Geri Dön

Fahreddin er-Râzî'nin ilâhî teklif anlayışı

Fahreddin er-Razi's understanding of divine offering

PDF İndir

  1. Tez No: 968672
  2. Yazar: MÜNİBE TURAN
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİBEL KAYA
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Din, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: Kelâm, Fahreddin er-Râzî, Teklif, Sorumluluk, İnsan, Kalām, Fahreddin er-Râzî, Obligation (taklīf), Responsibility, Human
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Erciyes Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Kelam ilminde teklif meselesi insan fiilleri bağlamında ele alınmış ve kelâm âlimleri tarafından çeşitli yönlerden tartışılmıştır. Biz de bu çalışmamızda felsefî kelâmın önemli temsilcilerinden ve Eş'arî kelâm ekolünün önemli âlimlerinden biri olan Fahreddin er- Râzî'nin teklif meselesine dair görüşlerini kelâm eserleri ve tefsirinden hareketle inceledik. Meşakkat barındıran fiillerle mükellefi sorumlu tutmak anlamına gelen teklif, ilâhî fiillerden biridir. Teklif mükellif, mükellef ve teklifin konusu olmak üzere üç unsurdan oluşmaktadır. Mükellef olan kuluna, teklifi gerçekleştiren yalnızca Allah'tır. Teklifin konusunu ise itikadî, amelî ve ahlakî yönleri bulunan insanın ihtiyârî fiilleri oluşturmaktadır. Râzî'nin teklif ve teklife dair meselelerle ilgili görüşlerinin onun Allah tasavvuru ile doğrudan bağlantılı olduğu gözlemlenmiştir. Râzî, Allah'ın mutlak olarak ilim, irade ve kudret sahibi olduğu görüşüyle Eş'arî düşünceden ayrılmamıştır. Bu bağlamda teklifin amacının olamayacağına, güç yetirilemeyen fiilin insana emredilebileceğine, ilâhî teklifin taşıyıcısı olarak peygamber göndermenin mümkün olduğuna dair görüşleri onun Allah tasavvurunun bir yansımasıdır. Râzî'ye göre teklife muhatap olan ve yaptığı fiillerden sorumlu tutulan insanın Allah karşısındaki konumunun ise oldukça sınırlı olduğu gözlemlenmiştir. Bu durum teklifin muhatabı olarak insanın kendi fiillerinden sorumlu tutulabilmesinin anlaşılmasını güçleştirmektedir. Bununla beraber Râzî'nin güdü ve kesb teorileri sorumlu bir varlık olarak insana Allah'ın mutlakiyeti karşısında alan açma çabası olarak görülmüştür. İnsanın kendi fiillerinin yaratıcısı olmadığı görüşüne sahip olan Râzî'nin düşünce sisteminde mükâfat ve ceza, insanın hak etmesi sonucunda verilmediği gibi Allah, mükellef kullarına mükâfat ve ceza vermek zorunda da değildir. Râzî'nin bu konudaki tavrı Eş'arî gelenekten ayrılmamak şeklinde tezahür etmiştir.

Özet (Çeviri)

In the science of kalām, the issue of obligation (taklīf) has been discussed in relation to human actions from various theological perspectives. This study examines the views of Fahreddin er-Râzî, a prominent figure in philosophical kalām and a key representative of the Ashʿarī school, based on his works in kalām and tafsīr. Obligation, defined as holding the obligated responsible for actions involving hardship, is considered a divine act and consists of three components: the obligor, the obligated, and the subject of obligation. The obligor is Allah alone, the obligated is the servant, and the subject of obligation comprises voluntary human actions with doctrinal, practical, and moral dimensions. Râzî's views on obligation are closely tied to his conception of God. He remains within Ashʿarī thought, affirming that God is absolutely knowledgeable, willful, and powerful. Accordingly, he argues that divine command need not have a purpose, that acts beyond human capacity may be commanded, and that prophets may be sent as bearers of divine command. These views reflect a theological model in which human agency is limited. This raises the question of how humans, as subjects of obligation, can be held accountable. Râzî's theory of motivation and acquisition (kasb) attempts to preserve human responsibility within divine absoluteness. In his system, humans do not create their actions, and reward or punishment is not based on merit. Moreover, God is not obliged to recompense His servants. His stance remains consistent with Ashʿarī principles.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    245

    Sera domates üretiminde aşı uygulaması ile elde edilen çift kök sistemine sahip domateslerin verim ve kalite yönünden üstünlükleri üzerine bir araştırma

    Başlık çevirisi yok

    ALİ DİZDAROĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1985

    ZiraatEge Üniversitesi

    Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FAHRETTİN MECİT

  2. Tez No

    1701

    Fahruddin er-Razi, Nihayetü'l İcaz Fi Dirayeti'l-İcaz'ının tahkikli neşri ve Abdulkahir ve Cürcani'nin belagat alanındaki eserleriyle mukayesesi

    Başlık çevirisi yok

    NASRULLAH HACIMÜFTÜOĞLU

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    DilbilimAtatürk Üniversitesi

    Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. M. NAZİF ŞAHİNOĞLU

  3. Tez No

    1809

    Hastanelerde iş analizine dayalı iş tahmini ve gerekleri

    Başlık çevirisi yok

    FAHREDDİN TATAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    HastanelerHacettepe Üniversitesi

    Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. M. ERKMEN BÖKE

  4. Tez No

    2304

    Kirişsiz döşemelerin sonlu farklar metodu ile çözümü

    Başlık çevirisi yok

    FAHRETTİN BAŞAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    İnşaat MühendisliğiAnadolu Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÖMER RIZA AKGÜN

  5. Tez No

    2308

    Tuğla standardlarının fiziksel özellikleri

    Başlık çevirisi yok

    FAHRETTİN KANALTI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    İnşaat MühendisliğiAnadolu Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. GÜNDÜZ ÖZIŞIK

Geri Dön