Borderline kişilik özelliklerinde algılanan ebeveyn ilişkisi ve ebeveyn çatışması ile tanık olunan ebeveynler arası şiddet yaşantısının rolü
The role of perceived parental relationship and parental conflict and witnessed interparent violence experience in borderline personality traits
- Tez No: 964969
- Danışmanlar: PROF. AHMET ERTAN TEZCAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Borderline Kişilik Bozukluğu, Evlilik Çatışması, Şiddete Maruziyet, Şiddete Tanıklık, Borderline Personality Disorder, Marital Conflict, Exposure to Violence, Witnessing Violence
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmada, borderline kişilik özelliklerinde algılanan ebeveynler arası ilişki ve algılanan ebeveyn çatışması ile tanık olunan ebeveynler arası şiddet yaşantısının rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, İstanbul'da ikamet eden 18-55 yaş arasındaki 918 gönüllü katılımcıdan, kolayda örnekleme yöntemiyle oluşturulan örneklem üzerinde ilişkisel tarama modeli ile yapılmış ve veriler Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Borderline Kişilik Ölçeği (BPQ Türkçe), Çocukların Evlilik Çatışmasını Algılaması Ölçeği (ÇEÇAÖ), Çatışmaların Çözümüne Yaklaşım Ölçeği (CTS2), Ebeveyn-Çocuk Çatışma Taktikleri Ölçeği (CTS-PC), Algılanan Ebeveyn İlişkisi Ölçeği (AEİÖ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 27 programıyla yapılmış ve değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi için Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Korelasyon saptanan değişkenler arasında, üç modelli hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. Oluşturulan model için SPSS 27 paket yazılımındaki PROCESS eklentisi üzerinden altıncı model uygulanmış, çoklu aracı rol analizi ve aracı rol incelenmesi için SPSS 27 üzerinde PROCESS eklentisiyle sağlanan Bootstrap metodu kullanılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda; borderline kişilik özellikleri ile algılanan otoriter (r=,18; p<0.01), ilgisiz (r=,19; p<0.01) ve bağımlı (r=,12; p<0.01) anne ve otoriter (r=,22; p<0.01), ilgisiz (r=,25; p<0.01) ve bağımlı (r=,08; p<0.05) baba tutumları; algılanan çatışma özellikleri (r=,31; p<0.01), tehdit (r=.32; p<0.01), kendini suçlama ( r=,30; p<0.01); babanın anneye yönelik şiddetine tanıklık etme (r=,18; p<0.01), annenin babaya yönelik şiddetine tanıklık etme (r=,17; p<0.05), baba şiddetine maruz kalma (r=,21; p<0.01) ve anne şiddetine maruz kalma (r=,18; p<0.01) alt ölçekleri anlamlı ve pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Algılanan demokratik anne (r=-.19; p<0.01) ve baba (r=-.21; p<0.01) tutumu ise borderline kişilik özelikleri ile negatif yönlü ilişki göstermiştir. Borderline kişilik özelliklerinin, algılanan ebeveyn tutumları ile evlilik çatışması, ebeveynler arası şiddete tanıklık etme ve ebeveyn şiddetine maruz kalma değişkenleri tarafından yordanmasına ilişkin üç modelli hiyerarşik regresyon analizinde; ilk modele algılanan ebeveyn tutumları eklenmiş ve model istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur [F(10, 908)=12.99; p<0.001]. Oluşturulan model, varyansın %12'sini açıklamaktadır. İkinci modele algılanan evlilik çatışması değişkeni eklenmiş ve modelin anlamlılık değeri yükselmiştir [F(13,905)=28.805; p<0.001]. Oluşturulan ikinci modelin varyansı açıklayıcılığı %20'ye yükselmiştir. Üçüncü modele şiddete maruz kalma ve tanıklık etme boyutları eklenmiş ve modelin varyansı yordayıcılığı değeri %21'e yükselmiştir [F(17,901)=2.187; p>0.05]. Algılanan evlilik çatışması ile borderline kişilik özellikleri ilişkisinde tanık olunan ebeveynler arası şiddet ile maruz kalınan ebeveyn şiddetinin aracı rolü analizinde tüm model anlamlı bulunmuştur ve model varyansın %13'ünü açıklamıştır (R2= 0.13, F (2, 916) =141.02, p<0.001). Araştırma sonuçlarına göre, ideal olmayan ebeveyn tutumları, ebeveynler arası çatışma riskini arttırmakta; bu çatışma, kişinin ebeveynler arası şiddet içerikli çatışmaya tanıklık etme ve direkt olarak ebeveyn şiddetine maruz kalma ihtimalini yükseltmektedir. Şiddet faktörü, hem ebeveynler arasındaki şiddet yaşantısına tanıklıkla hem de direkt maruziyetle, kişilerde borderline kişilik bozukluğu gelişimine aracılık etmekte ve bu yapı borderline kişilik özellikleri gelişimini kısmen açıklamaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of the study was to examine the role of perceived interparental relationship, perceived parental conflict, and witnessed interparental violence in borderline personality traits. The study was conducted on a sample of 918 volunteer participants between the ages of 18-55 residing in Istanbul, formed by convenience sampling method, and data were collected using Socio-Demographic Information Form, Borderline Personality Questionnaire-Turkish (BPQ), Children's Perception of Interparental Conflict Scale (CPIC), Revised Conflict Tactics Scales (CTS2), Parent-Child Conflict Tactics Scale (CTS-PC), Children's Perception of Parent's Relationship Scale (CPPRS). Statistical analysis of the data was performed with SPSS 27 program and Pearson correlation analysis was used to examine the relationship between the variables. A three-model hierarchical regression analysis was performed between the variables for which correlation was detected. For the created model, the sixth model was applied via the PROCESS plug-in in the SPSS 27 package software, and the Bootstrap method provided by the PROCESS plug-in on SPSS 27 was used for multiple mediator role analysis and for the examination of the mediator role. As a result of the obtained findings; borderline personality traits and perceived authoritarian (r=.18; p<0.01), indifferent (r=.19; p<0.01) and dependent (r=.12; p<0.01) mother attitudes and authoritarian (r=.22; p<0.01), indifferent (r=.25; p<0.01) and dependent (r=.08; p<0.05) father attitudes; perceived conflict characteristics (r=.31; p<0.01), threat (r=.32; p<0.01), self-blame (r=.30; p<0.01); Witnessing father's violence against mother (r=.18; p<0.01), witnessing mother's violence against father (r=.17; p<0.05), being subjected to father's violence (r=.21; p<0.01) and being subjected to mother's violence (r=.18; p<0.01) subscales were found to be significantly and positively correlated. Perceived democratic mother (r=-.19; p<0.01) and father (r=-.21; p<0.01) attitudes were negatively correlated with borderline personality traits. In the three-model hierarchical regression analysis regarding the prediction of borderline personality traits by perceived parental attitudes and marital conflict, witnessing interparental violence and being subjected to parental violence variables; perceived parental attitudes were added to the first model and the model was found to be statistically significant [F(10, 908)=12.99; p<0.001]. The created model explained 12% of the variance. Perceived marital conflict variable was added to the second model and the significance value of the model increased [F(13,905)=28.805; p<0.001]. The variance explanatory power of the second model increased to 20%. Exposure to violence and witnessing violence dimensions were added to the third model and the variance predictive value of the model increased to 21% [F(17,901)=2.187; p>0.05]. In the analysis of the mediating role of witnessed interparental violence and exposed parental violence in the relationship between perceived marital conflict and borderline personality traits, the entire model was found to be significant and the model explained 13% of the variance (R2= 0.13, F (2, 916) =141.02, p<0.001). According to the research results, non-ideal parental attitudes increase the risk of interparental conflict; This conflict increases the likelihood of witnessing violent conflict between parents and being directly exposed to parental violence. The violence factor mediates the development of borderline personality disorder in individuals, both through witnessing and direct exposure to violence between parents, and this structure partially explains the development of borderline personality traits.
Benzer Tezler
- Sınır kişilik özellikleri ile ebeveyn tutumları, çocukluk çağı travmaları ve duygu düzenleme güçlüğü arasındaki ilişki
The relationship between borderline personality traits and parental attitudes, childhood traumas and difficulty in emotion regulation
MISRA BESTE GENİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiHaliç ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BENGİSU NEHİR AYDIN
- Nikel (II) ve demir (III) nitrit komplekslerinin sulu ortamdaki ardışık oluşumunun potansiyometrik ve spektrofotometrik yöntemle incelenmesi
Potentiometric and spectrophotometric studies on the stepwise formation of cmoplexes of nicel (II) and iron (III) nitrites in aqueous solution
F. BEDİA ERİM
- Kuvvetli atıkların yukarı akışlı havasız filtrelerde arıtım kinetiği
Kinetics of strong waste treatment by anqerobic upflow filters
M.ATALAY TİMUR
- Borderline kişilik bozukluğu ile DSM III-R II. eksen küme B kişilik bozuklukları karşılaştırılması ve takip çalışması
Başlık çevirisi yok
SELAHATTİN ŞENOL
- Lepra hastalığına bağlı paralitik ektropiyum ve lagoftalminin düzeltilmesinde“tarsal şerit ameliyatı”nın etkinliği ve“rima sabiti”kavramı
Başlık çevirisi yok
MURAT ALİ KARAÇORLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1988
Göz Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiGöz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEJAT AYBERK