Mahfil Mecmuası bağlamında Tahirü'l Mevlevi'nin entelektüel çevresi
Intellectual Circle Of Ṭāhır Al-Mawlawī In the context Of“Mahfıl Majmūʿa”
- Tez No: 966269
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE CANLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasının temel gayesi, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş sürecinde Mahfil mecmuası etrafında teşekkül eden Tâhirü'l-Mevlevî'nin entelektüel çevresinin tarihsel ve düşünsel boyutlarını bütüncül bir çerçevede tahlil etmektir. Bu bağlamda çalışma üç ana eksende ilerlemektedir: Birinci eksende, II. Meşrutiyet'ten Mütareke'ye dek İstanbul'daki entelektüel çevreler, mecmua yayıncılığının gelişimi ve Mahfil mecmuasının kuruluş şartları, yayın serüveni ve yapısal özellikleri ele alınmıştır. İkinci eksende, Tâhirü'l-Mevlevî'nin entelektüel biyografisi ve mecmua etrafındaki yazar kadrosunun sosyokültürel ve mesleki profilleri prosopografik bir yaklaşımla incelenmiştir. Üçüncü eksende, Mahfil'in yazın içeriği tematik ayrılmış, Tâhirü'l-Mevlevî çevresinde şekillenen sosyal ağlar ve entelektüel etkileşimler incelenmiş; mecmuaya katkı sağlayan kişilerin Mahfil sonrası kariyerleri aktarılmıştır. Metodolojik olarak, yazarların eğitim, meslek ve düşünsel pratiği karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş; Thomas Kuhn'un“scientific community”kavramı ile Hüsamettin Arslan'ın“epistemik cemaat”tanımlamaları arasındaki örtüşme ve farklılıklar üzerinden, Mahfil özelinde daha esnek ve geçirgen bir entelektüel çevre modeli önerilmiştir. Bu model, klasik çevre tanımlarının ötesine geçerek bireysel fedakârlık ve müşterek dayanışmanın fikir üretimindeki tarihsel işlevini vurgular. Bulgular, Mahfil mecmuasının sadece“İslamcı”ya da“dinî içerikli”mecmua kategorisiyle sınırlanamayacağını; çoklu düşünsel geleneğin ve entelektüel çeşitliliğin kesişim noktası olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, bu çalışma Mahfil mecmuası ve Tâhirü'l-Mevlevî çevresini Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş sürecindeki fikir krizleri ve düşünsel arayışların özgün bir örneği olarak kalmayıp, entelektüel çevre incelemeleri için de sağlam bir araştırma zemini teşkil etmektedir.
Özet (Çeviri)
The primary aim of this dissertation is to offer a comprehensive analysis of the historical and intellectual dimensions of the milieu centered on Ṭāhir al-Mawlawī and the Mahfil Journal during the transition from the Ottoman Empire to the Republic of Turkey. It begins by examining Istanbul's intellectual circles and periodical publishing from the Second Constitutional Era through the Armistice, with particular attention to the conditions under which Mahfil was founded, its publication trajectory, and its structural characteristics. It then turns to a prosopographical study of Ṭāhir al-Mawlawī's own intellectual biography alongside the socio-cultural and professional profiles of the journal's contributors. Finally, it explores the social networks and intellectual interactions that crystallized around Ṭāhir al-Mawlawī, tracing how those who contributed to Mahfil went on to shape their subsequent careers and leave enduring legacies within the collective memory. Methodologically, the dissertation compares the contributors' education, occupations, and intellectual practices, and reframes the notion of an intellectual community by juxtaposing Thomas Kuhn's concept of the“scientific community”with Hüsamettin Arslan's definition of the“epistemic community.”This approach yields a model of an especially flexible and permeable intellectual milieu—one that transcends classical community definitions by foregrounding the historical role of individual sacrifice and collective solidarity in the production of ideas. The findings demonstrate that Mahfil cannot be confined to the categories of an“Islamist”or“religiously oriented”periodical; rather, it occupies the intersection of multiple intellectual traditions and currents of thought. In conclusion, this study not only presents Mahfil and Ṭāhir al-Mawlawī's circle as a unique case of intellectual crisis and discursive exploration during a pivotal historical transition but also establishes a solid research foundation for future inquiries into the dynamics of intellectual milieus.
Benzer Tezler
- Bazı kanal dolgu tekniklerinde dolgu maddelerinin apikal sızıntı ve kanal duvarlarına adaptasyonunun incelenmesi
Başlık çevirisi yok
NİMET GENÇOĞLU
Doktora
Türkçe
1992
Diş HekimliğiMarmara ÜniversitesiDiş Hastalıkları ve Tedavisi Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. MAHİR GÜNDAY
- Tahirü'l-Mevlevi (Olgun) hayatı, eserleri ve dini edebiyatla ilgili şiirleri
Başlık çevirisi yok
ZÜLFİKAR GÜNGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ YILMAZ
- Anadolu`daki iç kale cami ve mescidleri (2 cilt)
Citadal mosques and masjids in Anatolia I-II
ALİ BORAN
Doktora
Türkçe
1997
Sanat TarihiYüzüncü Yıl ÜniversitesiArkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDÜSSELAM ULUÇAM
- Niğde Alaaddin Camii`nin Anadolu Selçuklu mimarisi içerisindeki yeri ve önemi
The Importance of Alaaddin Mosque of Niğde in Seljuk`s architecture
MEHMET EKİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Sanat TarihiNiğde ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. BEYHAN KARAMAĞARALI