işlevlerini kavramalarına ve kendi değer yönelimlerini tanımalarına katkı sağlayacak eğitimsel düzenlemelere yer verilmelidir. Bu kapsamda, öğretmen adaylarının bireysel değer yapılarını tanımalarını ve bu yapıları mesleki rollerle ilişkilendirmelerini destekleyecek seçmeli dersler ile uygulama temelli öğrenme ortamlarının oluşturulması; öğretmenler için ise değer odaklı içeriklerin yer aldığı hizmet içi eğitim programlarıyla bu sürecin sürekliliğinin sağlanması önerilmektedir.

Özet (Çeviri)

The aim of this study is to identify the value orientations of teachers working in public secondary schools and to determine the extent to which these values differ in the context of their social roles, the family environment in which they were raised, and their educational level. In this regard, it was examined whether teachers' value orientations significantly differ according to demographic variables such as gender, age, marital status, parenthood, educational level, and the family environment in which they were raised. The study was conducted based on the descriptive survey model, one of the quantitative research methods. The population of the study consists of 52,710 teachers working in public secondary schools within the borders of Istanbul during the 2024–2025 academic year. The sample of the study consists of 404 teachers selected through simple random sampling from 164 public secondary schools located in 39 districts of Istanbul. The data of the study were collected through the Portrait Values Questionnaire, which is based on Schwartz's (1992) theory of basic human values, developed by Schwartz, Melech, Lehmann, Burgess, Harris, and Owens (2001), and adapted into Turkish by Demirutku and Sümer (2010), as well as the Personal Information Form developed by the researcher. The collected data were analyzed using IBM SPSS Statistics 29.0.1.0 software. In the data analysis, independent samples t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) techniques were employed. For the variables where a significant difference was found in the ANOVA results, the Tukey HSD test was applied to determine between which groups the difference occurred. The analysis of teachers' overall value orientations revealed that the sub-dimension with the highest mean score was universalism, while the sub-dimension with the lowest mean score was power. In the analyses conducted regarding the sub-problems of the study, a gender-based difference in value dimensions was identified, with male teachers scoring higher on achievement and tradition, and female teachers scoring higher on hedonism. Regarding educational level, it was found that teachers with postgraduate education had higher mean scores in achievement, stimulation, and self-direction values compared to undergraduate graduates, while undergraduate graduates had higher mean scores in the tradition dimension. Teachers in the 20–29 age group were found to have higher mean scores in the hedonism value compared to other age groups. In terms of marital status, divorced teachers had higher mean scores in the hedonism value compared to single and married teachers. In terms of having children, a significant difference was also observed in the hedonism dimension, with childless teachers having higher mean scores in this value. It was also found that the family environment in which teachers were raised had a significant effect on their value orientations, and differences were observed in the dimensions of conformity, security, and benevolence based on family structure. In all three value dimensions, teachers raised in inconsistent family environments had lower mean scores in terms of value orientations, whereas those raised in perfectionist, authoritarian, and overprotective family environments had higher mean scores. The findings reveal that teachers' value orientations are not static structures; rather, they can vary significantly depending on demographic and sociocultural factors such as age, gender, educational background, and social environment. In this regard, teacher professional development processes should include educational arrangements that help teachers comprehend the concept of values, understand the individual and societal functions of values, and recognize their own value orientations. In this context, it is recommended to establish elective courses and practice-based learning environments that support prospective teachers in identifying their individual value structures and relating them to their professional roles; for in-service teachers, the continuity of this process should be ensured through professional development programs that include value-oriented content.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    498182

    Beden eğitimi öğretmenlerinin mesleki değer yönelimleri ve öğrencileri tarafından algılanan disiplin sağlama stratejilerinin incelenmesi

    Analysis of occupational orientations of physical education teachers and discipline supplying strategies perceived by students

    GÜNEŞ ÖZDAMAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    SporMersin Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ZEKA PEHLEVAN

  2. Tez No

    504010

    Öğretmenlerin değer yönelimlerinin öz-yeterlik algıları üzerine etkisi

    The effect of the teachers' value orientation on self-efficacy perception

    SEDA TÜRKAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Eğitim ve Öğretimİstanbul Arel Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. FERDA ŞULE KAYA

  3. Tez No

    619815

    Multivariate analysis of school principals' technology leadership competencies, learning school environment and schools' social network structures

    Okul müdürlerinin teknoloji liderliği yeterlikleri, okullardaki örgütsel öğrenme ortamı ve örgüt-içi sosyal ağ yapıları arasındaki ilişkinin çok yönlü analizi

    KÖKSAL BANOĞLU

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2019

    Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MÜNEVVER ÇETİN

  4. Tez No

    451123

    İlkokul öğretmenlerinin görüşlerine göre yöneticilerin ahlaki değer yönelimleri ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişki

    Accordi̇ng to opi̇ni̇ons of pri̇mary school teachers and teachers' value ori̇entati̇ons of managers moral relati̇onshi̇p between organi̇zati̇onal commi̇tment.

    HALİL KILIÇ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2014

    Eğitim ve ÖğretimZirve Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. AHMET KAYA

  5. Tez No

    889475

    Beden eğitimi öğretmenlerinin kişilerarası öz-yeterlilik düzeyleri ile liderlik yönelimlerinin incelenmesi

    Investigation of physical education teachers interpersonal self-efficacy levels and leadership orientations

    HİLAL DOĞAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    SporAydın Adnan Menderes Üniversitesi

    Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HASAN ULUKAN

Geri Dön