Hemşirelerin hasta haklarını korumaya yönelik etik davranışları ile hasta merkezli bakım yetkinlikleri arasındaki ilişki
The relationship between nurses' ethical behaviors for protecting patients' rights and patient-centered care competencies
- Tez No: 957823
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERATİYE ÖNER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Lokman Hekim Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, hemşirelerin hasta haklarını korumaya yönelik etik davranışları ile hasta merkezli bakım yetkinlikleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Araştırma, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı bir nitelik taşımakta olup; evreni belirli olmayan bu çalışma, 397 hemşire ile çok merkezli olarak yürütülmüştür. Veriler,“Hemşirelerin Hasta Haklarını Korumaya Yönelik Etik Davranış Ölçeği”ve“Hasta Merkezli Bakım Yetkinliği Ölçeği”kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS 29 programı ile gerçekleştirilmiştir. Dağılımın normal olup olmadığını belirlemek için Kolmogorov-Smirnov testi; değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Ki-Kare Analizi, Pearson Korelasyon Analizi ile Basit ve Çoklu Regresyon Analizleri kullanılmıştır. Tüm analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Hemşirelerin %67,8'i kadın, %43,3'ü 25-29 yaş aralığında ve %59,7'si lisans mezunudur. Katılımcıların %78,6'sı etik eğitimi aldığını belirtmiştir. Hasta hakları eğitimi alan hemşirelerin hasta merkezli bakım yetkinliklerinin önemli ölçüde artırdığı tespit edilmiştir (p=0,012). Etik davranış ile hasta merkezli bakım yetkinlikleri arasında güçlü pozitif korelasyonlar tespit edilmiştir (p<0,001). Özellikle“Hasta Katılımını Teşvik Etmek”ve“Hasta Bakış Açılarına Saygı Duymak”boyutları ile etik davranış arasında güçlü korelasyonlar (p<0,001) tespit edilmiştir. Regresyon analizi sonuçları, hasta merkezli bakım yetkinliğindeki varyansın %56,7'sinin etik davranış boyutları tarafından açıklandığını göstermiştir.“Bilgi Alma ve Karar Verme Hakkına Saygı”(β=0,354) en güçlü yordayıcı olarak belirlenirken,“Yarar Sağlama-Zarar Vermeme”(β=0,342) ikinci güçlü yordayıcı olarak tespit edilmiştir (p<0,001). Çalışma bulgularında, hemşirelerin etik davranış düzeyleri ile hasta merkezli bakım yetkinlikleri arasında güçlü bir doğru orantı bulunmaktadır. Bu sonuçlar, hemşirelik eğitiminde etik değerlerin güçlendirilmesi ve sürekli mesleki gelişim programlarının etik odaklı tasarlanmasının hasta merkezli bakım kalitesini doğrudan artıracağını göstermektedir. Sağlık hizmetlerinde kalite ve hasta güvenliği açısından, hemşirelerin etik yetkinliklerinin geliştirilmesi ve kurumsal etik kültürünün güçlendirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examined the relationship between nurses' ethical behaviors toward protecting patients' rights and their patient-centered care competencies. This descriptive and correlational study involved 397 nurses across multiple healthcare centers. Data collection utilized validated instruments: the“Ethical Behavior Scale for Nurses in Protecting Patients' Rights”and the“Patient-Centered Care Competency Scale,”both demonstrating high validity and reliability coefficients. Data analysis was performed using SPSS 29. The Kolmogorov-Smirnov test was used to assess normality, while chi-square analysis, Pearson correlation, and simple and multiple regression analyses were employed to examine relationships among variables. A significance level of p<0.05 was considered for all analyses. The study sample comprised 67.8% female participants, with 43.3% aged 25-29 years and 59.7% holding bachelor's degrees. Among participants, 78.6% had received ethics training. Nurses who received patient rights education demonstrated significantly enhanced patient-centered care competencies (p=0.012). Strong positive correlations emerged between ethical behavior and patient-centered care competencies (p<0.001). Particularly robust correlations were identified between ethical behavior and the dimensions of“Promoting Patient Participation”(p<0.001) and“Respecting Patient Perspectives”(p<0.001). Regression analysis revealed that ethical behavior dimensions explained 56.7% of the variance in patient-centered care competency.“Respect for Information Access and Decision-Making Rights”emerged as the strongest predictor (β=0.354), followed by“Beneficence and Non-maleficence”(β=0.342) (p<0.001). Findings demonstrate a strong positive relationship between nurses' ethical behavior levels and patient-centered care competencies. These results indicate that strengthening ethical values in nursing education and designing ethics-focused continuing professional development programs would directly enhance patient-centered care quality. For healthcare quality and patient safety, developing nurses' ethical competencies and strengthening institutional ethical culture is recommended.
Benzer Tezler
- Hemşirelerin ahlaki cesaret düzeyleri ile hasta haklarını korumaya yönelik etik davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between nurses' moral courage levels and ethical behaviors towards protecting patients' rights
SEDANUR ÇAKMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikKaradeniz Teknik ÜniversitesiHemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYSEL ÖZSABAN
- Cumhuriyet Üniversitesi Hastanesindeki lavman uygulamaları ile hastaların bu uygulamalara ilişkin duygu ve düşünceleri
Başlık çevirisi yok
SULTAN ALAN ÇİÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MELİHA ATALAY
- Sivas ili C.Ü. hastanesinde yatmakta olan hastaların servislerine kabul edilişlerindeki uygulamalarla bu uygulamalara ilişkin duygu ve beklentilerinin saptanması
Determination of the formalities in admitting the patients hospitalized at the Cumhuriyet University of Sivas to the services and their feelings and expeetations relating to these formalities
FADİME KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
HastanelerCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MELİHA ATALAY
- Sivas ili cumhuriyet üniversitesi tip fakültesi numune ve sosyal sigortalari kurumu hastanelerinde çalişan hemşirelerin intra venöz (damar içi) sivi tedavisine ilişkin bilgi ve uygulamalari
The knowledge and practice related to the intravenous fluid theraph of the nurses working at the hospital of the medical faculty in cumhuriyet university, numune hastanesi and sosyal sigortalar kurumu hastanesi in sivas
İLKAY KALELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MELİHA ATALAY
- Kanser tanısı konmuş hastalara, tanılarının söylenip söylenmemesine ilişkin doktor, hemşire ve hasta görüşlerinin saptanması
Başlık çevirisi yok
NALAN BAŞARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
HemşirelikHacettepe ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURAN AKDEMİR