Nefes egzersizlerinin genç sporcularda bilinçli farkındalık temelli öz-yeterlik, zihinsel dayanıklılık ve kaygı düzeylerine etkisinin incelenmesi
The effect of breathing exercises on mindfulness-based self-efficacy, mental toughness, and anxiety levels in young athletes
- Tez No: 969549
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET DALKILIÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, nefes egzersizlerinin genç sporcuların bilinçli farkındalık temelli öz-yeterlik, zihinsel dayanıklılık ve kaygı düzeyleri üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırma grubunu, İzmir ilinde farklı spor kulüplerine devam eden, 14–18 yaş aralığında yer alan, en az bir yıldır lisanslı olarak aktif spor yapan toplam 60 gönüllü sporcu (28 kadın, 32 erkek) oluşturmaktadır. Katılımcılar, rastgele şekilde deney (n=30) ve kontrol (n=30) grubu olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Araştırmada ön test – son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Deney grubuna, 12 hafta boyunca haftada üç gün olmak üzere toplam 36 oturumluk yapılandırılmış nefes egzersizi programı uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir müdahale yapılmamış, ancak mevcut antrenman rutinleri devam etmiştir. Veriler, Bilinçli Farkındalık Temelli Öz-Yeterlik Ölçeği-Yenilenmiş (BFÖÖ-Y), Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri (SZDE-14) ve Spor Kaygı Ölçeği-2 aracılığıyla toplanmıştır. Analizler SPSS 24.0 programı ile gerçekleştirilmiş, normallik testlerinin ardından karma ANOVA ve ANCOVA analizleri yapılmıştır. Elde edilen bulgular, deney grubunda öz-yeterlik ve zihinsel dayanıklılık düzeylerinde anlamlı artış olduğunu; kontrol grubunda ise bu değişimlerin sınırlı kaldığını ortaya koymuştur. Özellikle zihinsel dayanıklılık değişkeninde elde edilen yüksek etki büyüklüğü (η² = ,62 ve ,76), müdahalenin gücünü ortaya koymaktadır. Kaygı düzeylerine ilişkin bulgular ise karmaşık bir yapı sergilemiştir. Nefes egzersizleri gruplar arası istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık ortaya koymaktadır. Özellikle deney grubunda, nefes egzersizi uygulaması sonrasında kaygı düzeylerinde anlamlı bir azalma gözlenirken; kontrol grubunda ise kaygı düzeylerinde artış yaşanmıştır. Bu sonuç, nefes egzersizi müdahalesinin kaygıyı azaltmada etkili olduğunu desteklemektedir. Sonuç olarak, düzenli ve yapılandırılmış nefes egzersizlerinin genç sporcuların öz-yeterlik ve zihinsel dayanıklılık düzeylerini artırmada etkili olduğu, kaygı düzeylerini ise azaltmada etkili olduğu söylenebilir. Gelecek çalışmalarda, bu tür uygulamaların daha uzun süreli, bireyselleştirilmiş ve bütüncül psikolojik müdahale programlarıyla birlikte ele alınması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effects of breathing exercises on mindfulness-based self-efficacy, mental toughness, and anxiety levels in young athletes. The study group consisted of 60 volunteer athletes (28 female, 32 male) aged between 14 and 18, who have been actively participating in sports with a valid license for at least one year in various sports clubs in İzmir. Participants were randomly assigned to either the experimental group (n=30) or the control group (n=30). A pretest-posttest control group experimental design was employed. The experimental group received a structured breathing exercise program for 6 weeks, three sessions per week, totaling 18 sessions. The control group did not receive any intervention but continued with their regular training routines. Data were collected using the Mindfulness-Based Self-Efficacy Scale–Revised (MBSES-R), the Sport Mental Toughness Questionnaire (SMTQ-14), and the Sport Anxiety Scale-2 (SAS-2). Data were analyzed using the SPSS 24.0 software package with normality tests followed by mixed ANOVA and ANCOVA analyses. The findings indicated significant increases in self-efficacy and mental toughness levels in the experimental group, while changes in the control group remained limited. Particularly, high effect sizes (η² = ,62 and ,76) observed in the mental toughness variable underscore the strength of the intervention. However, findings regarding anxiety levels revealed a more complex pattern. Breathing exercises show a statistically significant difference between the groups. In particular, a significant decrease in anxiety levels was observed in the experimental group after the breathing exercise application; whereas, there was an increase in anxiety levels in the control group. This result supports the effectiveness of the breathing exercise intervention in reducing anxiety As a result, it can be said that regular and structured breathing exercises are effective in increasing the self-efficacy and mental endurance levels of young athletes and in reducing their anxiety levels. It is recommended that future studies integrate such practices into longer-term, individualized, and holistic psychological intervention programs.
Benzer Tezler
- Lisanslı adölesan kız voleybolcularda nefes egzersizinin uyku kalitesi üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of breathing exercises on sleep quality in licensed adolescent female volleyball players
FATMA AYBAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEMNUNE ÇİĞDEM APAYDIN KAYA
- Nefes egzersizinin stres hormonlarına etkisi
The effect of breathing exercise on stress hormones
DENİZ ÖRÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SporSelçuk ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELMA KARACAN
- Türkü icracılarının nefes ve artikülasyon sorunlarına deneysel yaklaşım
An experimental approach to the problems of breathing and articulation for Turkish folk performers
YUSUF DUMLUPINAR
Doktora
Türkçe
2022
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. SONGÜL KARAHASANOĞLU
- Adölesanlarda oluşan postürel deformasyonların izlenmesi ve rom-spine eğitim uygulamalarının adölesanlar üzerindeki etkisinin incelenmesi
Monitoring postural deformations in adolescents and examining the effect of roms-pine training applications on adolescents
İLHAN YEDİDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sağlık EğitimiFenerbahçe ÜniversitesiEgzersiz ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KAMİL ÖZER
DR. ÖĞR. ÜYESİ ANIL TOSUN
- Nefes egzersizlerinin ilkokul ikinci sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerisi üzerindeki etkisi
The effect of breathing exercises on the reading comprehension skills of second grade primary school students
MELAHAT DİDEM ÖZÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ÇAYCI ATALAY