Kazanç yönetimi uygulamalarının Türkiye muhasebe standartları ve diğer yasal düzenlemeler çerçevesinde incelenmesi
An examination of earnings management practices within the framework of Türkiye accounting standards and other legal regulations
- Tez No: 966650
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YAKUP ÜLKER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Kazanç yönetimi, muhasebe uygulamaları, finansal bilgi manipülasyonu, muhasebe standartları, etik, Earnings management, accounting practices, financial information mani-pulation, accounting standards, ethics
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Muhasebe, Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kazanç yönetimi, işletme yöneticilerinin, yatırımcı beklentilerini karşılamak, piyasa değerini artırmak veya finansal istikrar algısı oluşturmak gibi amaçlarla finansal raporlarda sunulan kâr rakamlarını çeşitli muhasebe politika ve uygulamaları aracılığıyla kasıtlı olarak etkilemesidir. Bu uygulamalar, genellikle muhasebe standartlarının izin verdiği yorum ve esneklik alanları kullanılarak gerçekleştirilmekle birlikte çoğu zaman yasal sınırlar içerisinde olmasına rağmen, etik tartışmalara da yol açabilmektedir. Bu çalışma, şirketlerin muhasebe standartlarının ve yasal düzenlemelerin sunduğu esneklikler yardımıyla ve kazanç yönetimi aracılığıyla finansal tablolarını nasıl kullanabildiğini teorik düzeyde incelemek ve bu uygulamaların etik, finansal ve düzenleyici etkilerini analiz ederek hem teorik hem de pratik katkılar sağlamayı ve bilgi birikimini artırmayı hedeflemektedir. Şirketler, kazançlarını artırmak amacıyla farklı muhasebe teknikleri kullanarak finansal tablolarını manipüle veya optimize edebildiğinden, etik ve yasal sorunlar beraberinde gelmektedir. Ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkelerde, denetim sistemlerinin istenilen düzeyde olmaması, finansal raporların şeffaf bir şekilde sunulmaması gibi sebeplerle kazanç yönetimi uygulamaları sık ve kontrolsüz şekilde kullanılabilmektedir. Bu çalışmada, muhasebe uygulamaları yoluyla gerçekleştirilen kazanç yönetimi süreci teorik bir bakış açısıyla değerlendirilerek ele alınmış olup öncelikle muhasebenin kavramsal ve kuramsal çerçevesi ile finansal bilgi üretim süreci ve manipülasyonu hakkında bilgiler verilmiş; ardından kazanç yönetimi kavramı, amaçları, uygulama gerekçeleri ve muhasebe ilkeleriyle ilişkisi incelenmiştir. Türkiye Muhasebe Standartları'nda (TMS) yer alan düzenlemelerin kazanç yönetimi uygulamaları üzerindeki dolaylı etkileri açıklanmıştır. Ayrıca, yasal düzenlemeler ve bağımsız denetim mekanizmalarının bu süreci nasıl sınırlayabileceği veya teşvik edebileceği, teorik düzeyde analiz edilmiştir. Çalışma ayrıca; muhasebe standartlarının ve finansal raporlama sisteminin içerdiği esnekliklerin, yöneticilere kazanç yönetimi açısından çeşitli imkânlar sunduğunu da ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, güvenilir, şeffaf ve etik değerlere dayalı bir muhasebe sisteminin oluşturulması için sadece teknik düzenlemelerin değil, aynı zamanda güçlü bir denetim yapısının ve kurumsal düzeyde bir etik anlayışın gerekliliği de vurgulanmaktadır. Bu tez kapsamında, kazanç yönetimi uygulamaları ile muhasebe politikaları ve standartları arasındaki ilişki, farklı sektörlerdeki vaka analizleri ve ampirik literatür ışığında ele alınmış; Türkiye'de ve dünyada uygulanan düzenleyici tedbirler ile kurumsal tepkiler analiz edilmiştir. Çalışma bulguları, kazanç yönetimi uygulamalarının sıklıkla belirli yönetsel motivasyonlarla (başarı esaslı prim sistemleri, pay senedi fiyatlarını etkileme çabası, vergi yükümlülüğünü azaltma gibi) gerçekleştirildiğini ve muhasebe uygulamalarındaki yoruma dayalı alanların bu tür müdahalelere imkân tanıdığını ortaya koymuştur. Ampirik literatür, kazanç yönetiminin kurumsal yönetim zayıflıklarıyla da iliş-kili olduğunu göstermektedir. Literatürde, yönetim kurulu bağımsızlığı, denetim komitesinin etkinliği ve iç kontrol sistemlerinin yeterli düzeyde olması gibi durumların kazanç yönetimi davranışlarını sınırlamak için kritik öneme sahip olduğu da vurgulan-maktadır. Bu bağlamda, çalışmanın öne çıkan sonuçlarından biri, mevcut finansal raporlama standartlarının teknik düzeyde yeterli olmasına rağmen uygulamadaki etik zaafların kazanç yönetimini sürdürülebilir kıldığı yönündedir. Özellikle başarıya bağlı prim sistemleri, kısa vadeli yatırımcı baskısı, mali kriz dönemlerinde yönetsel pozisyonların muhafaza edilmesine yönelik baskılar, kazanç yönetimini tetikleyen faktörler olarak sayılabilir. Bunlara ilave olarak, bağımsız denetim firmalarınca raporlanan finansal tablolar üzerindeki etkisinin sınırlı kaldığı, denetim rotasyonu ve ücret politikalarının bu konuda daha etkin hale getirilmesi gerektiği de özellikle vurgulanması gere-kir.
Özet (Çeviri)
Earnings management refers to the deliberate manipulation of profit figures presented in financial reports by business managers through various accounting policies and practices. This is often done to meet investor expectations, enhance market value, or create an image of financial stability. These practices are typically carried out using the interpretative and flexible areas allowed by accounting standards, and while they are often within legal limits, they can give rise to ethical debates. This study aims to theoretically examine how companies utilize financial statements through earnings management and the flexibility provided by accounting standards and legal regulations. It also aims to analyze the ethical, financial, and regulatory impacts of these practices, thereby contributing both theoretically and practically to the existing body of knowledge. Companies can manipulate or optimize their financial statements using different accounting techniques to increase profits, which brings with it ethical and legal concerns. In developing countries such as Türkiye, due to the insufficient level of auditing systems and the lack of transparent financial reporting, earnings management practices can be used frequently and unchecked. In this study, the process of earnings management carried out through accounting practices is evaluated from a theoretical perspective. First, an overview of the conceptual and theoretical framework of accounting, as well as the process of financial information production and manipulation, is provided. Following that, the concept of earnings management, its objectives, the reasons for its implementation, and its relationship with accounting principles are discussed. The indirect impact of the regulations within the Turkish Accounting Standards (TMS) on earnings management practices is explained. Additionally, the theoretical analysis of how legal regulations and independent auditing mechanisms may either limit or encourage this process is included. The study also reveals that the flexibility inherent in accounting standards and financial reporting systems provides managers with various opportunities for earnings management. Furthermore, it emphasizes the necessity of not only technical regulati-ons but also a strong audit structure and an ethical approach at the corporate level to establish a reliable, transparent, and ethics-based accounting system. This thesis examines the relationship between earnings management practices and accounting policies and standards through case studies from various sectors and empirical literature. It also analyzes the regulatory measures and corporate responses applied both in Türkiye and globally. The findings of the study show that earnings ma-nagement practices are often driven by specific managerial motivations (such as performance-based bonus systems, attempts to influence stock prices, and efforts to reduce tax liabilities), and that the interpretative areas in accounting practices allow for such interventions. Empirical literature demonstrates that earnings management is related to weaknesses in corporate governance. Factors such as board independence, the effectiveness of the audit committee, and the adequacy of internal control systems are critical in limiting earnings management behaviors. In this context, one of the prominent results of the study is that while current financial reporting standards are technically sufficient, ethical shortcomings in practice allow earnings management to persist. Particularly, performance-based bonus systems, short-term investor pressures, and managerial pres-sures to maintain positions during financial crises can act as triggers for earnings management. Furthermore, it is essential to note that the impact of independent auditing firms on reported financial statements remains limited, and the audit rotation and fee policies need to be made more effective in this regard.
Benzer Tezler
- Yeşil binaların sosyal ve çevresel maliyetler üzerindeki etkisi ve genişletilmiş katma değer tablosu
The effect of green buildings on social and environmental costs and extended added value table
AFSOUN SAEİ AREZOUMAND
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Maliyeİstanbul Aydın ÜniversitesiMuhasebe ve Finans Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ÇELENK
- Kazanç kalitesinin ve kazanç yönetiminin işletmelerin finansal performansı üzerine etkisi: ISO 500 işletmeleri üzerine bir araştırma
The effect of earnings quality and earnings management on the financial performance of enterprises: A reseach on ISO 500 enterprises
ZELİHA SÜNBÜL KOÇAK
- Uluslararası finansal raporlama standartlarına geçişin finansal raporların kalitesi üzerine etkisi: BİST'te bir uygulama
Effect on the quality of the financial reports to transfer to international financial reporting standards: An application in BİST-100
İNCİ ÇİSİL ORAL BULMUŞ
- Muhasebe ve denetim mesleğinde mesleki yargı kullanımının değerlendirilmesi: Borsa İstanbul (BİST) 100 endeksi'ndeki şirketler üzerine bir araştırma
The evaluation of using professional judgment in accounting and auditing profession: A survey on listed companies in Borsa İstanbul (BİST) 100 index
YAŞAR BAYRAKTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
İşletmeKaradeniz Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF SÜRMEN
- Türkiye'de bağımsız dış denetimin gelişimi ve yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile getirilen düzenlemeler
Başlık çevirisi yok
ŞABAN UZAY