Solanum americanum ekotiplerinin yaprak leke hastalık etmeni stemphylium solani'ye karşı reaksiyonlarının belirlenmesi
Determination of solanum ameri̇canum ecotype reactions against the gray leaf spot disease caused by stemphylium solani
- Tez No: 955370
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZER ÇALIŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dünyada en yaygın olarak yetiştirilen Solanaceae familyasından domates (Solanum lycopersicum) olup insan beslenmesinde vazgeçilmez rolü bulunmaktadır. Ancak domates üretimini kısıtlayan, bitkilerin fotosentez yeteneğini yok ederek büyük ekonomik kayıplara sebep olan fungal hastalıklar bulunmaktadır. Son yıllarda, küresel iklim değişikliği nedeniyle Türkiye'de Akdeniz ve Ege bölgelerinde gri yaprak lekesi hastalığına sebep olan Stemphylium solani'nin neden olduğu enfeksiyonlarda önemli artış gözlenmiştir. Özellikle Türkiye'nin kışlık domates üretiminin %60 dan fazlasını karşılayan Antalya'da nem ve sıcaklık artışı sebebiyle gri yaprak lekesi hastalığı yoğunlaşmaya başlamıştır. Yoğun kışlık domates üretiminin yapıldığı plastik seralarda fungal S. solani kaynaklı gri yaprak lekesi hastalığında ciddi artış görülmüş olup etmenin kontrolünde en iyi mücadele yöntemi dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesidir. Ancak domatesin gen kaynağının Türkiye olmaması, dayanıklı ticari çeşitlerin piyasada bulunmaması nedeniyle genetik olarak dayanıklı çeşitlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma domatesin çok yakın akrabası olan Solanum americanum bitkisinin 25 ekotipini ve Antalya'dan izole edilen S. solani ile testlenerek fenotipik reaksiyonlarını ortaya koymak ve bu fungal patojene karşı genetik olarak dayanıklı S. americanum ekotiplerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Fungal hastalık etmeni plastik serada yetiştirilen domates bitkileri üzerinden izole edilerek morfolojik ve moleküler olarak tanımlanmıştır. Tanımlaması yapılan S. solani fungal izolatı ile yapılan inokülasyonlarda 25 ekotipin hastalığa karşı reaksiyonları belirlenerek test edilen ekotiplerden 6 adedi dayanıklı 3 adedi orta dayanıklı 16 adedi ise bu hastalık etmenine hassas bulunmuştur. Tüm genetik özellikleri bilinen S. americanum bitkisinin kullanılmasıyla ilk defa bir model bitkide bu hastalığın karakteristik özellikleri ortaya konmuştur. Elde edilen genetik olarak gerek dayanıklı bitkiler gerekse de hassas bitkilerdeki genlerin kullanılmasıyla ticari domates çeşitlerinin geliştirilmesinin önü açılmıştır.
Özet (Çeviri)
The most widely grown tomato from Solanaceae family has an indispensable role in human nutrition in the world. However, there are fungal diseases that limit tomato production and destroy the photosynthetic ability of the plants, causing great economic losses. In recent years, due to global climate change, there has been a significant increase in infections caused by Stemphylium solani, which causes gray leaf spot disease in the Mediterranean and Aegean regions of Türkiye. Especially in Antalya which produces more than 60% of Turkey's winter tomato production, gray leaf spot disease has commenced to intensify due to the increase in humidity and temperature. A serious increase has been seen in gray leaf spot disease caused by fungal S. solani in plastic greenhouses where intensive winter tomato production is carried out, and the best method of control of the agent is the development of resistant varieties. However, Turkiye has neither genetic source of tomatoes nor resistant commercial varieties available on its market. Hence, genetically resistant varieties are needed to control the fungal disease. This study aims to test 25 ecotypes of Solanum americanum, a very close relative of tomato, with S. solani isolated from Antalya to reveal their phenotypic reactions and to determine genetically resistant S. americanum ecotypes against this fungal pathogen. The fungal disease agent was isolated from tomato plants grown in plastic greenhouses and identified morphologically and molecularly. In inoculations with the identified S. solani fungal isolate, the reactions of 25 ecotypes against the disease were determined as 6 of the tested ecotypes were found to be resistant, 3 of them are moderately resistant and 16 were found to be susceptible to this disease agent. Using the S. americanum plant, which has all known genetic characteristics, their genetic features to the pathogen have revealed for the first time as a model plant. The development of commercial tomato varieties has been paved by using the genes obtained from both genetically resistant and susceptible plants.
Benzer Tezler
- Değişik derim zamanı ve önsoğutmanın Bursa siyahı incir çeşidinin meyve kalitesi ve pazarlama süresi üzerine etkileri
Effects of haruest time and precooling on fruit quality and shelf-life of the fig variety“Bursa siyahı”
FÜSUN GÜRSEL ÇELİKEL
- Kemalpaşa etlik piliç işletmelerinin teknik ve ekonomik yönden incelenmesi
Başlık çevirisi yok
HAYRİ TUNA YÜKSELEN
- Gazi Eğitim Fakültesi Beden Eğitimi ve Spor bölümü öğrencilerinde dolaşım ve solunuma etkili bazı parametrelerin“Boy, kilo, spor yapma yılı, sigara alışkanlığı”araştırılması
Başlık çevirisi yok
RASİM KALE
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
SporGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. FADIL ERTOGAN
- ODTÜ Beden Eğitimi ve Spor bölümü 1985-1986 programının öğrencilerin fizyolojik kapasitelerine etkisi
Başlık çevirisi yok
ALİ AHMET DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EYYUP GÜNAY İSBİR
- Toraks ölçümleri ve solunum fonksiyonlarının antrenmanlarla değişimi
Başlık çevirisi yok
ERDOĞAN LİMAN
- Diyarbakır Sümerbank Halı ve Bez Fabrikası dokuma işçilerinde solunum fonksiyonunun spirometrik metodla araştırılması
Başlık çevirisi yok
ORHAN DENLİ
Doktora
Türkçe
1985
Göğüs HastalıklarıDicle ÜniversitesiTemel Tıp Bilimleri Bölümü
PROF.DR. HAMİT ÖZGÖNÜL