İslâm düşünce geleneğinde evrimin mâhiyeti: İbn Miskeveyh örneği
The nature of evolution in the tradition of Islamic thought: The example of Ibn Muskawayh
- Tez No: 961857
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OKAN BAĞCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Din, Biyoloji, Philosophy, Religion, Biology
- Anahtar Kelimeler: İbn Miskeveyh, el- Hikmetu's- Sâriye, İrtika, Tekâmül, Ibn Miskawayh, al-Hikmat al-Sāriya, Irtika, Unification
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Din Felsefesi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Evrim teorisi, kökenleri 2500 yıl öncesine dayanan eski bir teoridir. Her ne kadar 19. yüzyılda Charles Darwin'le özdeşleşmiş olsa da, evrim düşüncesi tarihin farklı dönemlerinde geniş çapta tartışılmış bir kuramdır. Antikçağda Thales gibi doğa filozofları, maddi varoluşun kaynağını araştırmış ve bu konuda çeşitli sonuçlara ulaşmışlardır. İslam dünyasında ise Cabir bin Hayyân ile evrimle ilgili düşünceler ortaya çıkmaya başlamıştır. İslam düşünce geleneğinde evrime bakış açısı, yaratıcı ve Kur'an'ın temel prensipleri üzerine kurulmuştur. Bu perspektiften hareketle, Müslüman düşünürler evrimi bir tekâmül süreci olarak kabul etmişlerdir. Bu çalışmada ele alınan İbn Miskeveyh, varlığın Allah'tan zuhur ettiğini belirtir. Ona göre ilk meydana gelen Faal Akıl'dır. Bunu tâkiben Külli Nefs, Nefs'ten ise felekler, semavi cisimler, yıldızlar ve cisimler âlemi oluşmuştur. Varlık yukarıdan aşağıya doğru kemalden uzaklaşarak biçimlenirken, aşağıdan yukarıya doğru bir yükselişle feyze yakınlık artar ve bu süreç kemale ermeye kadar devam eder. İbn Miskeveyh, tekâmül fikrini peygamberliği temellendirmede kullanmıştır. Bu konuya özellikle el-Fevz'ul-Asğar adlı eserinin peygamberlik bölümünde değinir. Miskeveyh, bu yaklaşımla sadece peygamberlerin bilindik anlamda Allah'tan vahiy alabileceğini değil, aynı zamanda filozofların akıl ve düşünce yoluyla manevi âlemle ilişki kurmasının mümkün olduğunu göstermeyi amaçlamıştır. Bununla birlikte, onun tekâmül anlayışının ontolojik bir zorunluluk bağlamında ele alındığı söylenebilir.
Özet (Çeviri)
The theory of evolution is an ancient theory with origins dating back 2500 years. Although it has been identified with Charles Darwin in the 19th century, the idea of evolution has been widely discussed in different periods of history. In antiquity, natural philosophers such as Thales investigated the origin of material existence and reached various conclusions. In the Islamic world, ideas about evolution began to emerge with Jabir bin Hayyân. In the Islamic tradition of thought, the perspective on evolution is based on the basic principles of the Creator and the Qur'an. From this perspective, Muslim thinkers have accepted evolution as a process of evolution. Ibn Miskawayh, who is discussed in this study, states that existence emanates from God. According to him, the first to emerge is the Active Intellect. This is followed by the universal soul, and from the soul, the celestial planets, celestial bodies, stars, and the world of bodies are formed. While the being is shaped from top to bottom by moving away from perfection, the proximity to inspiration increases with an ascent from bottom to top, and this process continues until perfection. Ibn Miskawayh used the idea of unification to justify prophethood. He specifically addresses this issue in the chapter on prophethood in his work al-Fawz al-Asghar. With this approach, he aimed to show not only that prophets can receive revelation from God in the conventional sense, but also that it is possible for philosophers to relate to the spiritual realm through reason and thought. Nevertheless, it can be said that his understanding of unification is dealt with in the context of an ontological necessity.
Benzer Tezler
- Bursa Ulu Cami yazıları
The Calligraphies of Ulu Cami in Bursa
CEMALETTİN ÖNALAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Sanat TarihiGazi ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REFET YİNANÇ
- Landsat uydusu aracılığı ile elde edilen görüntülerin sınıflandırılmaları ve bunlara ilişkin bilgisayar programlarının hazırlanması
Başlık çevirisi yok
G. FERZAN KÜÇÜKA
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİS PÜSKÜLCÜ
- Hızlı katılaşma ile yüksek mukavemetli malzemelerin üretilmesi ve kurşun-asit akümalatörlerine uygulanması
Başlık çevirisi yok
ÜMİT AKÇAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Makine MühendisliğiUludağ ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİM DEMİRCİ