Ortaokul öğrencilerinin yıkıcı doğa olayları konusundaki metaforik algıları ve zihinsel modelleri
Middle school students' metaphorical perceptions and mental models regarding destructive natural disasters
- Tez No: 963080
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLBİN ÖZKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Doğal afetler, Metafor, Metaforik algı, Zihinsel modeller, Natural disasters, Metaphor, Metaphorical image, Mental models
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, ortaokul öğrencilerinin çeşitli yıkıcı doğa olaylarına (deprem, sel, volkanik patlama ve heyelan) yönelik metaforik algılarını ve zihinsel modellerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında İstanbul'da öğrenim görmekte olan 6., 7. ve 8. sınıf seviyesindeki toplam 154 ortaokul öğrencisiyle yürütülmüştür. Çalışma grubunun oluşturulmasında kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak, her bir yıkıcı doğa olayı için ayrı ayrı hazırlanmış dört açık uçlu sorudan oluşan formlar kullanılmıştır. Elde edilen metaforlar ve zihinsel modeller, frekans ve yüzde açısından analiz edilerek kavramsal kategoriler altında sınıflandırılmıştır. Öğrencilerin kullandıkları metaforlar; kavramsal, yön ve ontolojik metaforlar olarak; zihinsel modeller ise bilimsel, ilkel ve sentez modeller şeklinde gruplandırılmıştır. Bulgular, öğrencilerin deprem, sel, volkanik patlama ve heyelan gibi doğa olaylarına karşı çoğunlukla olumsuz düşüncelere sahip olduklarını ve bu konularla ilgili kavram yanılgılarına ve bilgi eksikliklerine sahip olduklarını ortaya koymuştur. Ayrıca öğrencilerin bilgilerini ağırlıklı olarak okul, aile, haberler, sosyal medya, sosyal çevre, internet ve televizyondan edindikleri gözlemlenmiştir. Öğrencilerin 'Deprem' ve 'Sel' kavramlarına yönelik geliştirdikleri metaforlar çeşitli iken 'Volkanik Patlama' ve 'Heyelan' kavramlarına yönelik geliştirilen metaforların çeşidinin daha az olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin zihinsel modelleri incelendiğinde ise 'Deprem' ve 'Volkanik Patlama' kavramlarının 'Sel' ve 'Heyelan' kavramlarına göre daha çeşitli olduğu görülmüştür. Öğrencilerin yıkıcı doğa olaylarına ilişkin farkındalıklarının artırılması ve mevcut kavram yanılgılarının giderilmesi amacıyla, afet eğitimi programlarının daha bütüncüm bir biçimde yapılandırılması, psiko-sosyal boyutların dikkate alınması, görsel modelleme ve ifade temelli öğretim stratejilerinin yaygınlaştırılması ve yerel afet deneyimlerine dayalı içerikler geliştirilerek bağlamsal öğrenmenin desteklenmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the metaphorical perceptions and mental models of middle school students towards various destructive natural events (earthquake, flood, volcanic eruption and landslide). The study was conducted with phenomenological design, which is a qualitative research method. The study was conducted with a total of 154 middle school students enrolled in the 6th, 7th, and 8th grades during the 2024–2025 academic year in Istanbul. The study group was determined using the convenience sampling method. Forms consisting of four open-ended questions prepared separately for each destructive natural event were used as the data collection tool. The obtained metaphors and mental models were analyzed in terms of frequency and percentage and classified under conceptual categories. The metaphors used by the students were grouped as structural, directional and ontological metaphors, while the mental models were grouped as scientific, primitive and synthesis models. The findings revealed that students mostly have negative thoughts about natural events such as earthquakes, floods, volcanic eruptions and landslides and have misconceptions and lack of knowledge about these subjects. It was also observed that students mostly acquired their knowledge from school, family, news, social media, social environment, internet and television. While the metaphors developed by students for the concepts of 'Earthquake' and 'Flood' were diverse, it was determined that the metaphors developed for the concepts of 'Volcanic Eruption' and 'Landslide' were less diverse. When the mental models of the students were examined, it was seen that the concepts of 'Earthquake' and 'Volcanic Eruption' were more diverse than the concepts of 'Flood' and 'Landslide'. In order to increase students' awareness of destructive natural events and eliminate existing misconceptions, it is recommended that disaster education programs be structured in a more holistic manner, psychosocial dimensions be considered, visual modeling and expression-based teaching strategies be more widely used and contextual learning be supported by developing content based on local disaster experiences.
Benzer Tezler
- Kalkınmada öncelikli yörelerde görev yapan vali-kaymakam il ve ilçe Milli Eğitim Gençlik ve Spor Müdürlerinin ilköğretim yönetiminde karşılaştıkları güçlükler
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA YALÇINKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL ATAMAN
- Hazır giyim sanayiinde nitelikli insangücü ihtiyacı
Başlık çevirisi yok
HANDAN SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL ATAMAN
- Avrupa Topluluğu'nun bürokratik yapısı
Başlık çevirisi yok
GÜNİZ ODYAKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BENER KARAKARTAL
- Kemalpaşa etlik piliç işletmelerinin teknik ve ekonomik yönden incelenmesi
Başlık çevirisi yok
HAYRİ TUNA YÜKSELEN