Kur'ân'da şefaat kavramının semantik analizi
The semantic analysis of the concept of intercession in the Qur'an
- Tez No: 954982
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET ÖZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur'ân, şefaat, semantik, din, toplum, bağlam, Kur'an-ı Kerim, Tafsir, Qur'an, intercession, semantics, religion, society, context, Koran, Commentary, Intercession
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Din, insanın yaratılışından itibaren varlık, evren ve yaratıcıyla kurduğu ilişkileri düzenleyen temel yapılardan biridir. Toplumların duygu, düşünce ve davranışlarını en çok etkileyen unsur olarak din; ibadet biçimleri, kutsal metinler, ahiret inancı ve kulluk gibi temel kavramlar çerçevesinde şekillenmiştir. Bu bağlamda, İslâm'ın temel kaynakları olan Kur'ân ve sünnet, insanın hem Allah hem de diğer varlıklarla ilişkisini düzenleyen esasları açık biçimde ortaya koymaktadır.Tarih boyunca İslâm düşüncesinde bazı kavramlar farklı yorumlara tabi tutulmuştur; bunlardan biri de şefaat kavramıdır. Kur'ân'da şefaatle ilgili bazı âyetlerde kesin reddediş ifadesi yer alırken, diğer âyetlerde şefaatin belirli şartlarla mümkün olabileceği vurgulanmıştır. Bu farklılık, kavramın yorumlanmasında mezhepler arasında ayrılıklara neden olmuştur. Şefaat kimi çevrelerde iman esaslarıyla ilişkilendirilirken, bazı yorumlarda şirk kavramıyla bağdaştırılmıştır. Böylece şefaat, önemli bir toplumsal mesele hâline gelmiştir. Müslüman toplumlarda şefaat inancı, özellikle dualarda ve günlük yaşamın içinde yaygın olarak yer almaktadır. Ancak bu inancın hangi kaynaklara dayandığı ve ne ölçüde sağlam bilgiyle desteklendiği çoğu zaman göz ardı edilmektedir. Modern iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla dinî konularda bilgi karmaşası artmış; özellikle şefaat gibi hassas kavramlar hakkında yanlış veya çelişkili yorumlar dolaşıma girmiştir. Bu durum, bireylerin inanç yapısında zayıflamalara yol açmaktadır. Şefaat inancı bu bağlamda hurafe ve bâtıl inanışlara açık hâle gelmiştir. Bu nedenle kavramın toplumdaki anlaşılma tarzı, temel aldığı kaynaklar ve Kur'ân ile olan irtibatı özenle değerlendirilmelidir. Sonuç olarak bu çalışmada Kur'ân'daki şefaat kavramı, semantik yöntemle ele alınarak anlam farklılıkları araştırılmıştır. Hadislerdeki şefaat rivayetleri değerlendirilmiş, kelâm ve tasavvuf literatüründeki katmanlar incelenmiştir. Ayrıca toplumsal algılar ve güncel sorunlar ele alınarak, dinî düşüncenin sahih kaynaklara dayalı biçimde şekillenmesinin gerekliliği ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
Religion has long structured the relationship between human beings, the universe and the Creator. As a leading force shaping social emotions, thoughts and behaviors, it is framed by essential notions such as worship, sacred texts, belief in the afterlife and servanthood. In this regard, the Qur'an and the Sunnah set out clear principles governing relations with God and with other beings. Within Islamic thought, intercession has received divergent readings. Some Qur'anic verses categorically negate it, while others allow it conditionally; this tension generated divergences among schools of thought and sects. At times intercession was linked to core tenets of faith, at other times associated with shirk, and thus it became a significant social issue within religious discourse. In Muslim societies, belief in intercession is widespread in prayers and daily expressions; yet the evidentiary basis and reliability of its sources are often overlooked. With the spread of mass and digital communication, confusion has intensified and conflicting claims about sensitive notions such as intercession circulate widely, weakening individual conviction. In this climate, the belief has become susceptible to superstition and false beliefs. Accordingly, its social reception, textual foundations and its connection to the Qur'an and the Sunnah warrant careful scrutiny. This study examines intercession in the Qur'an through a semantic approach, mapping variations in meaning. It evaluates hadith reports on intercession and analyzes layers in kalâm and Sufi literature. It also considers social perceptions and contemporary challenges, underscoring the need to shape religious understanding on the basis of authentic sources.
Benzer Tezler
- Mu'tezilî, eş'arî ve Matûrîdî ekollerinde lütuf anlayışı
The term of grace in the Mu'tazila ash'ari and Maturidi schools
OSMAN DEMİREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Süleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Kur'an ayetleri ışığında Allah rızası kavramının inanan bireyin kişiliği üzerine etkisi
The effect of the concept of Allah's pleasure on the believer individual's personality in the light of the Qur'anic verses
MERYEM CELEPCİ
- Bursevi`nin Ruhu`l-Beyan adlı tefsirinde“Usul-i aşere”
In the tafseer that was called of Ruhu`l-Bayan of Burusawi "Ten primary principles (Usul-i ashara)
ÖMER ÖZBEK