Kültür politikaları bağlamında tiyatro: Ankara'da devlet ve özel tiyatro izleyicileri üzerine sosyolojik bir araştırma
Theater in the context of cultural policies: A sociological study on state and private theater audiences in Ankara
- Tez No: 970424
- Danışmanlar: PROF. DR. SERDAR SAĞLAM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Devlet tiyatroları, Kültür sosyolojisi, Sosyokültürel inceleme, Türk tiyatrosu, State theatres, Cultural sociology, Socio-cultural investigation, Turkish theatre
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kültür, tarih içinde anlam değişimlerine uğramış modernleşme bağlamında yeni bir işlev kazanmıştır. Ulus-devletlere geçişte beşerî sermayeyi artırmak ve modern yurttaşlığı oluşturmak amacıyla kültür politikaları belirleyici bir araç hâline gelmiştir. Bu süreçte kültür, bireysel estetik tercihlerden ziyade toplumsal ilişkileri biçimlendiren, aidiyetleri görünür kılan ve devletin yönlendirici gücüyle şekillenen bir alan olarak yeniden tanımlanmıştır. Türkiye'de kültür-sanat ve modernleşme arasındaki ilişki, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan reformlarla özgün bir seyir izlemiş; Cumhuriyet dönemiyle kültür, devletin kalkınma vizyonunun ve modern toplum oluşturma hedefinin merkezine yerleştirilmiştir. Bu çalışma, Türkiye'de kültür-sanat politikalarının tiyatro alanına yansımalarını, Devlet Tiyatroları ve özel tiyatrolar ekseninde izleyici tercihleri üzerinden incelemektedir. Tiyatro yalnızca bir sanat biçimi değil, aynı zamanda toplumsal yönlendirme ve temsil aracı olarak da işlev görmektedir. Devlet Tiyatroları kurumsal niteliğiyle kültür politikasının taşıyıcısı konumunda yer alırken; özel tiyatrolar farklı estetik anlayışlara alan açmaktadır. Saha araştırması, izleyici tercihlerinin kültürel katılım, sosyo-ekonomik durum ve beğeni farklılıklarına göre değişimini ortaya koymuştur. 2024–2025 sezonunda, Mayıs ayında Ankara'da Devlet Tiyatrosu ve özel tiyatrolarda 468 izleyiciyle anket çalışması gerçekleştirilmiş, elde edilen nicel ve nitel veriler analiz edilmiştir. Bulgular, tiyatro izleyicilerinin eğitim ve ekonomik düzeyler bakımından Türkiye ortalamasının belirgin biçimde üzerinde olduğunu ortaya koymaktadır. Bu tez, Türkiye'de kültürel modernleşmenin ve kamusal kültür üretiminin günümüzdeki yansımalarını anlamaya yönelik ampirik katkı sunmayı amaçlarken, tiyatro alanında izleyici merkezli bir analiz olmasıyla kültür sosyolojisi literatürüne de özgün bir katkı sağlamaktadır. Araştırma, devlet tiyatrolarının uygun fiyat ve kurumsal güvenle; özel tiyatrolarınsa özgürlükçü içerik, yenilikçi sahneleme ve erişimle öne çıktığını, ayrıca kamu kaynaklarının etkin kullanımıyla kültürel katılımda eşitlik için yeni politikaların gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Culture has undergone semantic changes throughout history and assumed a new role in the context of modernization. In transition to nation-states, cultural policies became tools to improve human capital and create modern citizenship. Culture was redefined not as individual aesthetic choices but as a sphere shaping social relations, making identities visible, and guided by state authority. In Türkiye, the relationship between culture, art, and modernization followed a path through reforms extending from the Ottoman Empire to the Republic; with the Republic, culture was placed at the center of the state's developmental vision and the goal of building a modern society. This study examines the reflections of cultural policies on theater in Türkiye through audience preferences between State Theaters and private theaters. Theater functions not only as an art form but also as a medium of social orientation and representation. State Theaters, with their institutional role, serve as carriers of cultural policy, while private theaters provide space for diverse aesthetic perspectives. Field research revealed differences in preferences shaped by cultural participation, socio-economic position, and taste. In the 2024–2025 season, a survey was conducted in May in Ankara with 468 spectators of State and private theaters, and quantitative and qualitative data were analyzed. The findings show audiences are above the national average in education and income. The research demonstrates that State Theaters are chosen for affordability and trust, private theaters for liberal content, innovative staging, and accessibility, stressing the need for policies to ensure equality in participation through effective public resources.
Benzer Tezler
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Sounding the people: Populist logic and music politics in Early Republican Türkiye (1923-1952)
Halkı seslendirmek: Erken Cumhuriyet Türkiye'sinde popülist mantık ve müzik siyaseti (1923-1952)
GÖKHAN PARLAKTAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA BELMA OĞUL
- Osmanlı Ermenilerinde modernleşme (19. yüzyıl)
Modernization among Ottoman Armenians (19th century)
ELİF YEŞİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
TarihAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KANKAL
- A study on Joseph Conrad's Heart of Darkness, Lord Jim and Nostromo in a new historicist perspective
Joseph Conrad'ın Deart of darkness, Lord Jim ve Nostromo romanlarının yeni tarihselcilik bağlamında incelenmesi
MEVLÜDE ZENGİN
Doktora
İngilizce
2007
İngiliz Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BELGİN ELBİR
- Ulusal kimliği tiyatro ile kurmak: Türk tiyatrosunun kimlik inşasındaki işlevi
National identity in theatre: The function of the Turkish theatre in the formation of a national identity
MİSKET ELİF TÜFEKÇİ