Ebeveynlerin dijital okuryazarlığı ve dijital medya kullanım alışkanlıklarının çocukların ekran bağımlılığı ile ilişkisinin incelenmesi
An examination of the relationship between parents' digital literacy and media use habits and children's screen addiction
- Tez No: 965278
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE GÜLSEN ERDEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: ekran bağımlılığı, dijital okuryazarlık, çevrim içi güvenlik, dijital medya, screen addiction, digital literacy, online safety, digital media. Date: August, 2025
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: BEYKOZ ÜNİVERSİTESİ
- Enstitü: Lisansüstü Programlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: 119
Özet
Bu araştırmada, ebeveynlerin dijital okuryazarlık düzeyleri, ekran bağımlılığı ve dijital medya kullanım alışkanlıklarının; çocukların ekran bağımlılığı, dijital medya kullanım alışkanlıkları ile çevrim içi güvenlik ve gizlilik farkındalıkları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Türkiye genelinde 355 ebeveynle çevrim içi olarak gerçekleştirilen araştırma, ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu, Dijital Medya Kullanım Alışkanlıkları Formu, Dijital Okuryazarlık Ölçeği, Çoklu Ekran Bağımlılığı Ölçeği ve Problemli Medya Kullanım Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde parametrik testlerden faydalanılmıştır. Ebeveynlerin cinsiyet, yaş, medeni durum ve eğitim düzeyi gibi bazı sosyodemografik değişkenlerine göre dijital okuryazarlık düzeylerinde anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Ayrıca korelasyon analizleri sonucunda, ebeveynlerin dijital okuryazarlık düzeyleri ile çocukların ekran bağımlılığı düzeyleri arasında negatif yönlü, çocukların çevrim içi güvenlik ve gizlilik farkındalıklarıyla ise pozitif yönlü anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Regresyon analizleri, ebeveyn ekran süresi ve ekran bağımlılığının, çocukların ekran süresi ve bağımlılık düzeylerini anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir. Ayrıca Elde edilen bulgular hem ebeveynlerin dijital yeterliliklerinin hem de ekran başında geçirdikleri sürenin çocukların medya kullanım davranışları üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Dijital okuryazarlığı yüksek olan ebeveynlerin daha koruyucu bir rol üstlendikleri; ebeveynlerin ekran süresinin uzamasının çocukların problemli medya kullanımının arttırdığı görülmüştür. Bu kapsamda, ebeveynlerin dijital becerilerinin ve medya kullanım farkındalıklarının artırılmasının, çocukların sağlıklı medya alışkanlıkları geliştirmelerinde önemli bir destek sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examined the effects of parents' digital literacy levels, screen addiction, and digital media usage habits on children's screen addiction, digital media behaviors, and online safety and privacy awareness. The research was conducted online with 355 parents across Türkiye, using a correlational research design. Data were collected through the Demographic Information Form, Digital Media Usage Habits Form, Digital Literacy Scale (DLS), Multiple Screen Addiction Scale (MSAS), and Problematic Media Use Measure (PMUM). Parametric statistical tests were used to analyze the data. Significant differences were found in parents' digital literacy levels based on sociodemographic variables such as gender, age, marital status, and education level. In addition, correlation analyses revealed a significant negative relationship between parents' digital literacy and children's screen addiction, and a significant positive relationship with children's online safety and privacy awareness. Regression analyses showed that parents' screen time and screen addiction significantly predicted children's screen time and addiction levels. The findings indicate that both parents' digital competence and the amount of time they spend on screens have a decisive impact on children's media use behaviors. Parents with higher digital literacy tended to play a more protective role, while prolonged screen time among parents was associated with increased problematic media use in children. In this regard, it can be concluded that enhancing parents' digital skills and raising awareness about media use may provide crucial support in helping children develop healthy media habits.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda etiyolojik faktörlerin değerlendirilmesi: Serumda bor ve selenyum düzeyleri
Assessment of etiologic factors in children with attention deficit hyperactivity disorder: Serum levels of boron and selenium
ELİF DENİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2008
Aile HekimliğiErciyes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELÇUK MISTIK
- Refleksoloji'nin infantil koliğin giderilmesi üzerine etkisinin incelenmesi
Study the effect of reflexology on the removal of infantile colic
SİBEL İÇKE
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RABİA GENÇ
- Parent and child characteristics in developmental psychopathology
Gelişimsel psikopatolojide ebeveyn ve çocuk özellikleri
HATİCE MELİS YAVUZ MÜREN
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite tanılı çocuklarda sosyal beceri ile dürtüsellik düzeylerinin ebeveynlerinin öfke ifade tarzları ve problem çözme becerileri ile ilişkisi
Social skills in children with attention deficit and hyperactivity and impulsivity levels of their parents' anger expression styles and problem - solving skills in a relationship with
FİLİZ IŞIK ALBAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
PsikolojiHaliç ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. PERVİN SEVDA BIKMAZ
- Ergenlerin anne - baba kabul / ret algılarının problemli davranışları ile ilişkisi
The relationship between adolescents' perception of parental acceptance / rejection and their problematic behaviors
AHMET SAİT KİLİSLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
PsikolojiHaliç ÜniversitesiUygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ASLI B. TAŞÖREN
