Vardiyalı sağlık çalışanlarında biyolojik ritmin ve depresyon düzeyinin yaşam memnuniyeti ile ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship of biological rhythm and depression level with life satisfaction in shift healthcare workers
- Tez No: 964584
- Danışmanlar: PROF. DR. DURMUŞ DEVECİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Fizyoloji, Physiology
- Anahtar Kelimeler: Fizyoloji, Physiology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Fizyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tıbbi Fizyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, vardiyalı sağlık çalışanlarında biyolojik ritim ve depresyon düzeyinin yaşam memnuniyeti ile ilişkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. İlişkisel tarama modelinde yürütülen çalışmaya, kriterleri karşılayan 363 vardiyalı sağlık çalışanı katılmıştır. Katılımcılardan sosyodemografik bilgileri için Sosyodemografik Veri Formu'nu, biyolojik ritmi değerlendirmek için Biyolojik Ritim Değerlendirme Görüşmesi'ni, depresyon düzeyini belirlemek için Beck Depresyon Envanteri'ni ve yaşam memnuniyetini ölçmek için Yaşam Memnuniyeti Ölçeği'ni doldurmaları istenmiştir. İstatistik analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir. Korelasyon analizlerinde Spearman korelasyon testi; gruplar arası farkların belirlenmesinde ise Kruskall-Wallis, Mann Whitney U (Bonferroni düzeltmesi ile), t testi, ANOVA ve Duncan çoklu karşılaştırma testleri kullanılmıştır. Biyolojik ritim ile depresyon düzeyi arasında pozitif yönde orta düzeyde (r=0,535; p<0,01), biyolojik ritim ile yaşam memnuniyeti arasında negatif yönde düşük düzeyde (r=-0,333; p<0,01) anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Yaşam memnuniyeti ile depresyon düzeyi arasında ise negatif yönde orta düzeyde ilişki bulunmuştur (r=-0,445; p<0,01). Biyolojik ritmin alt boyutları ile yaşam memnuniyeti arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Etkinlikler (r=-0,311; p<0,01), sosyallik (r=-0,318; p<0,01) ve yeme alışkanlıkları (r=-0,211; p<0,01) yaşam memnuniyetini düşük düzeyde, uyku ise (r=-0,172; p<0,01) zayıf düzeyde etkilemektedir. Aynı şekilde, etkinlikler (r=0,444; p<0,01) ve sosyallik (r=0,480; p<0,01) depresyon düzeyini orta düzeyde, uyku (r=0,299; p<0,01) ve yeme alışkanlıkları (r=0,349; p<0,01) ise düşük düzeyde artırmaktadır. Sigara kullanan bireylerin, kullanmayanlara kıyasla daha düzensiz biyolojik ritme (p<0,001) ve daha düşük yaşam memnuniyetine (p<0,01) sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca çalışma şeklinden memnun olmayan bireylerin biyolojik ritimlerinin daha bozuk (p<0,001), depresyon düzeylerinin daha yüksek (p<0,001) ve yaşam memnuniyetlerinin daha düşük (p<0,01) olduğu belirlenmiştir. Vardiyaya gelmeden önce 7–9 saat uyuyan bireylerin depresyon düzeylerinin, daha az ya da daha fazla uyuyanlara göre anlamlı düzeyde daha düşük olduğu görülmüştür (p<0,05). Sonuç olarak, yaşam memnuniyetinin hem biyolojik ritim bozukluğunun sebep olduğu olumsuz sağlık problemleri hem de depresyon düzeyi üzerinde düzenleyici bir rol oynayabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the relationship between biological rhythm and depression levels with life satisfaction among shift-working healthcare professionals. Conducted using a correlational survey model, the study included 363 participants who met the inclusion criteria. Data were collected using the Sociodemographic Data Form for demographic information, the Biological Rhythm Interview of Assessment in Neuropsychiatry for assessing biological rhythm, the Beck Depression Inventory for determining depression levels, and the Satisfaction with Life Scale for measuring life satisfaction. The significance level for statistical analyses was set at p<0.05. Spearman's correlation test was applied to examine associations, while Kruskal–Wallis, Mann–Whitney U (with Bonferroni correction), t-test, ANOVA, and Duncan's multiple comparison tests were used to determine group differences. A moderate positive correlation was found between biological rhythm and depression level (r=0.535, p<0.01), and a low negative correlation between biological rhythm and life satisfaction (r=-0.333, p<0.01). Life satisfaction was also moderately and negatively correlated with depression level (r=-0.445, p<0.01). Regarding the subdimensions of biological rhythm, life satisfaction showed low negative correlations with activity (r=-0.311, p<0.01), sociality (r=-0.318, p<0.01), and eating habits (r=-0.211, p<0.01), and a weak negative correlation with sleep (r=-0.172, p<0.01). Conversely, depression level was moderately and positively correlated with activity (r=0.444, p<0.01) and sociality (r=0.480, p<0.01), and positively correlated at a low level with sleep (r=0.299, p<0.01) and eating habits (r=0.349, p<0.01). Smokers exhibited significantly more irregular biological rhythms (p<0.001) and lower life satisfaction (p<0.01) than non-smokers. Participants dissatisfied with their work schedule had more disrupted biological rhythms (p<0.001), higher depression levels (p<0.001), and lower life satisfaction (p<0.01). Those who slept 7–9 hours before their shift had significantly lower depression levels compared to those who slept less or more (p<0.05). In conclusion, life satisfaction may play a regulatory and potentially protective role against both the adverse health consequences of disrupted biological rhythms and elevated depression levels.
Benzer Tezler
- Hemşirelerde uyku, depresyon ve anksiyete düzeylerinin dikkat ve yürütücü işlevler ile ilişkisi
The relationship of sleep, depression and anxiety levels with attention and executive functions in nurses
SÜNDÜS MAKBULE KARSLIOĞLU
- Vardiyalı sağlık çalışanlarında sirkadiyen ritim ile beslenme durumu ve vücut kompozisyonu ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship circadian rhythm and nutritional status and body composition in shift health workers
ZEYNEP KOCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
FizyolojiSüleyman Demirel ÜniversitesiFizyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURHAN GÜMRAL
- Vardiyalı sistemde çalışmanın bilişsel işlevler ve oksidatif stres üzerine etkisi
The effect of shift-work system on cognitive functions and oxidative stress
PINAR GÜZEL ÖZDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
PsikiyatriYüzüncü Yıl ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YAVUZ SELVİ
- Vardiyalı çalışma düzeninin acil tıp uzmanlık öğrencilerinde kan kortizol düzeyine etkisi
The effect of shift work schedule on cortisol levels in emergency medicine residents
NESRİN KARAKAŞ ÖĞRETİCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Acil TıpSağlık Bilimleri ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU ÜNAL AKOĞLU
DR. MEHMET KOÇAK
- Vardiyalı çalışma durumuna göre sirkadiyen ritim,hedonik açlık ve fiziksel aktivite arasındaki ilişkisinin incelenmesi
Study of the relationship between the circadian rhythm and the hedonic and homeostatic states of hunger in adults
RUMEYSA SEVER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAHYA ÖZDOĞAN