Nevşehir Müzesi envanterinde bulunan Orta Demir Çağı fibulaları
Middle Iron Age fibulaetes found in the Nevşehir Museum inventory
- Tez No: 968314
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ELİF BAŞTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, arkeolojik veriler ışığında ortaya çıkartılan günümüzdeki tutturma/sabitleme/ çengelli iğnelere benzer işlevler gören ve başlangıcı MÖ 2. binyılın son çeyreğine dayanan fibulaların geniş kapsamlı kullanımını ele almaktadır. Fibulaların sadece giysi tutturma amacıyla değil, aynı zamanda dini ve sembolik anlamlar taşıyan nesneler olarak da kullanıldığı vurgulanmaktadır. Yakındoğu veya Balkan menşeli olduğu düşünülen bu objelerin Anadolu'da ilk kez Frigler tarafından imal edildiği arkeolojik verilerle belirlenmiştir. Nevşehir Müzesine Satın Alma Yolu ile Müzeye Kazandırılan Fibulalar“Küçük Asya Tipi”olarak adlandırıldığı ve daha sonra“Frig Tipi Fibula”“Urartu Tipi Fibula”olarak bilinen örnekleri detaylı incelenerek değerlendirilmeye çalışılmıştır. Nevşehir Müzesine satın alma yoluyla kazandırılan mevcut fibulaların envanter defterlerinde tipolojik sınıflandırmaları olmadığından, bilimsel yayınlar incelenerek benzer formları ayrıştırması nedeniyle bazı tanımlama ve tipolojik tutarsızlıklar barındırdığı saptanmıştır. Bu bağlamda, yakın zamanda yapılan kazı bulgularını ve yeni örnekleri kapsayacak, kronolojik sorunları gidermeye yönelik modern bir sınıflandırma önerisi sunulmuştur. Bu öneri, eski tipolojik değerlendirmelerin ve güncel verilerin yetersizliği ile kronolojik verilerdeki zorlukları göz önünde bulundurarak, daha sistematik bir şekilde analiz etmeyi hedeflemektedir. Frig ve Urartu tipi fibulalar üzerine yapılan önceki incelemelerin genellikle tipolojik ve kronolojik değerlendirmelerle sınırlı kalması nedeniyle, fibulalar üzerindeki süsleme ögelerine dair kavramlar yeniden gözden geçirilmiştir. Yapılan analizler, Frig tipi fibulaların ve süsleme geleneklerinin basit tanımlamalarla açıklanamayacağını ortaya koymuştur. Özellikle iğne tutamak plakaları ile süsleme motifleri arasındaki kombinasyonun oluşturduğu sembolik ve ikonik olmayan yansımalar belirlenerek, bu fibulaların tanımlanmasına yönelik yeni yaklaşımlar üzerine değerlendirmeler yapılmıştır. Mitolojik ikonografisiyle ilişkilendirilen bu fibulaların, yeni değerlendirmeler ışığında yalnızca belirli kısımlarıyla değil, tüm yapılarıyla ana tanrıça inancının sembolizmini yansıtan objeler oldukları konusu da güncel yaklaşımlarda vurgulanmaktadır. Çalışma, tüm bilinen fibula türleri içinde en yaygın olan Frig ve Urartu tipi fibulaların oldukça geniş bir coğrafyada tespit edildiğini belirtmektedir. MÖ 8. yüzyıl sonlarında Batı Anadolu'ya, MÖ 7. yüzyıl ve sonrasında ise Ege Adaları ile Yunanistan'a kadar ulaştığı görülen fibula örnekleri, bulundukları merkezler ve ortaya çıkartılan noktalarına göre incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Bu analizler, Urartu ve Friglerin batı dünyası ile olan bağlantılarının hangi koşullar altında geliştiği ve fibulalar aracılığıyla nasıl bir kültürel etkileşim sağlandığına dair önemli bilgiler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This research examines the widespread use of fibulae, which were discovered through archaeological data and served functions similar to those of modern fasteners/clips/safety pins, dating back to the last quarter of the 2nd millennium BCE. It is emphasised that fibulae were not only used for fastening clothing but also as objects with religious and symbolic meanings. Archaeological data has determined that these objects, believed to have originated in the Near East or the Balkans, were first manufactured in Anatolia by the Phrygians. Fibulae acquired by purchase for the Nevşehir Museum, referred to as 'Anatolian type' and later known as 'Phrygian type fibula' and 'Urartian type fibula,' have been examined in detail and evaluated. Since the fibulae acquired by purchase for the Nevşehir Museum do not have typological classifications in their inventory records, it has been determined that they contain some inconsistencies in terms of identification and typology due to the separation of similar forms based on scientific publications. In this context, a modern classification proposal has been put forward to address chronological issues, encompassing recent excavation findings and new examples. This proposal aims to analyse the data in a more systematic manner, taking into account the inadequacy of previous typological evaluations and current data, as well as the challenges posed by chronological data. Previous studies on Phrygian and Urartian fibulae have generally been limited to typological and chronological evaluations, prompting a re-examination of concepts related to decorative elements on fibulae. The analyses revealed that Phrygian-type fibulae and their decorative traditions cannot be explained by simple definitions. In particular, by identifying the symbolic and non-iconic reflections created by the combination of needle-holding plates and decorative motifs, evaluations were made on new approaches to the identification of these fibulae. It is also emphasised in current approaches that these fibulae, associated with mythological iconography, are objects that reflect the symbolism of the belief in the main goddess not only in certain parts but in their entire structure, in light of new evaluations. The study indicates that Phrygian and Urartian fibulae, the most common types of fibulae known, have been found across a wide geographical area. Fibulae examples, which are seen to have reached Western Anatolia in the late 8th century BCE and the Aegean Islands and Greece in the 7th century BCE and thereafter, have been examined and evaluated according to their centres of origin and the locations where they were discovered. These analyses provide important insights into the conditions under which the connections between Urartu and Phrygia and the Western world developed, as well as the cultural interaction facilitated through fibulae.
Benzer Tezler
- Nevşehir Müzesi'nde bulunan el sanatı örneklerinden kadın tepelikleri
Women's hill hills from the handicraft samples in the Nevsehir Museum
CANSU ATABEY
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Sanat TarihiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU BİLGET FATAHA
- Nevşehir Müzesi sikke koleksiyonunda bulunan Kappadokia Krallığı sikkeleri
Coins of the Cappadocia Kingdom in the Nevşehir Museum collection
EVİN BİLGE
- Nevşehir Müzesi'nden bir grup mezar örneği; Lahit, ostotek ve pişmiş toprak lahitler
A group of grave samples from Nevşehir Museum; Sarcophagi, ostotecs and terracotta sarcophagi
YASİN YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ArkeolojiNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLSEN ŞERİFE ÖZDEMİR
- İç Anadolu Bölgesi Nevşehir İl Müzesinde bulunan el sanatları örnekleri üzerine bir araştırma
A research on samples of handicrafts available in Nevşehir Provincial Museum in the Central Anatolia Region
DERYA ATİLA
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
El SanatlarıGazi ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Bölümü
YRD. DOÇ. DR. TOMRİS YALÇINKAYA
- Müze deneyim değerinin ziyaretçi memnuniyetine etkisinde ziyaretçi ilgileniminin rolü: Göreme Açık Hava Müzesi örneği
The role of visitor involvement in the effect of experience value of museum on visitor satisfaction: The case of Göreme Open Air Museum
HAKAN BENEK
Doktora
Türkçe
2022
İşletmeNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM YILMAZ