Diyabet hastalarında diyabet bilgisi, yaşam kalitesi ve fiziksel aktivite düzeylerinin, diyabetik ayak varlığına göre karşılaştırılması
A comparison of diabetes knowledge, quality of life, and physical activity levels in diabetic patients according to the presence of diabetic foot
- Tez No: 965105
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MERYEM MERVE ÖREN ÇELİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Diyabetik ayak, tip 2 diyabette morbidite, ampütasyon ve yaşam kalitesi kaybının başlıca belirleyicilerindendir; klinik yönetimde hastalık bilgisi, fiziksel aktivite ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesinin birlikte ele alınması önerilmektedir. Bu çalışmada, tip 2 diyabetli bireylerde diyabetik ayak (DA) varlığına göre diyabet bilgisi, yaşam kalitesi ve fiziksel aktivite düzeylerini karşılaştırmak amaçlanmıştır. Çalışma karşılaştırmalı kesitsel bir araştırma olup yüzyüze anket ile veri toplanarak İstanbul Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Ocak-Nisan 2025 arasında gerçekleştirilmiştir. Endokrin, Ortopedi ve Plastik Cerrahi polikliniklerine başvuran, ≥18 yaş, ≥6 aydır Tip 2 DM tanılı ardışık hastalar çalışmaya alındı. Diyabet bilgi anketi (DBA) ile diyabet bilgisi (çalışmamızda Cronbach alfa=0,798), yaşam kalitesi DQOL ile (toplam alfa=0,889) ve fiziksel aktivite düzeyi IPAQ-Uzun ile değerlendirildi. Toplam 150 katılımcının yaş ortalaması 57,4±12,4 yıl, %52,0'si kadındı (DA=75; DA-yok=75). DA grubunda yaş daha yüksek (61,5±11,4 vs 53,2±11,7, p<0,001) ve eğitim düzeyi daha düşüktü (p=0,017); BKİ ve bel çevresi farklı değildi (p>0,05). Toplam DBA puanı gruplar arasında benzerdi (13,6±4,1 vs 13,9±2,6; p=0,866); ancak madde düzeyinde anlamlı bir örüntü gözlendi: DA grubunda komplikasyon/ayak bakımı odaklı maddelerde doğru yanıt oranı daha yüksekti (örn.“iyot/alkolle temizlenmemeli”doğru: %42,7 vs %22,7;“sıkı çoraplar zararlı”doğru: %16,0 vs %5,3), buna karşılık etiyoloji/egzersiz yönetimiyle ilgili maddelerde doğruluk daha düşüktü (örn.“insülin eksikliği”%54,7 vs %64,0;“egzersiz insülin ihtiyacını artırmaz”%62,7 vs %80,0;“ailevi yatkınlık”%80,0 vs %93,3). Ayrıca yaygın bir yanlış inanış olan“çok şeker yemek diyabete neden olur”ifadesinde doğru yanıt oranı her iki grupta da düşüktü (“Hayır”: %13,3 vs %4,0). DQOL toplam ve alt ölçeklerin çoğu DA'da daha düşüktü (toplam p<0,001; memnuniyet p<0,001; endişe-genel p<0,001; endişe-sosyal p<0,001), psikolojik etki için fark saptanmadı (p=0,199). IPAQ kategorilerinde inaktiflik DA'da belirgin daha yüksekti (%54,7 vs %10,7, p<0,001); toplam MET ve iş/ulaşım/bahçe/boş zaman alanlarının tümünde DA grubunun değerleri daha düşüktü (tümü p<0,05). Bu hastane-temelli kesitsel örneklemde diyabetik ayak varlığı, yaşam kalitesinde düşüş ve belirgin inaktiflik artışıyla ilişkiliyken, toplam diyabet bilgisi puanı benzerdir. Bununla birlikte, madde düzeyinde ayak bakımı bilgisi görece daha yüksek, etiyoloji ve egzersiz yönetimi bilgisi ise daha düşüktür. Bu bulgular, klinik izlemlerde güvenli ve kademeli fiziksel aktivite programlarının dikkate alınabileceğini ve eğitim içeriklerinin etiyoloji ile egzersiz yönetimindeki bilgi boşluklarına odaklanacak şekilde gözden geçirilebileceğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
Diabetic foot is one of the major determinants of morbidity, amputation, and quality of life impairment in type 2 diabetes mellitus (T2DM). In clinical management, it is recommended to address disease knowledge, physical activity, and health-related quality of life in an integrated manner. This study aimed to compare diabetes knowledge, quality of life, and physical activity levels in individuals with T2DM according to the presence of diabetic foot (DF). This comparative cross-sectional study was conducted at Istanbul Hamidiye Etfal Training and Research Hospital between January and April 2025 using face-to-face surveys. Consecutive patients aged ≥18 years, diagnosed with T2DM for ≥6 months, and presenting to the Endocrinology, Orthopedics, and Plastic Surgery outpatient clinics were recruited. Diabetes knowledge was assessed using the Diabetes Knowledge Questionnaire (DKQ; Cronbach's alpha = 0.798 in our study), quality of life with the Diabetes Quality of Life scale (DQOL; total alpha = 0.889), and physical activity with the long form of the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ-long). A total of 150 participants were included, with a mean age of 57.4 ± 12.4 years, and 52.0% were female (DF = 75; non-DF = 75). The DF group was older (61.5 ± 11.4 vs 53.2 ± 11.7 years, p < 0.001) and had lower educational attainment (p=0.017); BMI and waist circumference did not differ (p > 0.05). Total DKQ scores were similar between groups (13.6 ± 4.1 vs 13.9 ± 2.6; p = 0.866). However, item-level analysis revealed distinct patterns: DF patients scored higher on complication/foot-care–related items (e.g.,“Wounds should not be cleaned with iodine/alcohol”: 42.7% vs 22.7%;“Tight socks are harmful”: 16.0% vs 5.3%), whereas accuracy was lower on etiology/exercise-related items (e.g.,“Insulin deficiency”as a cause: 54.7% vs 64.0%;“Exercise does not increase insulin requirement”: 62.7% vs 80.0%;“Familial predisposition”: 80.0% vs 93.3%). The common misconception“Eating too much sugar causes diabetes”persisted in both groups (“No”: 13.3% vs 4.0%). DQOL total and most subscale scores were significantly lower in the DF group (total p < 0.001; satisfaction p<0.001; general worry p<0.001; social worry p<0.001), except for psychological impact (p = 0.199). IPAQ results showed markedly higher inactivity in DF patients (54.7% vs 10.7%, p < 0.001), with lower total MET scores and reduced activity across all domains (work, transport, domestic/garden, leisure; all p < 0.05). In this hospital-based cross-sectional sample, the presence of diabetic foot was associated with impaired quality of life and significantly higher inactivity, while overall diabetes knowledge scores were comparable. Nevertheless, item-level findings indicated relatively higher foot-care knowledge but lower awareness regarding etiology and exercise management. These results suggest that clinical follow-up may benefit from the integration of safe and gradual physical activity programs, and that educational interventions should be revised to address knowledge gaps specifically in etiology and exercise management.
Benzer Tezler
- Tip 2 diyabetes mellitus tanılı hastalarda öz yönetimin yaşam kalitesine ve metabolik parametreler üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of self-management on quality of life and metabolic parameters in patients with type 2 diabetes mellitus
BÜŞRA SAĞUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSelçuk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU
- Tip 2 diabetes mellitus tanısı olan 18-65 yaş arası hastalarda insomnia varlığının yaşam kalitesi, öz bakım ve diyabet regülasyonu üzerine etkisi
The effect of insomnia on quality of life, self-careand diabetes regulation in patients aged 18-65 years with type 2 diabetes mellitus
SEMA NUR KOÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMİT AYDOĞAN
- Diabetes mellitus hastalarında yaşam tarzı değişikliğine uyumun glisemi regülasyonu ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of adaptation to lifestyle change on glycemic regulation and quality of life patients with diabetes mellitus
ÜMİT KAPLAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMİT AYDOĞAN
- Tip 2 diyabetes mellituslu hastalarda kardiyovasküler risk, fiziksel aktivite düzeyleri ve uyku kalitelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of cardiovascular risk, physical activity levels and sleep quality in patients with type 2 diabetes mellitus
NURBANU MERT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSelçuk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. KAMİLE MARAKOĞLU
- Tip 2 diyabetli hastalarda hareket etme korkusunun yaşam kalitesi üzerine etkisinin belirlenmesi
Determining the effect of fear of movement on quality of life in patients with Type 2 diabetes
MAKSUT YURTSEVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikHasan Kalyoncu ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NERMİN OLGUN