Türkmen Türkçesinin standart dili ile Türkiye Türkçesi ağızlarının söz varlığı bakımından karşılaştırılması
A comparison of the vocabulary of the standard language of Turkmen Turkish and the dialects of Turkish in Türkiye
- Tez No: 970451
- Danışmanlar: PROF. HÜSEYİN YILDIRIM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tezde aynı lehçe grubunda yer alan Türkmen Türkçesinin standart dili ile Türkiye Türkçesi ağızları söz varlığı bakımından karşılaştırılarak aralarındaki ortaklıklar ve farklılıklar tespit edilmiştir. Çalışmanın konusu, amacı, kapsamı, yöntemi ile konunun sınırları çizilmeye çalışılmıştır. Dilde anlam ve kavram, Türkmen adı, Türkmenlerin tarihi, Türkmenistan Cumhuriyeti, Türkmen Türkçesinin gelişim süreci, söz varlığı ile Türkiye Türkçesi, ses özellikleri, söz varlığı gibi başlıklar çalışma alanını aydınlatıcı bilgilerdir. İncelemede Türkmen Türkçesindeki kullanımına ve yapılan gruplandırmalara göre alfabetik olarak sıralanan kelimeler standart Türkiye Türkçesindeki anlamına göre belirlenmiştir. Bu nedenle kelimelerin öncelikle Türkmen Türkçesindeki ve Türkiye Türkçesi ağızlarındaki anlamı verilip geçtiği yerler sıralanmıştır. Bunların standart Türkiye Türkçesi ile anlam ortaklığına sahip olup olmadığına, Türkiye Türkçesinde farklı ortak anlamının bulunup bulunmadığına bakılmıştır. Türkçe Sözlük'te ağızlardan ve eskimiş ibaresiyle yer alanlar da incelemeye dâhil edilmiştir. Tez sonunda yapılan değerlendirmeler, sayısal verilerle grafikler ve varılan sonuçlar, tespit edilen ortak söz varlığının Oğuz grubu içinde yer alan iki lehçe konuşurlarının kültür ve düşünce dünyalarındaki ortaklığı gözler önüne serer. Bu bulgular Türkçenin zenginliğini, güzelliğini ve kirlenmemiş hâlini göstermesiyle önem kazanır.
Özet (Çeviri)
The thesis compares the vocabulary of the standard language of Turkmen Turkish, which belongs to the same dialect group, with the dialects of Turkish spoken in Türkiye, identifying their similarities and differences. The subject, purpose, scope, and methodology of the study, as well as its limitations, have been outlined. Topics such as meaning and concept in language, the name Turkmen, the history of the Turkmen, the Republic of Turkmenistan, the development process of Turkmen Turkish, vocabulary in relation to Turkish, and phonetic features provide illuminating information on the field of study. In the study, words are listed alphabetically according to their usage in Turkmen Turkish and the classifications made, and their meanings are determined according to their standard Turkish Turkish equivalents. For this reason, the meanings of the words in Turkmen Turkish and Turkish dialects are given first, followed by a list of their occurrences. It was examined whether these words share a common meaning with standard Turkish and whether they have a different common meaning in Turkish. Entries in the Turkish Dictionary that are listed as dialectal or obsolete were also included in the study. The evaluations made at the end of the thesis, the numerical data with graphs, and the conclusions reached reveal the commonality in the cultural and intellectual worlds of the speakers of the two dialects within the Oghuz group. These findings are significant in that they demonstrate the richness, beauty, and uncorrupted state of the Turkish language.
Benzer Tezler
- Karşılaştırmalı Türkiye Türkçesi ile Türkmen Türkçesi ses bilgisi
Comparative phonetics of Turkish and Turkoman
ÖZLEM ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıCumhuriyet ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. H. İBRAHİM DELİCE
- Afganistan Faryab ili Andhoy ilçesi Özbek ağızları (inceleme- metin- sözlük)
Uzbek Turkish dialects of Afghanistan Faryab province Andhoy district (review-text-dictionary)
NEGİNA ATTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DilbilimPamukkale ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURGUT TOK
- Irak Türkmen Türkçesi söz varlığı
The vocabulary of Iraqi Turkmen Turkish
DEMİR KERİM
Doktora
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AKARTÜRK KARAHAN
- M. Geldiyev'in“Ene Dili”adlı Arap harfi Türkmence ders kitabı'nın dil incelemesi
Language analysis of M. Gelidyev's Turkmen textbook with Arabic letters called“Ene Dili”
HİCRET GÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNAN DİNÇ
- Seyit Muhammed Bayramoğlu'nun Cinaslı Hoyratlarım adlı eserinden hareketle standart Türkiye Türkçesi ve Kerkük ağzı üzerine mukayeseli fonetik bir inceleme (giriş-inceleme-metin-sözlük)
A comparative phonetic analysis on standard Turkish and Kerkük dialect from the named work Cinaslı Hoyratlarım of Seyit Bayramoğlu (introduction-review-text-glossary)
MOHAMMED RAED HABİB
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI ZENGİN