Okullarda örgütsel şeffaflığın öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki rolü
The role of organizational transparency levels in schools on teachers' organizational citizenship behaviors
- Tez No: 969433
- Danışmanlar: PROF. DR. AYNUR BOZKURT BOSTANCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uşak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, okullarda örgütsel şeffaflık düzeyinin öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. İlişkisel tarama modelinde tasarlanan araştırmanın evrenini 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Kütahya ili devlet okullarında görev yapan öğretmenler, örneklemini ise kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile seçilen 351 ilkokul, ortaokul ve lise öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veriler“Okul Şeffaflık Ölçeği”ve“Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği”kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde Bağımsız Örneklemler t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu ve Hiyerarşik Regresyon Analizi uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin örgütsel şeffaflık algılarının genel olarak yüksek düzeyde, hesap verebilirlik boyutunun ise orta düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin cinsiyetlerine, görev yaptıkları okul düzeyine, okuldaki öğretmen sayısına ve aynı okulda çalışma süresine göre şeffaflık algılarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Buna karşılık kıdem yılı ve mezuniyet durumu değişkenlerine göre öğretmenlerin örgütsel şeffaflık algılarında anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları da genel olarak yüksek düzeyde bulunmuştur. Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları genel düzeyde mesleki kıdemlerine göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Bununla birlikte, cinsiyet değişkeni yalnızca“vicdanlılık”alt boyutunda, çalışılan okul düzeyi ise yalnızca“sivil erdem”alt boyutunda anlamlı bir fark oluşturmuştur. Diğer yandan, öğretmenlerin mezuniyet durumu, çalıştıkları okuldaki öğretmen sayısı ve aynı okulda çalışma süresi değişkenleri açısından örgütsel vatandaşlık davranış düzeyleri arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Araştırma sonuçları, örgütsel şeffaflık ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Hiyerarşik regresyon analizi sonuçları da bilgi akışı ve hesap verebilirlik boyutlarının öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışlarını anlamlı bir şekilde yordadığını, buna karşılık kararlara katılım boyutunun örgütsel vatandaşlık davranışları üzerinde anlamlı bir yordayıcı etkisinin bulunmadığını ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, örgütsel şeffaflık algısının öğretmenlerin vatandaşlık davranışları üzerinde önemli bir rol oynayabileceğine işaret etmektedir. Özellikle bilgi akışı ve hesap verebilirlik süreçlerinde sağlanacak şeffaflığın, öğretmenlerin gönüllü katkılarını artırarak, okullarda daha katılımcı ve etkin bir örgütsel yapı oluşmasına katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Bu doğrultuda, okul yöneticilerinin düzenli bilgi paylaşımını ve hesap verebilirlik uygulamalarını kurumsal bir politika olarak benimsemeleri önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the role of organizational transparency in schools on teachers' organizational citizenship behaviors. Designed within the correlational design, the study sample consisted of 351 teachers working in public primary, secondary, and high schools in Kütahya, Türkiye. Conducted during the 2024–2025 academic year, the research employed convenience sampling. Data were collected with the School Transparency Scale and the Organizational Citizenship Behavior Scale, and analyzed using Independent Samples t-Test, One-Way ANOVA, Pearson Product-Moment Correlation, and Hierarchical Regression Analysis. Results indicated that teachers' perceptions of organizational transparency were generally high, while the accountability dimension was reported at a moderate level. Teachers' transparency perceptions were found to be significantly higher according to gender, school level, the number of teachers in the school, and the length of time teaching at the same school. However, no significant differences were observed with respect to years of professional experience and educational background. Teachers' organizational citizenship behaviors were also found to be generally high. The findings revealed significant differences in organizational citizenship behaviors based on years of professional experience, with gender and school level also showing significance, but only within the“conscientiousness”and“civic virtue”sub-dimensions, respectively. However, no significant differences were observed according to educational background, the number of teachers in the school, and the length of time teaching at the same school. A moderate, positive, and significant correlation emerged between organizational transparency and organizational citizenship behaviors. Hierarchical regression analysis showed that information flow and accountability dimensions significantly predicted teachers' organizational citizenship behaviors, whereas participation in decision-making dimension was not found to be a significant predictor. These results suggest that organizational transparency—particularly in information flow and accountability—may enhance teachers' voluntary contributions and support a more participatory and effective school climate. Accordingly, it is recommended that school administrators adopt regular information sharing and accountability practices as an institutional policy.
Benzer Tezler
- Alturistik liderliğin, öğretmenlerin işle bütünlüşmeleri üzerindeki etkisinde duygusal emek, okul şefafflığı ve kolaylaştırıcı okul yapısının aracılık rolüne yönelik bir model önerisi
A proposed model on the mediating role of emotional labor, school transparency, and facilitating school structure in the effect of altruistic leadership on teachers' work engagement
VİLDAN BURULDAY
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMED ZİNCİRLİ
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPER USLUKAYA
- Okullarda şeffaflık ile örgütsel sinizm düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between transparency and organizational synchemic levels in schools
VOLKAN GÖKÇE
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET FARUK LEVENT
- Örgütsel şeffaflık, örgütsel güven ve örgüt sağlığının okul etkililiğine etkisi
The effect of organizational transparency, organizational trust and organizational health on school effectiveness
ALİ TOSUN
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimPamukkale ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAZIM ÇELİK
- Ortaokul müdürlerinin çoklu liderlik stilleri ile örgütsel şeffaflık ve karara katılım arasındaki ilişkiler
Relationships between secondary school principals' multiple leadership styles and organizational transparency and participation in decisions
YILMAZ İŞLİ
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR YAVUZ
- Otantik liderlik, öğretmen yaratıcılığı, yenilikçiliği ve mutluluğu arasındaki ilişkilerin analizi: Bir karma yöntem araştırması
Analysis of the relationships between authentic leadership, teacher creativity, innovativeness and happiness: A mixed methods research
FUNDA ALPANIK
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜNEVVER ÇETİN