Yetişkin bireylerin kardiyovasküler hastalık farkındalığı ve akdeniz diyetine uyumları ile kalp sağlığına yönelik beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of cardiovascular disease awareness, mediterranean diet adherence, and heart-healthy nutritional status among adult individuals
- Tez No: 960887
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZLEM ÖZPAK AKKUŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Toros Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, yetişkin bireylerin kardiyovasküler hastalık risk farkındalığı ve Akdeniz diyetine uyumlarının, kalp sağlığına yönelik beslenme durumları ile ilişkisini incelemektir. Çalışma Ekim-Aralık 2024 tarihleri arasında, Mersin İl Sağlık Müdürlüğü ve Merkez İlçe Sağlık Müdürlüklerinde çalışan 18-65 yaş arası kadın ve erkek 400 yetişkin birey ile yürütülmüştür. Sosyodemografik bilgiler (yaş, cinsiyet, çalışma durumu, eğitim düzeyi vb.), sağlık bilgileri (sigara ve alkol tüketim durumu), beslenme alışkanlıkları (öğün sayısı, öğün atlama durumu, su tüketimi vb.), fiziksel aktivite durumları ve antropometrik ölçümlerinin (vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel çevresi, kalça çevresi) sorgulandığı 15 soruluk bir anket formu araştırmacı tarafından katılımcılarla yüz yüze görüşülerek uygulanmıştır. Ayrıca 'MEDFICTS Diyet Değerlendirme Anketi', 'Kardiyovasküler Hastalık Risk Farkındalığı Değerlendir¬me Ölçeği (KHRFDÖ)', 'Akdeniz Diyeti Uyumu Değerlendirme Ölçeği (ADUÖ)' bireylere uygulanmıştır. Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 45,5± 9,86 yıl, erkeklerin yaş ortalaması 42±8,46 yıl olarak saptanmıştır (p<0,05). MEDFICTS toplam puan ortalaması kadınlarda 59,87±21,37, erkeklerde 67,64±21,25 olarak belirlenmiştir (p<0,05). Kardiyovasküler Hastalık Risk Farkındalığı Değerlendir¬me Ölçeği cinsiyet değişkenine göre“kalp krizi/inme hakkında bilgi”ve“sağlıklı beslenme niyetleri”alt boyutlarında, erkek bireylerin puan ortalamalarının kadınlara kıyasla daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). Akdeniz Diyeti Uyum Değerlendirme Ölçeği toplam puan ortalaması kadınlarda 7,41+1,65, erkeklerde 6,95+1,96 olarak hesaplanmıştır (p<0,05). Yüksek uyum düzeyine ulaşanların oranı kadınlarda %10,11, erkeklerde %8,27 olarak her iki cinsiyette de oldukça düşük bulunmuştur. Yaş değişkeni ile MEDFICTS puanı arasında anlamlı ve negatif yönde bir ilişki (r=-0.119, p<0,05), Akdeniz diyetine uyum ile pozitif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (r=0.111, p<0,05). Bu durum, yaş arttıkça bireylerin daha sağlıklı diyet tercihlerine yöneldiklerini göstermektedir. Kardiyovasküler Hastalık Risk Farkındalığı Değerlendir¬me Ölçeği toplam puanı ile ADUÖ arasında da anlamlı ve pozitif bir ilişki bulunmuş olup bu farklılıklar istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (r=0.119, p<0,05). Kardiyovasküler Hastalık Risk Farkındalığı Değerlendir¬me Ölçeğinin alt boyutları arasında güçlü ve anlamlı korelasyonlar bulunmuştur.“Kalp krizi/inme hakkında bilgi”alt boyutu ile“Sağlıklı beslenme niyetleri”(r=0.149, p<0,05) ve“Algılanan faydalar ve değişime yönelik niyetler”(r=0.166, p<0,05) arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Aynı şekilde,“Algılanan kalp krizi/inme riski”ile ''Sağlıklı beslenme niyeti'' (r=0.390, p<0,05) alt boyutları ve KHRFDÖ toplam puanı (r=0.746, p<0,05) arasında güçlü düzeyde, pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmış olup bu farklılıklar istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Elde edilen bulgular, sağlıksız beslenme alışkanlıklarının (yüksek MEDFICTS puanı), bel çevresi ve BKİ ile anlamlı şekilde ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Buna karşın, Akdeniz diyeti'ne uyumun; yaş, kalp sağlığı farkındalığı, sağlıklı beslenme niyeti ve fayda algısı gibi psikososyal faktörlerle anlamlı bir şekilde ilişkili olduğu görülmüştür. Ayrıca, KHRFDÖ'nün alt boyutları arasında güçlü korelasyonlar bulunmakta olup, bilgi düzeyinin artmasıyla birlikte“Algılanan kalp krizi/inme riski”ve ''Sağlıklı beslenme niyeti'' alt boyutları puanı da artış göstermiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the relationship between adults' awareness of cardiovascular disease risk, adherence to the Mediterranean diet, and their nutritional status related to heart health. The study was conducted between October and December 2024 with 400 adult individuals (both women and men) aged 18–65, working at the Mersin Provincial Health Directorate and Central District Health Directorates. A 15-question survey form was administered face-to-face by the researcher. The questionnaire included sociodemographic information (age, gender, employment status, education level, etc.), health information (smoking and alcohol consumption status), dietary habits (number of meals, skipping meals, water consumption, etc.), physical activity levels, and anthropometric measurements (body weight, height, waist circumference, hip circumference). Additionally, participants completed the MEDFICTS Diet Assessment Questionnaire, the Cardiovascular Disease Risk Awareness Scale, and the Mediterranean Diet Adherence Screener. The average age of the female participants was 45,5±9,86 years, and the average age of the male participants was 42±8.46 years (p<0,05). The average total MEDFICTS score was found to be 59,87±21,37 for women and 67,64±21,25 for men (p<0,05). In terms of gender, male participants scored significantly higher than females in the sub-dimensions of“knowledge about heart attack/stroke”and“healthy eating intentions”of the Cardiovascular Disease Risk Awareness Scale (p<0,05). The average total score of the Mediterranean Diet Adherence Scale was 7,41±1,65 for women and 6,95±1,96 for men (p<0,05). The proportion of individuals who reached a high level of adherence was found to be quite low in both genders %10,11 in women and %8,27 in men. A significant negative correlation was found between age and MEDFICTS score (r=-0.119, p<0,05), while a significant positive correlation was observed between age and adherence to the Mediterranean diet (r=0.111, p<0,05). This suggests that as individuals age, they tend to make healthier dietary choices. A significant and positive relationship was found between the total score of the Cardiovascular Disease Risk Awareness Assessment Scale and adherence to the Mediterranean diet, and these differences were found to be statistically significant (r=0.119, p<0.05). Strong and significant correlations were found among the subscales of the Cardiovascular Disease Risk Awareness Assessment Scale. Significant relationships were found between the“Knowledge about heart attack/stroke”subscale (r=0.149, p<0,05) and the“Perceived risk of heart attack/stroke”and“Intention to change behavior”subscales (r=0.166, p<0,05). Similarly, significant and strong positive correlations were found between the“Perceived heart attack/stroke risk”subscale and both“Intentions for healthy eating”(r = 0.390, p<0,05) and the total Cardiovascular Disease Risk Awareness Scale (r = 0.746, p < 0,05). These differences were statistically significant (p<0,05). The findings revealed that unhealthy dietary habits (high MEDFICTS scores) were significantly associated with waist circumference and BMI. On the other hand, adherence to the Mediterranean diet was found to be significantly associated with psychosocial factors such as age, heart health awareness, intention for healthy eating, and perceived benefits. Additionally, strong correlations were found among the subscales of the Cardiovascular Disease Risk Awareness Assessment Scale, and as the level of knowledge increased, scores on the“Perceived risk of heart attack/stroke”and“Intention for healthy eating”subscales also increased.
Benzer Tezler
- Modifiye kardiyovasküler hastalıklara ilişkin tutum ve inançlar risk anketi'nin (M-KARTİRA) Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of the modified cardiovascular diseases attitudes and beliefs risk questionnaire (M-CARABRQ)
ECEM NUR AYDOĞDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Fizyoterapi ve RehabilitasyonBaşkent ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NESLİHAN DURUTÜRK
- Lüleburgaz'da özel bir hastaneye başvuran yetişkin bireylerin kardiyovasküler hastalıklar risk faktörleri ve kardiyovasküler hastalıklar bilgi düzeyleri ile yeme tutumları arasındaki ilişki
The relationship between cardiovascular diseases risk factors and cardiovascular diseases knowledge levels and eating attitudes of adults admitted to a private hospital in Lüleburgaz
ESENGÜL KOMBAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Halk SağlığıTrakya ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜLFİYE ÇELİKKALP
- Koroner anjiyografi uygulanacak hastalarda beslenmeyle ilişkili kardiyovasküler risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Review of nutrition related cardiyovascular risk factors in patients to whom coronary angiography will be performed
BUKET BEKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. PERİM TÜRKER
- Kardiyovasküler hastalık tanısı almış bireylerin ultra işlenmiş gıda tüketim düzeyinin kan lipit parametreleri ile ilişkisi
Relationship between ultra processed food consumption levels and blood lipid parameters in individuals diagnosed with cardiovascular disease
FATMANUR GÖRMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞLAR DOĞUER
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE BAYGUT
- Ondokuz Mayıs Üniversitesi Aziziye ve Pelitköy Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran yetişkin bireylerin kardiyovasküler hastalıklar risk faktörleri bilgi düzeyleri ve sağlıklı yaşam davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of cardiovasculer diseases risk factors knowledge levels and healthy living behaviors of adult individuals applying to Ondokuz Mayis University Aziziye and Pelitkoy Education Family Health Center
BÜŞRANUR ÇAĞAL KAYAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA FEVZİ DİKİCİ