Sürpriz karar yasağı
The prohibition of surprise decision
- Tez No: 970448
- Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM ERMENEK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sürpriz karar yasağı, hukuki dinlenilme hakkının bir yansıması olarak ortaya çıkan anayasal bir ilkedir. Bu ilke, adil yargılanma hakkının ayrılmaz bir parçası olup, tarafların yargılama sürecinde hükme esas alınacak maddi ve hukuki olgular hakkında bilgi sahibi olmalarını ve görüş bildirebilmelerini güvence altına alır. Mahkemenin tarafların beyanda bulunmadığı, yargılama sırasında gündeme gelmemiş hususlara dayanarak hüküm tesis etmesi, sürpriz karar niteliği taşımakta ve adil yargılanma hakkını ihlâl etmektedir. Bu bağlamda mahkemeye, sürpriz kararları önlemek amacıyla bir bilgilendirme yükümlülüğü yüklenmiştir. Çalışmada, öncelikle karşılaştırmalı hukukta sürpriz karar yasağının tarihsel gelişimi ve uygulamaları incelenmekte, ardından Türk hukukundaki yeri, kapsamı ve sınırları değerlendirilmektedir. Devamında, yasağın medeni usul hukukuna hâkim ilkelerle ve yargılama güvenceleriyle olan ilişkisi ortaya konmakta; uygulamada bu ilkelere aykırı biçimde verilen kararların hangi hâllerde sürpriz karar oluşturabileceği açıklanmaktadır. Son olarak, sürpriz karar yasağının ihlâli sayılan durumlar ve bu yasağın ne şekilde ileri sürülebileceği ele alınmakta; anayasa yargısı, idari yargı ve ceza yargısı gibi farklı alanlardaki görünümlerine değinilmektedir. Çalışma, Türk hukuk literatüründe yeterince derinlemesine ele alınmamış bu konuya yönelik sistematik bir katkı sunmayı amaçlamakta; hukuk devletinin ve adil yargılama ilkesinin etkin biçimde hayata geçirilebilmesi için sürpriz karar yasağının kurumsal güvencelere kavuşturulmasının gerekliliğini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
The prohibition of surprise decisions is a constitutional principle that emerges as a reflection of the right to be heard. As an integral component of the right to a fair trial, this principle guarantees that parties are informed of and given the opportunity to comment on the factual and legal matters upon which the judgment will be based. A court decision grounded in issues that were not previously raised or addressed during the proceedings constitutes a surprise decision and amounts to a violation of the right to a fair trial. In this context, the court is under a duty to inform the parties in order to prevent the issuance of surprise decisions. This study first examines the historical development and practical applications of the prohibition of surprise decisions in comparative legal systems. It then analyzes the place, scope, and boundaries of the prohibition within Turkish law. Furthermore, the relationship between this prohibition and the fundamental principles governing civil procedure and procedural safeguards is discussed. The study identifies specific circumstances in which decisions rendered in violation of these principles may constitute surprise decisions. Finally, the study addresses instances that are considered violations of the prohibition and explores how such violations can be raised procedurally. It also briefly touches upon the appearance of this prohibition in different branches of law, including constitutional, administrative and criminal proceedings. This research aims to contribute systematically to a topic that has been underexplored in Turkish legal literature, emphasizing the necessity of establishing institutional safeguards for the prohibition of surprise decisions in order to ensure the effective implementation of the rule of law and the right to a fair trial.
Benzer Tezler
- Medenî usûl hukukunda sürpriz karar verme yasağı
Surprise decision prohibition in civil procedure law
DOĞUKAN ALGAN
- Hukuk devletinde meşruiyetin tapusu: Gerekçeli karar hakkının hukuk felsefesi perspektifinden incelenmesi
The title deed of legitimacy in the rule of law: An analysis of the right to a reasoned judgment from the perspective of legal philosophy
EREN BURAK ALBAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HukukAtılım ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN SERDAR HOŞ
- Medeni yargılama hukukunda hâkimin davayı aydınlatma ödevi
The task of the judge to illuminate the case at civil process law
ŞAFAK GÜLEÇ
- CMR hükümleri uyarınca taşıyıcının yardımcı kişilerden doğan sorumluluğu ve taşıyıcılar arası rücu ilişkileri
The liability of the carrier arising from the acts or omissions of its servants and associates and the recourse relationships between the carriers under the CMR
OĞUZCAN İREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HukukMef ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA BERİL ÖZCANLI
- New York Sözleşmesi bağlamında usûlî tenfiz engelleri
Başlık çevirisi yok
MEHMET AKİF GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
HukukGalatasaray ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜRAY ERDÖNMEZ