Kuşaklar arası şema geçişinde duygu düzenlemede güçlüklerin rolü
The role of difficulties on emotional regulation in the intergenerational schema transition
- Tez No: 960965
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA ŞAHİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Genel Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Şema kuramı son zamanlarda hızla gelişmekte ve insan psikolojisine dair kapsamlı bir model sunmaktadır. Şemaların kuşaklar arası aktarımı ise şema kuramının önemli bir parçasını oluşturup, birçok araştırmacı tarafından çalışılmaktadır. Ebeveynleri erken dönem uyumsuz şemalara sahip olan bireylerin erken dönem uyumsuz şemalar geliştirmeleri duygu düzenlemede güçlükler gibi birçok farklı faktörle ilişkili olabilmektedir. Bu araştırmada, yetişkinlerin şema alanları ile ebeveynlerinin kopukluk/reddedilme şema alanları arasındaki ilişkide duygu düzenlemede güçlüklerin aracılık rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında 18 yaş üstü yetişkin, annesi ve babası olmak üzere 142 aile, 426 katılımcıdan veri toplanmıştır. Ebeveynlere Young Şema Ölçeği Kısa Form (YŞÖ-KF3), ikinci nesil yetişkinlere ise Young Şema Ölçeği Kısa Form (YŞÖ-KF3) ve Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (DERS-16) google formlar aracılığıyla uygulanmıştır. Araştırmanın analizi Jamovi 2.6.44 kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilere; ebeveynlerin kopukluk/reddedilme şema alanları, ikinci nesil yetişkinin şema alanları ve duygu düzenlemede güçlükler arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi amacıyla Pearson Korelasyon Analizi uygulanmıştır. Duygu düzenlemede güçlüklerin yetişkinlerin şema alanları ile ebeveynlerinin kopukluk/reddedilme şema alanları ile ilişkisindeki aracılık etkisinin test edilmesinde ise Hayes'in Model 4 yapısına dayanan analiz gerçekleştirilmiş ve dolaylı etkilerin anlamlılığı Bootstrap yöntemiyle (5000 örneklem) değerlendirilmiştir. Yapılan analizlerde; annenin kopukluk/redddilme şema alanı (AKR) ile yetişkinin zedelenmiş özerklik, kopukluk/reddedilme, zedelenmiş sınırlar şema alanı arasında, babanın kopukluk/reddedilme şema alanı (BKR) ile yetişkinin zedelenmiş özerklik, kopukluk/reddedilme, yüksek standartlar şema alanları arasında pozitif yönde ilişki saptanmıştır. AKR ve ikinci nesil yetişkinin duygu düzenleme güçlükleri ile pozitif yönde anlamlıdır. Duygu düzenlemede güçlüklerin; yetişkinlerin zedelenmiş özerklik, kopukluk/reddedilme, yüksek standartlar, zedelenmiş sınırlar ve diğerleri yönelimlilik şema alanları ile pozitif yönde ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Duygu düzenlemede güçlüklerin, AKR ile zedelenmiş özerklik ve diğerleri yönelimlilik şema alanları arasındaki ilişkide kısmi aracılık, yüksek standartlar şema alanı ile ilişkisinde ise tam aracılık rolü bulunmuştur. Elde edilen sonuçlar alanyazı ışığında ele alınıp tartışılmış ve gelecek çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Schema theory has been rapidly developing in recent years and offers a comprehensive model of human psychology. The intergenerational transmission of schemas is an important part of schema theory and has been studied by many researchers. Individuals whose parents have early maladaptive schemas may develop early maladaptive schemas themselves, which may be related to many different factors, such as difficulties in emotion regulation. This study aims to examine the mediating role of difficulties in emotion regulation in the relationship between adults' schema domains and their parents' disconnection/rejection schema domains. Data were collected from 142 families, including adults over the age of 18, their mothers, and their fathers, for a total of 426 participants. The Young Schema Scale Short Form (YSS-SF3) was administered to parents, while the Young Schema Scale Short Form (YSS-SF3) and the Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS-16) were administered to second-generation adults via Google Forms. The analysis of the research was conducted using Jamovi 2.6.44. Pearson Correlation Analysis was applied to the obtained data to determine the relationships between parents' disconnection/rejection schema domains, second-generation adults' schema domains, and difficulties in emotion regulation. To test the mediating effect of the relationship between difficulties in emotion regulation and adults' schema domains and their parents' disconnection/rejection schema domains, an analysis based on Hayes' Model 4 structure was performed, and the significance of indirect effects was evaluated using the Bootstrap method (5000 samples). In the analyses, the mother's disconnection/rejection schema domain (AKR) and the adult's damaged autonomy, disconnection/rejection, and damaged boundaries schema areas, and between the father's disconnection/rejection schema area (BKR) and the adult's damaged autonomy, disconnection/rejection, and high standards schema areas. AKR and the second-generation adult's emotional regulation difficulties are positively and significantly related. It was concluded that emotional regulation difficulties are positively related to adults' damaged autonomy, disconnection/rejection, high standards, damaged boundaries, and other orientation schema areas. Difficulties in emotion regulation were found to partially mediate the relationship between AKR and impaired autonomy and other orientation schema domains, and to fully mediate the relationship with the high standards schema domain. The findings were discussed in light of the literature, and recommendations were made for future studies.
Benzer Tezler
- Adolesan intihar girişimlerinin psiko-sosyal nedenleriyle ilgili araştırma
Başlık çevirisi yok
NAZMİYE YÜKSEL
- Çukurova bölgesinde biyoklimatik veriler kullanılarak açık ve yeşil alan sistemlerinin belirlenmesi ilkeleri üzerinde bir araştırma
A research on the determination of the principles in open and green spaces systems by using the bioclimatic data in Çukurova region
MEHMET FARUK ALTUNKASA
Doktora
Türkçe
1987
Çevre MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN GÜLTEKİN
- Kentsel yakın çevre alanlarının rekreasyonel amaçlı düzenleme kararlarını belirleyen etmenler ve Antakya (Hatay) kentsel yakın çevresinde uygulanması
The Faktors defininig the recreational planning of the urban nearby regions and the application at Antakya (Hatay) urban nearby regions
ERDOĞAN YAŞLICA