I. ulusal dönem mimarlığında klasik Osmanlı oranlarının kullanımı üzerine bir araştırma: Dönem binalarının cephelerinde sütun düzeni analizi
A research on the use of classic Ottoman proportions in national period architecture: A columns analysis on the facades of period buildings
- Tez No: 969817
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖNDER AYDIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
II. Meşrutiyet'in ilanı ile birlikte siyasi ortamda yaşanan değişim, toplumsal hayatı etkilemiştir. Garpçılık, İslamcılık, Sosyalizm ve Türkçülük dönemin düşünce akımları olarak ortaya çıkmış olmakla birlikte bunlardan en yaygın olanı İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin de desteklediği Türkçülük akımı olmuştur. Siyasi, sosyal ve kültürel alanlarda yaşanan değişim, sanatta ve dolayısıyla mimaride ulusal olma fikrini hâkim kılmıştır. O dönemlerde Milli Mimari ya da Milli Mimari Rönesansı olarak adlandırılan, sonraları Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi olarak adlandırılacak olan bu dönemde Osmanlı Devleti'nin son, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk mimarlık örnekleri verilmiştir. Bu dönem mimarlık anlayışında 1873 yılı Uluslararası Viyana Sergisi için dönemin padişahı Abdülaziz tarafından hazırlatılan Usul-i Mi'mari-i Osmani kitabı etkili olmuştur. İlk kez Osmanlı mimari usulleri kavramının ortaya konulduğu kitapta bu usullere göre inşa edilecek yapılardaki yapı esasları tarif edilmiştir. Tez çalışması kapsamında Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi'nde dönemin önemli mimarlarından Kemalettin Bey, Vedat Bey, Guilio Mongeri ve Arif Hikmet Koyunoğlu'nun tasarladığı yapıların giriş cephesindeki sütun düzenlerinde benimsenen tutum ile söz konusu sütun düzenlerinin giriş cephesi ile kurduğu ilişki tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma alanı olarak Osmanlı Devleti'nin başkenti İstanbul ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin başkenti Ankara tercih edilmiştir. Bu kapsamda öncelikle bahse konu yapıların biçimsel olarak varlığının araştırılması, sonrasında sütun düzenlerinde yapılan ölçümler sonucu elde edilen oranların ve giriş cephesi ile kurduğu ilişkinin analizi tezin yöntemi olmuştur. Tez çalışmasında Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi'nde inşa edilen yapılardaki sütun düzenlerinin belirli kurallar çerçevesinde kurgulandığı ve söz konusu kurgunun giriş cephesindeki diğer mimari unsurlarla oran bakımından ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
The change in the political environment with the declaration of the II. Constitutional Monarchy affected social life. Although Westernism, Islamism, Socialism and Turkism emerged as the thought movements of the period, the most common of these was the Turkism movement, which was supported by the Committee of Union and Progress. The change in political, social and cultural fields has made the idea of nationality dominant in art and therefore in architecture. In this period, which was called the National Architecture or National Architectural Renaissance at that time and was later called the First National Architecture Period, the last architectural examples of the Ottoman Empire and the first architectural examples of the Republic of Turkey were given. The book Usul-i Mi'mari-i Osmani, prepared by the sultan of the period, Abdülaziz, for the International Vienna Exhibition of 1873, was influential in the understanding of architecture in this period. In the book, where the concept of Ottoman architectural methods was introduced for the first time, the building principles of the buildings to be built according to these methods were described. Within the scope of the thesis study, an attempt was made to determine the attitude adopted in the column arrangements on the entrance facades of the buildings designed by Kemalettin Bey, Vedat Bey, Guilio Mongeri and Arif Hikmet Koyunoğlu, one of the important architects of the period in the First National Architecture Period, and the relationship between these column orders and the entrance facade. In the thesis study, it was concluded that the column layouts in the buildings constructed in the First National Architecture Period were designed within the framework of certain rules and that the layout in question was proportionally related to the other architectural elements on the entrance façade.
Benzer Tezler
- İstanbul'da birinci ulusal mimarlık dönemi yapılar'ının kent bütünü içindeki yerinin değerlendirilmesi
Evalation of the first national architecture period buldings among thecity in İstanbul
SELDA KIZILDERE
- Eugène Emmanuel Biollet-le-duc (1814-1879) ve etkileri
Eugène Emmanuel Viollet-le-duc and his influences
ÇİLER BUKET TOSUN
Doktora
Türkçe
2008
Sanat TarihiHacettepe ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA SERVET AKPOLAT
- I. Ulusal Mimarlık Dönemi'nde dekoratif unsurlar ve mobilya
Furniture design and ornamental elements in the 1st National Architectural Movement
TUBA GÖKÇEN KAHRAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sanat Tarihiİstanbul ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AGAH TARKAN OKÇUOĞLU
- Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet dönemlerinde Aksaray kenti ve mimarlığı
Architecture and city of Aksaray during Late Ottoman and the Early Republican periods
ELİF TEKTAŞ