Kentsel mekânın Space Syntax Yöntemi ile analizi: Diyarbakır örneği
Analysis of urban space using the Space Syntax Method: the case of Diyarbakır
- Tez No: 956115
- Danışmanlar: PROF. DR. DEVRİM TÜRKAN KEJANLI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Şehircilik ve Bölge Planlama, Architecture, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Diyarbakır, Diyarbakır-Suriçi, Kentsel alanlar, Diyarbakır, Diyarbakır-Suriçi, Urban areas
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Her yerleşimin kendine özgü yapısı bulunmaktadır. Kentlerin zaman içinde birçok nedene bağlı olarak mekânsal yapısı karmaşıklaşmakta ve değişebilmektedir. Kentlerin mekânsal yapısındaki bu değişimler sayısal yöntemlerle analiz edilerek anlaşılmaya çalışılırken kentlerin sürdürülebilirliği, yönetimi ve planlanması için önemli veriler elde edilmektedir. Diyarbakır, mekânsal yapısında zamanla meydana gelen değişimlerin bir sonucu olarak karmaşık bir kent morfolojisine sahiptir. Bu çalışmanın temel amacı, kentteki farklı dönemlere ait yerleşim alanlarının erişilebilirlik düzeylerinin kentsel mekân organizasyonu üzerindeki etkisini analiz ederek, Diyarbakır'ın mekânsal yapısını ortaya koymak ve sürdürülebilir kent mekânı planlamasına yönelik öneriler geliştirmektir. Bu doğrultuda, kentin mekânsal yapısını anlamaya yönelik olarak ilgili literatür taranmış, yerinde gözlem ve fotoğraflama yöntemleri kullanılmıştır. Ayrıca, mekânsal analizlerde nitel ve nicel yöntemler birlikte değerlendirilmiş, kentsel yapının nicel olarak analiz edilmesinde Space Syntax (mekân dizimi) yöntemi tercih edilmiştir. Çalışma kapsamında, Diyarbakır'ın farklı dönemlerini temsil eden üç ana bölge içerisinden seçilen dört alanın sokak ağları, DepthmapX yazılımı aracılığıyla sayısal olarak analiz edilmiştir. Analizlerde H-H bütünleşme, bağlanabilirlik, tercih (n), okunabilirlik, sinerji ve görsel grafik analizi (VGA) gibi metriklerden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yazılımı olan Quantum GIS (QGIS) ortamına aktarılarak, analiz metriklerine ilişkin tematik haritalar oluşturulmuştur. Analiz için seçilen alanlar; kentin ilk yerleşim alanı ve geleneksel ticaret bölgesi olan Suriçi, planlı kentleşmenin ilk örneğini temsil eden Yenişehir, son dönemlerde gelişen ve Diclekent Bulvarı'nı merkez alan bölge ile Mahabat Bulvarı çevresinde gelişen yeni yerleşim alanlarıdır. Bu alanlar arasında karşılaştırmalı bir analiz yaklaşımı benimsenmiş ve elde edilen sayısal veriler aracılığıyla bölgelerin mekânsal yapı özellikleri detaylı şekilde incelenmiştir. Çalışma bulguları, tarihsel, planlı ve çağdaş karma yapılı kent bölgelerinin mekânsal organizasyon açısından belirgin farklılıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen analitik veriler, farklı kent dokularının mekânsal özelliklerinin daha doğru anlaşılmasına olanak sağlamakta ve bu doğrultuda, alanların erişilebilirlik düzeyleri ile fonksiyonel kullanımlarına ilişkin kentsel iyileştirme önerileri geliştirilmektedir. Çalışma Diyarbakır'ın farklı kentsel alanlarının anlaşılabilirliğine yönelik sayısal yöntemler kullanılarak analiz edilmesi, kentsel gelişim, tasarım, planlama çalışmalarına katkı sunması ve gelecek vizyonunun belirlenmesi açısından özgündür.
Özet (Çeviri)
Each settlement has its own unique structure. The spatial structure of cities can become complex and change over time due to many reasons. While trying to understand these changes in the spatial structure of cities by analysing them with numerical methods, important data are obtained for the sustainability, management and planning of cities. Diyarbakır has a complex urban morphology as a result of changes in its spatial structure over time. The main purpose of this study is to reveal the spatial structure of Diyarbakır by analysing the impact of the accessibility levels of settlements of different periods on urban spatial organisation and to develop recommendations for sustainable urban spatial planning. In this direction, the relevant literature was reviewed, on-site observation and photography methods were used to understand the spatial structure of the city. In addition, qualitative and quantitative methods were evaluated together in spatial analyses, and the Space Syntax method was preferred to quantitatively analyse the urban structure. Within the scope of the study, the street networks of four sample areas selected from three main regions representing different periods of Diyarbakır were analysed numerically through DepthmapX software. Metrics such as H-H integration, connectivity, preference (n), readability, synergy and visual graphic analysis (VGA) were used in the analyses. The data obtained were transferred to Quantum GIS (QGIS), a Geographical Information Systems (GIS) software, and thematic maps related to the analysis metrics were created. The areas selected for the analysis are Suriçi, which is the first settlement area of the city and the traditional trade area, Yenişehir, which represents the first example of planned urbanisation, the recently developed area centred on Diclekent Boulevard and the new residential areas around Mahabat Boulevard. A comparative analysis approach was adopted between these areas and the spatial structure characteristics of the regions were examined in detail through the numerical data obtained. The findings of the study reveal that historical, planned and contemporary mixed-structured urban areas show significant differences in terms of spatial organisation. The analytical data obtained enables a more accurate understanding of the spatial characteristics of different urban textures and accordingly, urban improvement suggestions are developed regarding the accessibility levels and functional uses of the areas. The study is unique in terms of analyzing different urban areas of Diyarbakır using numerical methods for comprehensibility, contributing to urban development, design and planning studies and determining the future vision.
Benzer Tezler
- Tarihi kent dokularında turizm potansiyeli olan alanların space syntax yöntemi ile değerlendirilmesi: diyarbakır suriçi örneği
Evaluating areas with tourism potential in historic urban fabrics using the space syntax method: the case of Diyarbakir Sur içi
SİBEL AKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MimarlıkDicle ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERİVAN ÖZBUDAK AKÇA
- Diyarbakır suriçi bölgesi'nde mekan örgütlenmesi değişiminin mekan morfolojisi ve kentsel direnç bağlamında irdelenmesi
Examining the transformation of housing space organization in Diyarbakir suriçi region through the framework of space morphology and urban resilience
BERFİN EREN
Doktora
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET EMİN ŞALGAMCIOĞLU
- Çukurova bölgesinde biyoklimatik veriler kullanılarak açık ve yeşil alan sistemlerinin belirlenmesi ilkeleri üzerinde bir araştırma
A research on the determination of the principles in open and green spaces systems by using the bioclimatic data in Çukurova region
MEHMET FARUK ALTUNKASA
Doktora
Türkçe
1987
Çevre MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN GÜLTEKİN
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ
- İmara ilişkin bağışlamaların gelişimi ve değerlendirilmesi
Evoution et evaluation des amnisties concernant le constructions et le development du territoire
AHMET LÜTFİ UZEL
Doktora
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN