Kazakistan ve Anadolu sahasında adak kültürü ile ilgili inanç ve uygulamalar üzerine karşılaştırmalı bir inceleme
A comparative study on beliefs and practices related to the votive offering culture in the contexts of Kazakhstan and Anatolia
- Tez No: 955644
- Danışmanlar: PROF. DR. NEZİR TEMUR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Folklore
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Adak kavramı, insanlık tarihinin en eski evrensel ritüellerinden biri olarak bireylerin kutsal kabul ettiği varlıklarla kurdukları sembolik, manevi, iletişimsel bağın bir ifadesi olarak ortaya çıkmıştır. Dinlere ve kültürlere göre değişkenlik göstermekle birlikte genel çerçevede ana tema; bir istek karşılığında Tanrı'ya, tanrısal veya doğaüstü güçlere bir şeyler sunmaktır. Ritüellerin uygulama şekli, adağın yapıldığı güç, adak yeri, adak türü, şekli, Türk toplumlarında geçmişten günümüze kadar süregelen inanç sistemleri bağlamında bölgenin kültürel yapısına paralel olarak gelişmiş, farklı inanç sistemleriyle harmanlanarak kendine özgü bir kimlik kazanmıştır. Bu çalışma, Güney Kazakistan ve Anadolu coğrafyasında adak ve ziyaret yerleriyle ilişkili inançlar, ritüeller ve toplumsal uygulamaları karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Çalışmada, tarih boyunca Türk topluluklarının yaşadığı bu iki bölgede, özellikle atalar kültünün adak ritüelleri üzerindeki belirleyici etkisi incelenmiş, ritüellerin hem bireysel hem toplumsal düzeyde taşıdığı işlevler analiz edilmiştir. Güney Kazakistan'da yapılan saha çalışmaları ve Anadolu'daki literatür taramaları ışığında, en çok bilinen adak ve ziyaret yerleri tespit edilmiş ve bu yerlerde gerçekleşen uygulamalar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Araştırma, adak mekânlarının yanı sıra ritüellerin İslamiyet'le etkileşimi, modernleşme ve sekülerleşmeye direnci, sosyal aidiyet ve toplumsal bellek üzerindeki etkilerini de incelemiştir. Her iki toplumda da atalar kültü ve ritüelleri, geçmişle bağ kurma, topluluk kimliğini pekiştirme ve manevi korunma arayışı gibi çok katmanlı anlamlar taşımaktadır. Ritüellerin kültürel, ruhsal ve sosyal süreklilik sağladığı tespit edilmiştir. Çalışma, adak kültürünün tarihsel ve kültürel temellerine ışık tutarak, her iki coğrafyada da inanç sistemlerinin ritüeller aracılığıyla nasıl yeniden üretildiğini ve toplumsal yaşamdaki sürekliliğe katkısını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The concept of the votive offering, one of the most enduring universal rituals in human history, reflects a symbolic, spiritual, and communicative bond between individuals and sacred entities. This practice exists in almost all belief systems, entailing the proffering of an offering to divine or supernatural entities in exchange for the fulfillment of a wish. While the forms of these rituals vary across different religious and cultural traditions, they have evolved in accordance with the cultural structure's characteristic of their respective regions. In Turkish societies, votive practices have evolved in conjunction with a variety of belief systems, resulting in a distinct cultural identity. This study comparatively examines the beliefs, rituals, and social practices related to votive offerings and pilgrimage sites in Southern Kazakhstan and Anatolia. The text emphasizes the pivotal role of the ancestor cult in shaping these traditions, offering an in-depth analysis of their functions at both the individual and societal levels. Drawing on fieldwork conducted in Southern Kazakhstan and literature reviews in Anatolia, prominent votive sites and their practices are identified and compared. Beyond the physical spaces, the study explores how these rituals interact with Islam, resist modernization and secularization, and foster social belonging and collective memory. The findings indicate that these practices are not merely cultural vestiges but rather function as mechanisms of spiritual connection and social continuity. This suggests that belief systems are sustained and transmitted across generations through ritual and sacred places.
Benzer Tezler
- Kırgızca bir hikaye: Astra Gülü (metin-çeviri-dizin)
Başlık çevirisi yok
ÜLKÜ ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TALAT TEKİN
- Kazakistan'da turizm
Başlık çevirisi yok
İSLAM CHAMENİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Turizmİstanbul ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MİTHAT ZEKİ DİNÇER
- Kazakça bir hikaye: Sonğı Tasil metin-çeviri-dizin
Başlık çevirisi yok
SÜER EKER
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TALAT TEKİN
- Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrasında Türk Cumhuriyetleri ve Türkiye ile ilişkilerinin geleceği
Başlık çevirisi yok
ALPER ENGİN
- Bağımsız Devletler Topluluğu'ndaki Türk Cumhuriyetleri'nin ekonomik durumları ve turizm potansiyelleri
Başlık çevirisi yok
ZERRİN TANIL