Maden işçilerinin iş kazaları kader inancının belirleyicileri olarak iş sağlığı okuryazarlığı ve güvenlik iklimi algısı
Occupational health literacy and perception of safety climate as determinants of fatalism regarding work accidents among mine workers
- Tez No: 965376
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜLYA KULAKÇI ALTINTAŞ, PROF. DR. DENİZ TANYER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: İş sağlığı, Kader, Kaza, Madencilik, Sağlık okuryazarlığı, Occupational health, Fatalism, Accident, Mining, Health liter
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, yer altında çalışan maden işçilerinin iş kazaları kader inancının belirleyicileri olarak iş sağlığı okuryazarlığı ve güvenlik iklimi algısını değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Yordayıcı korelasyonel tasarımdaki bu çalışma, Zonguldak İli Türkiye Taşkömürü Kurumuna bağlı Karadon Taş Kömürü İşletme Müessesi'nde çalışan 326 madencinin katılımıyla gerçekleştirildi. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, İş Kazaları ve Kader Ölçeği, İş Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği ve Güvenlik İklimi Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 25.0 programı ile değerlendirilmiş olup, analizlerde tanımlayıcı istatistikler ve çoklu regresyon analizi kullanıldı, istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. Maden işçilerinin yaş ortalaması 41.05±5.94 olup, %85'i (n=277) evli, %56.7'si (n=185) lise mezunudur. Maden işçilerinin ortalama 14.28±5.74 yıldır çalıştığı, %70.2'sinin (n=229) çalışma süresi boyunca en az bir kez iş kazası geçirdiği ve %72.4'ünün (n=236) vardiyalı çalıştığı belirlenmiştir. Maden işçilerinin İş Kazaları ve Kader Ölçeği puan ortalamaları“teslimiyetçi”alt boyut için 43.48±16.92,“tevekkülcü”alt boyut için 29.45±29.00 ve öz yeterlikçi alt boyut için 27.70±8.20 olarak tespit edilmiştir. Maden işçilerinin, İş Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği toplam puan ortalaması 87.72±12.96 ve Güvenlik İklimi Ölçeği toplam puan ortalaması 78.04±13.46 olarak saptanmıştır. Maden işçilerinin iş sağlığı okuryazarlığı ve güvenlik iklimi algı düzeylerinin“tevekkülcü”ve“öz yeterlikçi”kader anlayışlarının önemli belirleyicileri olduğu (p<0.05), iş sağlığı okuryazarlığı düzeylerinin“teslimiyetçi”kader anlayışlarını etkilemediği (p>0.05), ancak güvenlik iklimi algı düzeylerinin“teslimiyetçi”kaderci anlayışlarının önemli bir belirleyicisi (p<0.05) olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak bulgular, iş sağlığı okuryazarlığı düzeyi ve güvenlik iklimi algısını arttırmaya yönelik girişimlerin maden işçilerinin iş kazalarına yönelik kaderci anlayışlarını olumlu yönde etkileyebileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This research was conducted to evaluate occupational health literacy and safety climate perception as predictors of fatalistic beliefs about work accidents among underground mine workers. Designed as a predictive correlational study, the research was carried out with the participation of 326 miners working at the Karadon Hard Coal Enterprise affiliated with the Turkish Hard Coal Institution in Zonguldak Province. The data were collected using the Personal Information Form, the Work Accidents and Fatalism Scale, the Occupational Health Literacy Scale, and the Safety Climate Scale. The obtained data were analyzed using the SPSS 25.0 software, employing descriptive statistics and multiple regression analysis. The level of statistical significance was accepted as p<0.05. The average age of the miners was 41.05±5.94; 85% (n=277) were married, and 56.7% (n=185) were high school graduates. It was determined that miners had been working for an average of 14.28±5.74 years, 70.2% (n=229) had experienced at least one work accident during their employment, and 72.4% (n=236) worked in shifts. The mean scores of the miners on the Work Accidents and Fatalism Scale were 43.48±16.92 for the“submissive”sub-dimension, 29.45±29.00 for the“fatalistic”(religiously trusting) sub-dimension, and 27.70±8.20 for the self-efficacy-oriented sub-dimension. The miners' mean total score was 87.72±12.96 on the Occupational Health Literacy Scale and 78.04±13.46 on the Safety Climate Scale. It was determined that occupational health literacy and safety climate perception were significant predictors of“fatalistic”and“self-efficacious”understandings of fate (p<0.05), whereas occupational health literacy was not a significant predictor of“submissive”fatalism (p>0.05). However, safety climate perception was found to be a significant predictor of“submissive”fatalism (p<0.05)
Benzer Tezler
- Yer altı maden işçilerinin afet anında hayatta kalma ve ilk yardım bilgi düzeyleri
Survival and first aid level of miner at the time of disaster
MERVE GÜLSER URUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İlk ve Acil YardımBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZCAN ERDOĞAN
- Ormancılık çalışmalarında iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları: Karabük Orman İşletme Müdürlüğü örneği
Applications of occupational healt and safety in forestry works: A case study of Karabuk Forest Directorate)
ALİ BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Ormancılık ve Orman MühendisliğiBartın ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN TUNAY
- Yıkım işlerinde risk analizi ve risk değerlendirmesi için yeni bir yöntem önerisi
Risk analysis in demolition works and a suggestion for a new method on risk assessment
MEHMET HÜSEYİN ERTAŞ
Doktora
Türkçe
2016
İnşaat MühendisliğiFırat Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİSAYIL ERDOĞAN
- İşverenin işçi sağlığı ve iş güvenliği alanında önlem alma yükümlülüğü ve Türkiye'deki gelişimi
Başlık çevirisi yok
RAHMİ TAN
- Kamu ve özel işyerlerinde meydana gelen iş kazaları ve çalışanlara karşı bu konuda işverenin sorumlulukları
The responsmnjties of the employers in occupational accidents towards the employers in public and private work pieces
CEMAL ÇALIK
Doktora
Türkçe
1997
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. NİZAMETTİN AKTAY