Mecelle'de örfle ilgili hükümler
Provisions relating to customs in the Mecelle
- Tez No: 969669
- Danışmanlar: PROF. DR. ALPASLAN ALKIŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Din, Hukuk, Religion, Law
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin son döneminde yürürlüğe giren ve İslam hukuku çerçevesinde hazırlanmış kanunlaştırma çalışması olan Mecelle-i Ahkâmı Adliye'de örf kavramının nasıl kullanıldığını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada Mecelle'de örfe ne ölçüde yer verildiği, örfün hukuki normlar üzerindeki etkisi ve Mecelle'nin örfü nasıl bir hukuk kaynağı olarak değerlendirdiği incelenmektedir. Tarihsel süreçte İslam hukukunun iki temel kaynağı Kur'an ve sünnetin dışında örf ve âdetler, bir hükme varılırken başvurulan delillerden biri olmuştur. Çünkü örf ve âdetler halkın günlük hayatında uyguladığı, nesilden nesile aktarılarak oluşan bilgi birikimidir. Mecelle'de örf konusunu çalışmak hem İslam hukukunun değişen şartlara nasıl cevap verdiğini görmek hem de Osmanlı hukuk sisteminin toplumsal yapıyla kurduğu ilişkiyi anlamak bakımından önem taşır. Ayrıca Mecelle'de örf konusu, hukukun toplumla ne derecede bütünleştiğinin de bir delilidir. Mecelle'nin örfü bağımsız bir hukuk kaynağı olarak kabul etmediği, ancak örfün ictihatlarda ve hüküm çıkarmada tamamlayıcı bir unsur olarak dikkate alındığı görülmüştür. Ayrıca örfün değişen şartlara uyum sağlamasından dolayı Mecelle'de esnek bir yorum alanı sunduğu anlaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda günümüz hukuk sistemlerinde yerel örf ve âdetlerin dikkate alınmasının toplumsal uyum ve hukuki meşruiyet açısından önemli olduğu ve modern kanunlaştırma hareketlerinde de örfe yer verilmesi gerektiği önerilmektedir. Ayrıca Mecelle, İslam hukuku kurallarının muamelatla ilgili kısmının uygulanışını ve anlaşılmasını kolaylaştırmıştır. Bu açıdan Mecelle'yi daha yakından tanıyıp anlamak adına Mecelle dersleri yapılması bir ihtiyaçtır. İslam hukukunun muamelatla ilgili kurallarını öğrenmek, toplumun huzur içinde yaşaması için önemlidir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine how the concept of ʿurf (custom) was employed in the Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye, a codification initiative enacted during the late Ottoman Empire within the framework of Islamic law. The research investigates the extent to which ʿurf was included in the Mecelle, its influence on legal norms, and the way the Mecelle regarded ʿurf as a source of law. Throughout history, beyond the two primary sources of Islamic law—the Qur'an and the Sunnah—customs and traditions have served as supplementary evidences in deriving rulings. Since ʿurf and customs represent practices rooted in the daily life of people and transmitted across generations, studying their treatment in the Mecelle is crucial for understanding how Islamic law responded to changing conditions and how the Ottoman legal system interacted with the social structure. Furthermore, the issue of ʿurf in the Mecelle provides evidence of the degree to which law was integrated with society. The findings reveal that the Mecelle did not recognize ʿurf as an independent source of law; however, it did consider it a complementary element in ijtihād and legal decision-making. Moreover, due to its adaptability to changing circumstances, ʿurf allowed for a flexible interpretive space within the Mecelle. Based on the results, it is suggested that acknowledging local customs and traditions in contemporary legal systems is significant for ensuring social harmony and legal legitimacy, and that ʿurf should also be taken into account in modern codification movements. In addition, the Mecelle facilitated both the implementation and the understanding of the rules of Islamic law related to muʿāmalāt (transactions). In this respect, offering courses on the Mecelle would contribute to a deeper understanding of it. Learning the rules of muʿāmalāt is essential for the peaceful coexistence of society.
Benzer Tezler
- Mecelle'nin şerhlerinde örf ve âdetle ilgili hükümler
Provisions concerning customs and customers in Mecelle
BETÜL RÜMEYSA AKKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİS DEMİR
- Kur'an'daki ma'rûf ve örf kavramlarının fıkhî açıdan değerlendirilmesi
The evaluation of concepts of marouf and urf (tradition) in Koran according to the Islamic jurisprudence (fiqh)
MUSTAFA HAYTA
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
DinÇukurova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NASİ ASLAN
- Mecelle sonrası dönemde örfe dayalı içtihatla ilgili tartışmalar
Weighings of ijtihad based on custom in the post-mecelle period
MUSTAFA AKKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMETULLAH SAMİ
- Les outils et les activités pédagogiques du FLE utilisés dans l'enseignement précoce
Erken yaşta Fransızca öğretiminde kullanılan eğitsel araç ve etkinlikler
NİKOU SHAKOURZADEH
Yüksek Lisans
Fransızca
2025
DilbilimMarmara ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAPRAK TÜRKAN YÜCELSİN TAŞ
- 1913-1928 sözleşme serbestisi tartışmaları bağlamında Osmanlı'dan Cumhuriyet'e hukuk ve iktisat etkileşimi
The interaction of law and economics from the Ottoman period to the Republic in the context of the debates on the freedom of contract 1913-1928
MEMDUH ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECMETTİN KIZILKAYA