17. yüzyılda yazılmış na'tlar üzerine bir değerlendirme (Nef'î, Azîz Mahmûd Hüdâyî ve Nâbî bağlamında)
An evaluation of na'ts written in the 17th century (In the context of Nef'i, Azîz Mahmûd Hüdâyî, and Nâbî)
- Tez No: 960111
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA SARIBIYIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: İslam Tarihi, Klasik Türk Edebiyatı, Na't, On Yedinci Yüzyıl, Hz. Peygamber, Islamic History, Classical Turkish Literature, Na't, Seventeenth Century, Prophet Muhammad
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Klasik Türk edebiyatında Hz. Peygamber'e duyulan sevgi ve bağlılık, en yoğun ifadesini na't türünde bulur. Bu şiir türü, 17. yüzyılda özellikle biçim ve mana bakımından belirgin bir olgunluk seviyesine ulaşarak hem edebî hem de tasavvufî değerleriyle öne çıkmıştır. Bu çalışma, söz konusu yüzyılın üç güçlü temsilcisi olan Nef'î (öl. 1044/1635), Aziz Mahmûd Hüdâyî (öl. 1038/1628) ve Nâbî'nin (öl. 1124/1712) na'tları üzerinden dönemin peygamber algısını, edebî estetikle birleştirerek manevî duyarlılığı ve bu eserlerin günümüze uzanan yankılarını özgün bir biçimde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Her biri farklı bir üslup ve dünya görüşüne sahip olan bu üç şairin kaleminden dökülen na'tlar; aruz ve hece vezninin inceliğiyle oluşturulmuş, âyet ve hadis iktibaslarıyla örülmüş, aşk ile yoğrulmuş metinler olarak ele alınmıştır. Bu bağlamda, şairlerin Hz. Peygamber'i anma ve yüceltme biçimleri; kullandıkları temsiller, mecazlar ve dini referanslarla birlikte değerlendirilmiş aynı zamanda bu eserlerin tasavvufî, ahlâkî ve estetik değerleri de analiz edilmiştir. Metinlerarası karşılaştırmalar ve dönemin dinî-tasavvufî atmosferi çerçevesinde yapılan çözümlemelerle 17. yüzyıl na'tlarının sadece klasik Türk edebiyatında değil çağdaş edebî ve kültürel dünyada da iz bırakan bir etki alanı oluşturduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, 17. yüzyıl na'tları sadece birer sanat eseri değil aynı zamanda çağlar ötesine seslenen ve bugünün insanına da hitap eden manevî birer miras olarak değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
In classical Turkish literature, the love and devotion felt toward the Prophet Muhammad find their most profound expression in the genre of na't. This poetic form reached a notable level of maturity in the 17th century, particularly in terms of structure and meaning, standing out with both its literary and mystical qualities. This study aims to offer an original evaluation of the perception of the Prophet, the spiritual sensitivity interwoven with literary aesthetics, and the echoes of these works in the present day through the na'ts of three prominent poets of the period: Nef'î (d. 1044/1635), Azîz Mahmûd Hüdâyî (d. 1038/1628), and Nâbî (d. 1124/1712). These three poets, each with a distinct style and worldview, composed na'ts shaped by the subtleties of both aruz and hece meters, enriched with quotations from the Qur'an and Hadith, and imbued with love. In this context, the ways in which these poets commemorate and exalt the Prophet Muhammad are analyzed along with their use of imagery, metaphors, and religious references. Additionally, the mystical, ethical, and aesthetic dimensions of these texts are examined. Through intertextual comparisons and analyses framed within the religious and mystical atmosphere of the 17th century, it has been determined that na'ts of this era established a sphere of influence not only within classical Turkish literature but also in contemporary literary and cultural domains. As a result, the na'ts of the 17th century are regarded not merely as works of art but as spiritual legacies that transcend time and continue to speak to the hearts of today's readers.
Benzer Tezler
- Meniere hastalığında endolenfatik kese cerrahisi
Endolymphatic sac surgery in meniere's disease
NEBİL GÖKSU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kulak Burun ve BoğazGazi ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NECMETTİN AKYILDIZ
- Kuyruk modelleri ve analizi üzerine bir uygulama
Başlık çevirisi yok
DİDEM ÖZPULAT
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
İstatistikEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİKRET İKİZ
- Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL VAROL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Besin Hijyeni ve Teknolojisiİstanbul ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKAN KUTLUAY
- Adolesan intihar girişimlerinin psiko-sosyal nedenleriyle ilgili araştırma
Başlık çevirisi yok
NAZMİYE YÜKSEL