Diyarbakır Arkeoloji Müzesinde bulunan haçlar
The crosses Held in the collection of the Diyarbakır Archeology Museum
- Tez No: 954370
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SAHURE YARİŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Haç, Liturjik Eserler, Hristiyanlık Sanatı, Diyarbakır Arkeoloji Müzesi, İkonografi, Cross, Liturgical Artifacts, Christian Art, Diyarbakir Archaeology Museum, Iconography
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: 257
Özet
Liturjik eserlerin önemli bir grubunu oluşturan haç, Hristiyanlık dünyasında İsa'nın çarmıha gerilişi, tekrar dirilişi ve zaferini sembolize eden, kutsal bir güce sahip en önemli dini sembollerden biridir. Hristiyanlık inancında insanın kurtuluşunun simgesi haline gelen haç, zamanla dini ayinlerde, askeri törenlerde ve zafer kutlamalarında vazgeçilmez bir unsur olarak yerini almıştır. Ayrıca, farklı mezheplerin farklı tiplerde kullandığı bu sembol, Hristiyan toplumlarının sosyal, siyasal, sanatsal ve dini yapılarına ilişkin önemli ipuçları sunmaktadır. Bu yönüyle haç, hem dini bir objenin ötesine geçerek bir kültürel anlatı aracı olmuş hem de tarihsel süreçte pek çok farklı anlam ve işlev kazanmıştır. Bu çalışmada Diyarbakır Arkeoloji Müzesi'nde bulunan yirmi yedi tane haç sembollü liturjik eser kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Bu eserler pandantif haç, röliker haç ve tören haçından oluşmaktadır. Kronolojik olarak sıralanmış, formuna göre sınıflandırılmış ve teknik açıdan detaylı olarak incelenmiştir. Daha önce bu eserler üzerine yapılan çalışmalara bir katkı olması açısından, detaylı bir bilimsel çalışma bu eserlerin daha iyi tanıtılması bakımından araştırmanın önemini artırmaktadır. Bu bağlamda, eserlerin teknik özellikleri, kullanılan malzemeleri, süsleme detayları ve ikonografik anlamları analiz edilerek bilimsel bir tanımlama yapılmış ve kültürel bir değerlendirme sunulmuştur. Müzedeki liturjik eserlerin sayıca fazla olması nedeniyle çalışma, yalnızca müze tarafından belirlenen ve izin verilen haç sembollü eserlere odaklı yapılmıştır. Bu eserler üzerinden malzeme tercihleri, teknik detaylar ve tasarım özellikleri değerlendirilmiş; dönemin ekonomik durumu, kültürel ilişkileri, sanat anlayışı ve dini-manevi yapısı hakkında bilgi edinilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, bu liturjik eserlerin ibadet ve günlük yaşamda nasıl bir yere sahip olduğu, törenlerdeki işlevleri ve sembolize ettikleri olgular analiz edilerek Diyarbakır bölgesindeki dini ve kültürel bağlamda taşıdığı öneme değinilmiştir.
Özet (Çeviri)
The cross, which constitutes a significant group among liturgical artifacts, is one of the most important religious symbols in the Christian world. It symbolizes Jesus Christ's crucifixion, resurrection, and victory, and is believed to possess sacred power. In Christian belief, the cross has become a symbol of human salvation and, over time, has taken its place as an indispensable element in religious ceremonies, military rituals, and victory celebrations. Additionally, this symbol, which is used in different forms by various denominations, offers important insights into the social, political, artistic, and religious structures of Christian societies. In this respect, the cross has gone beyond being merely a religious object and has become a means of cultural expression, gaining many different meanings and functions throughout history. This study provides a comprehensive examination of twenty-seven liturgical artifacts bearing cross symbols housed in the Diyarbakir Archaeology Museum. These artifacts include pectoral crosses, reliquary crosses and processional crosses. The works have been arranged chronologically, classified by form, and examined in technical detail. This detailed scholarly study aims to contribute to the limited existing research on these artifacts and enhance their recognition and understanding. Within this scope, the technical features, materials used, decorative elements, and iconographic meanings of the pieces have been analysed to offer a scientific description and cultural interpretation. Due to the large number of liturgical artifacts in the museum, the study focuses solely on the cross-bearing artifacts selected and approved by the museum. Through these pieces, material preferences, technical details, and design characteristics were evaluated to gain insights into the economic conditions, cultural interactions, artistic understanding, and religious-spiritual structure of the period. Furthermore, the role of these liturgical objects in worship and daily life, their functions in ceremonies, and the concepts they symbolize were analysed to highlight their significance within the religious and cultural context of the Diyarbakir region.
Benzer Tezler
- Cumhuriyet Döneminde Antalya'da ipekböcekçiliği eğitimi(1926-1960)
Sericulture training in Antalya during Republican Peri̇od(1926–1960)
AHSEN GÜNBULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. ÖZNUR AYDIN
- Boğa ve koçların abomasum müsinlerinin histokimyasal ve immunohistokimyasal olarak değerlendirilmesi
Bulls and rams of abomasal muci̇ns histochemical and immunohistochemical evaluation
ZELAL KARAKOÇ
Doktora
Türkçe
2014
Veteriner HekimliğiDicle ÜniversitesiHistoloji ve Embriyoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUZAFFER AYDIN KETANİ
- Murad Paşa'nın (Kuyucu) vakfiyeleri ve vakıf eserleri
Vakfiye's and waqf works (Kuyucu) of Murad Pasha
ŞUAYİP ÇELEMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Sanat TarihiPamukkale ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KASIM İNCE
- Diyarbakır ili petrol üretim sahalarının çevre sularına olası etkisi ve elektrokoagülasyon yöntemi kullanılarak arıtılabilirliğinin araştırılması
The potential effects of petrol production areas of Diyarbakır province on water resources and investigation of treatability by using electrocoagulation process
HATİCE KARA
Doktora
Türkçe
2015
KimyaDicle ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMDİ TEMEL
YRD. DOÇ. DR. ZEKİ TÜNAY
- Hazro ilçesi (Diyarbakır) Lepidoptera faunasına katkılar
Contribution on the fauna of Lepidoptera in Hazro district (Diyarbakır)
BERNA KAYMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
ZiraatDicle ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELİME ÖLMEZ BAYHAN
- Pamukta solgunluk hastalığı (Verticillium dahliae Kleb.)'nın tohumun içeriğine ve lif kalitesine etkisinin belirlenmesi
Determination the effect of wilt disease (Verticillium dahliae Kleb.) on seed content and fiber quality of cotton
NEDİM SAKÇI
