Toksik liderlik ve hizmetkâr liderliğin iş tatmini ve iş performansı üzerine etkisinde duygusal bağlılığın aracı rolü ile demografik değişkenlerin düzenleyici rolünün incelenmesi: Akademisyenlere yönelik bir araştırma
Examining the mediatory role of affective commitment and the moderatory role of demographic variables in the effects of toxic leadership and servant leadership on job satisfaction and job performance: A study for academicians
- Tez No: 969673
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSA ÖZATA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, toksik ve hizmetkâr liderlik davranışlarının akademisyenlerin iş tatmini ve iş performansı üzerindeki etkilerinin incelenmesi ve ayrıca bu ilişkilerde duygusal bağlılığın aracılık, çeşitli demografik değişkenlerin ise düzenleyicilik rollerinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın kuramsal temeli doğrultusunda ilk olarak toksik liderlik, hizmetkâr liderlik, duygusal bağlılık, iş tatmini ve iş performansı kavramları açıklanarak kapsamlı bir kavramsal çerçeve oluşturulmuş ve bu temele dayanarak araştırma hipotezleri geliştirilmiştir. Araştırmanın uygulama kısmında nicel bir yöntem benimsenmiş ve veriler, basit tesadüfi örneklem yöntemiyle Türkiye genelindeki yükseköğretim kurumlarında görev yapan 780 akademisyenden anket yoluyla toplanmıştır. Veri toplama aracında Likert tipi ölçekler tercih edilmiş; analiz sürecinde yapısal eşitlik modeli (YEM) esas alınmıştır. Elde edilen veriler, SPSS ve AMOS yazılımları aracılığıyla analiz edilmiştir. Analizlerden elde edilen bulgular, toksik ve hizmetkâr liderliğin hem iş tatmini hem de iş performansı üzerinde anlamlı etkiler yarattığını ortaya koymuştur. Ayrıca, bu etkilerde duygusal bağlılığın kısmî aracılık rolü üstlendiği tespit edilmiştir. Buna ek olarak, toksik ve hizmetkâr liderliğin duygusal bağlılık, iş tatmini ve iş performansı üzerindeki etkilerinde, bazı demografik değişkenlerin -birim amirinin cinsiyeti, amirle çalışma süresi, meslekte çalışma süresi, yaş, ünvan, coğrafi bölge ve idari görev- düzenleyici rolü olduğuna ulaşılmıştır. Son olarak çalışmada uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the effects of toxic and servant leadership behaviors on academics' job satisfaction and job performance, and also to analyze the mediating roles of affective commitment and the moderating roles of various demographic variables in these relationships. Based on the theoretical framework' of the study, firstly, the concepts of toxic leadership, servant leadership, affective commitment, job satisfaction and job performance were explained, a comprehensive conceptual framework was created and research hypotheses were developed based on this basis. A quantitative method was adopted in the application part of the study and data were collected through a survey from 780 academics working in higher education institutions across Turkey using the simple random sampling method. Likert-type scales were preferred in the data collection tool; structural equation model (SEM) was used as the basis in the analysis process. The obtained data were analyzed using SPSS and AMOS software. The findings obtained from the analyses revealed that toxic and servant leadership created significant effects on both job satisfaction and job performance. In addition, it was determined that affective commitment played a partial mediating role in these effects. In addition, it was found that some demographic variables - gender of the unit manager, length of time working with the manager, length of time working in the profession, age, title, geographical region and administrative position - have a moderating role in the effects of toxic and servant leadership on affective commitment, job satisfaction and job performance. Finally, practical implications are discussed for practitioners and researchers are presented in the study.
Benzer Tezler
- Halkoyunları antrenörlerinin toksik liderlik davranışlarının sporcuların psikolojik sağlamlık ve tatmin düzeyleri üzerindeki belirleyici rolü
The determining role of folk-dance trainers' toxic leadership behavior on the psychological resilience and satisfaction levels of the athletes
MEHMET BİLGİN KARADEMİR
- The effects of leadership styles on performance: Analytical study on business companies employers in Northern Iraq
Liderlik stillerinin performans üzerindeki etkileri: Kuzey Irak'taki işverenler üzerine analitik bir çalışma
ASO ALİ MOHAMMED
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İşletmeTokat Gaziosmanpaşa Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSA SAİD DÖVEN
- Liderlik ile çeşitli örgütsel davranış türleri arasındaki ilişki: Bir alan araştırması
The relationship between leadership and various organizational behavior types: A field research
YETER SONAY YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İşletmeKahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL BAKAN
- The effect of leadership styles on organizational trust and cynicism in Libyan commercial banks
Libya ticari bankalarinda liderlik tarzlarının örgütsel güven ve sinizm üzerindeki etkisi
RADWAN ABDUSSALAM ABDALLA MOHAMED
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
İşletmeAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiYönetim ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MURAT ULUBAY
- A grounded theory for agile mindset adoption and development and agility readiness assessment model for employees
Çevik zihniyetin benimsenmesi ve geliştirilmesi için temellendirilmiş bir teori ve çalışanlar için çeviklik hazırlık değerlendirme modeli
NECMETTİN ÖZKAN
Doktora
İngilizce
2026
İşletmeGebze Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ŞAHİN GÖK