Tasavvufî ve Şiî tefsir ekseninde Letâifu'l İşârât ve el-Mîzân tefsirlerinin mukayesesi
Comparison of Letaif al-Isharat and al-Mizan commentaries in terms of sufi and Shia tafsir
- Tez No: 968823
- Danışmanlar: PROF. DR. ERDOĞAN PAZARBAŞI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tefsir, Nübüvvet, İmamet, Velayet, İlmi ledün, Tafsir, Prophethood, Imamate, Authorit
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez Kuşeyrî'nin Letâifü'l-İşârât ve Tabâtabâî'nin el-Mîzân fi Tefsîri'l-Kur'an adlı tefsirlerini batın kavramı çerçevesinde mukayese eder. Farklı çağlarda yaşamış iki müfessirin bakış açılarının ve ayetlere yaklaşım tarzlarını ele alır. Çalışmada Tabâtabâî'nin tefsiri hacimli olması sebebi ile ön planda tutan bir yöntem izlenmiştir. Bâtın kavramının açıklamasıyla başladığımız tezin birinci bölümünde batın kavramının Kur'an'da kullanımına ilişkin örnekler vererek, tarihi serüvenine ve mahiyetine ilişkin mülahazalarda bulunduk. Tezin ikinci bölümünde ise müfessirlerimizin kişisel hayatlarına ilişkin bilgiler verilip düşünce ufuklarını tanımaya yönelik açıklamalar yapılarak mukayeseler yaptık. Üçüncü bölümde ise tezin ana konusunu teşkil eden her iki müellifin tefsirlerini imamet, nübüvvet, ilmi ledün ve ilmi huruf kavramları ekseninde mukayese ettik. Yapılan mukayeselerde çeşitli bulgular elde edilmiş benzer ve farklı özellikler ortaya konulmuştur. Yapılan değerlendirme ve mukayeselerde müelliflerin, bazen aynı ayet, bazen ise farklı ayetler üzerinde zahir anlamın dışında bâtınî yorumlar yaptıkları tespit edilmiştir. Her iki ekolün farklı doktrinsel ögeler taşımasına rağmen benzer amaçlarla bâtınî tefsire yönlenmesi dikkat çekici bir husus olup, bu duruma yönlendiren amiller hakkında mülahazalarda bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This dissertation is the examination of Kuşeyrî's Letâifü'l-İşârât and Tabâtabaî's el-Mîzân fi Tefsîri'l-Kur'an in terms of the concept of esoterism. Its objective is to explore the differing perspectives and methodologies of these two tafsirs from distinct historical periods regarding the verses they interpret. The research adopts an approach that emphasizes Tabâtabaî's commentary because of its extensive nature. The study highlights that both authors provided esoteric interpretations alongside the literal meanings of verses pertaining to authority and imamate. The initial section introduces the concept of esotericism, illustrating its application in the Qur'an and discussing its historical development and essence. The second section offers insights into the personal backgrounds of the commentators, facilitating a comparative analysis of their intellectual frameworks. The third section serves as the core of the dissertation, where the interpretations of both authors were compared in terms of the concepts of imamate, prophethood, ilmi ledun and ilmi huruf. Through these comparisons, various findings emerged, revealing both similarities and differences in their approaches. The analysis demonstrates that both scholars, despite their divergent doctrinal foundations, engaged in esoteric interpretations for comparable reasons, prompting a discussion on the underlying factors contributing to this phenomenon.
Benzer Tezler
- Molla Halil es-Si'irdî'nin Basîretu'l-Kulûb fî Kelâmi Allâmi'l-Ğuyûb adlı tefsîrinin tahkik ve tahlili (Bakara-İsra)
Critical edition and analysis of Molla Khaleel es-Si'irdî's Baseeratu'l-Gulûb fî Kalaami Allaami'l-Ghoyoub (Baqara-Israa)
ABDULLAH ÖZCAN
- Molla Halil Es-Si'irdî'nin el Kâfiyetü'l Kübra fi'n-Nahv adlı eserinde Kur'ân âyetleriyle istişhâdının İbnü'l-Hâcib'in el Kâfiye fi'n-Nahv eseriyle mukayesesi
Acomparison of Molla Halil Es-Si'irdî's citations of Quranic verses in his work“al-Kafiyatu'l-Kubra fi'n-Nahw”with Ibn al-Hajib's citations in his work“al-Kafiya fi'n-Nahw”
VEYSEL BAYDARMAN
- İsmail Hakkı Bursevi'nin“Şerh-i Pend-i Attar”(Attar'ın Pendnamesi'nin Açıklaması) adlı eseri üzerine bir inceleme ve Attar'ın Pendname'si ile karşılaştırılması
An analysis of Ismail Hakkı Bursevi's“Şerh-i Pend-i Attar”(An Interpretation of Attar's Pendname) and a comparison between Bursevi's work and Attar's Pendname
TUBA ONAT ÇAKIROĞLU
- Ca'fer es-Sâdık'ın tasavvufun oluşum sürecindeki yeri ve tasavvufî görüşleri
Ja'far al-Sadig's place in the process of formation of sufism and his mystical views
ALPAY SEL
