Eğitim aile sağlığı merkezine kayıtlı erişkin bireylerin karşılanmamış sağlık hizmeti ihtiyacının aile sağlığı merkezi başvuru durumuna göre değerlendirilmesi
Evaluation of unmet health service needs of adult individuals registered in the family health center based on their family health center application status
- Tez No: 965601
- Danışmanlar: PROF. DR. SALİHA SERAP ÇİFÇİLİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Birinci basamak sağlık hizmetleri, toplum sağlığının korunması, geliştirilmesi ve koruyucu sağlık uygulamalarının etkin biçimde yürütülmesi açısından kritik öneme sahiptir. ASM'ler, bireylere düzenli sağlık kontrolleri, tarama programları, aşı ve danışmanlık hizmetleri sunarak erken tanı ve tedaviye katkı sağlamaktadır. Ancak bu hizmetlerden yararlanma düzeyi, bireylerin ASM'ye başvuru düzenine bağlı olarak değişmektedir. Bu çalışmanın amacı, Marmara Üniversitesi Tuzla Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne (EASM) kayıtlı erişkin bireylerin karşılanmamış sağlık hizmeti ihtiyaçlarını, Aile Sağlığı Merkezi'ne (ASM) başvuru durumlarına göre değerlendirmektir. Yöntem:Kesitsel ve tanımlayıcı tipte tasarlanan araştırma, 01.07.2023–01.10.2023 tarihleri arasında yürütülmüş olup, ASM'ye kayıtlı olan 20 yaş ve üzeri 372 erişkin bireyden oluşan örneklem ile gerçekleştirilmiştir. Örneklem; son iki yılda ASM'ye bir kez başvuran ve hiç başvurmayanlar (başvurmayan grup, n=128), son iki yılda iki ve daha fazla başvurusu olanlar (başvuran grup, n=248) olarak tabakalandırılmıştır. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, sağlık özgeçmiş ve soy geçmişleri, genel sağlık durumu puanı, asm başvuru sayıları, başvurmama sebepleri, periyodik sağlık muayenesi kavramını daha önce duyup duymadıkları, PSM bilgi düzeyleri ve bunun ASM'de yapıldığını bilme durumları, taramalar için nereye başvurdukları ve hangi taramaların yapıldığı, aldıkları bağışıklama ve danışmanlık hizmetleri anketler aracılığıyla değerlendirilmiş, sağlık algısı ve sağlık arama davranış ölçekleri uygulanmıştır. Katılımcıların yaş, cinsiyet ve risk gruplarına özel PSM taramalarının hiçbir merkezde yapılmamış olması karşılanmamış sağlık hizmet ihtiyacı olarak kabul edilip, elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 20.0 (Statistical Package for the Social Sciences) programı ile analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 42,1±11,3 olup %61,3'ü kadındır. Erkeklerin ASM'ye başvuru durumu kadınlara göre istatiksel olarak anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p<0,001). Düzenli başvuranların %43,5'ine tansiyon ölçümü yapılırken, düzensiz başvuranlarda bu oran %8.9'a düşmüştür (p<0,001). Benzer şekilde, düzenli başvuran kadınların %62,4'ü smear testi yaptırmışken, düzensiz başvuranlarda bu oran %28,7'de kalmıştır (p<0,001). Mamografi açısından ise düzenli başvuran kadınlarda mamografi çekim oranı %41,7 iken, düzensiz başvuranlarda %15,2 bulunmuştur (p<0,001). Lojistik regresyon analizine göre; kadın olmak, ileri yaş, ASM'de periyodik muayene yapıldığını bilmek ve düzenli ASM başvurusu yapmak sağlık hizmetlerinden yararlanmayı artıran bağımsız faktörlerdir. Ayrıca sağlık algısı yüksek olan ve profesyonel sağlık arama davranışı sergileyen bireyler ASM'ye daha sık başvurmuş ve hizmetlerden daha fazla yararlanmıştır. Bununla birlikte, düzenli başvurulara rağmen bazı bireylerde hâlâ karşılanmamış sağlık hizmeti ihtiyaçlarının bulunduğu görülmüştür. Sonuç: ASM'ye düzenli başvuru, karşılanmamış sağlık hizmeti ihtiyacını azaltmakta, tarama ve aşı gibi koruyucu hizmetlerden yararlanmayı artırmakta ve birinci basamak sağlık hizmetlerinin etkinliğini güçlendirmektedir. Çalışma, bireylerin ASM hizmetleri hakkında bilgilendirilmesinin ve sağlık okuryazarlığının geliştirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Elde edilen bulgular, birinci basamak sağlık hizmetlerinin kullanımını teşvik edecek politika ve stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: Primary healthcare services are of critical importance for the protection and promotion of public health, as well as for the effective implementation of preventive health practices. Family Health Centers (FHCs) contribute to early diagnosis and treatment by providing individuals with regular health check-ups, screening programs, immunization, and counseling services. However, the level of utilization of these services varies depending on individuals' frequency of visits to FHCs. The aim of this study was to evaluate the unmet healthcare needs of adult individuals registered at Marmara University Tuzla Training Family Health Center (TFHC) according to their FHC utilization status. Materials and Methods: This cross-sectional and descriptive study was conducted between 01.07.2023 and 01.10.2023 with a sample of 372 adults aged 20 years and over, registered at the FHC. The sample was stratified into two groups: those with no visits or only one visit in the past two years (non-regular visitors, n=128) and those with two or more visits (regular visitors, n=248). Sociodemographic characteristics, medical and family history, general health perception score, frequency of FHC visits, reasons for non-attendance, prior knowledge of the concept of periodic health examination (PHE), knowledge about PHE and awareness that it is performed in FHCs, places of application for screenings, types of screenings received, immunization and counseling services, as well as health perception and health-seeking behavior scales were assessed through questionnaires. Lack of age-, sex-, or risk group-specific PHE screenings in any center was accepted as an unmet healthcare need. Data were analyzed using IBM SPSS Statistics 20.0. Results: The mean age of participants was 42.1±11.3 years, and 61.3% were women. Men's FHC utilization was significantly lower than women's (p<0.001). Among regular visitors, 43.5% had their blood pressure measured, compared with 8.9% of non-regular visitors (p<0.001). Similarly, 62.4% of regularly attending women underwent a Pap smear, while this rate was 28.7% among non-regular visitors (p<0.001). For mammography, the rate was 41.7% in regular attendees and 15.2% in non-regular attendees (p<0.001). Logistic regression analysis showed that being female, older age, awareness that PHE is performed at FHCs, and regular FHC attendance were independent factors associated with higher utilization of healthcare services. In addition, individuals with higher health perception and professional health-seeking behavior visited FHCs more frequently and benefited more from the services. Nevertheless, some unmet healthcare needs persisted even among regular visitors. Conclusion: Regular attendance at FHCs reduces unmet healthcare needs, increases utilization of preventive services such as screenings and vaccinations, and strengthens the effectiveness of primary healthcare. The study highlights the importance of informing individuals about FHC services and improving health literacy. The findings may contribute to the development of policies and strategies that encourage the use of primary healthcare services.
Benzer Tezler
- Mersin ilindeki bir aile sağlığı merkezine kayıtlı altmış beş yaş ve üstü bireylerin erişkin aşılama durumları ve etkileyen faktörler
Investigation of adult vaccination status and effecting factors in people aged 65 years and over registered to a family health center in Mersin city
HATİCE BAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Aile HekimliğiMersin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLAY BÖĞREKCİ
- Bir eğitim aile sağlığı merkezine kayıtlı bilişsel bozukluğu olmayan 65 yaş ve üzeri bireylerde sağlık okuryazarlığı durumunun belirlenmesi
Determination of the status of health literacy in individuals 65 years and older without cognitive disorder
HAYRİ BOZKURT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
- 18-49 yaş arası kadınlarda fiziksel aktivite düzeyi ile depresyon arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between physical activity level and depression in women aged 18-49
SADIK DENİZ YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇİL GÜNHER ARICA
- Bir eğitim aile sağlığı merkezine kayıtlı 18-65 yaş bireylerin sağlık okuryazarlığı durumunun belirlenmesi
Determination of the health literacy status of patients aged 18-65 years registered to an educational family health center
FATİH ÇİFTÇİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
- Pendik ilçesinde aile sağlığı merkezine kayıtlı erişkin bireylerde, kardiyovasküler hastalık risk ve bilgi düzeyine yönelik eğitim müdahalesinin etkinliği
The effect of education intervention on cardiovascular diseases risk factors knowledge and risk level among adults, registered in primary health care clinics in Pendik district
OKTAY AKKOYUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİHA SERAP ÇİFÇİLİ