Anadolu sahası Türk masallarına haset bağlamında psikanalitik yaklaşım
A psychanalytic approach to Anatolian Turkish tales in the context of envy
- Tez No: 970493
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İMRAN GÜNDÜZ ALPTÜRKER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Masal, toplumun sosyokültürel değerleri, psikolojisi ve yaşamına dair pek çok ögeden beslenen anlatı türüdür. Anadolu sahası masalları, kuşaktan kuşağa aktarımı ve toplumsal hafızanın bir görüntüsü olmasıyla kültürel miras niteliği taşımaktadır. Genellikle anonim olan bu anlatılar; iyilik, kötülük, doğruluk, cesaret, adalet, kıskançlık gibi evrensel temaları işlerken aynı zamanda motifler ekseninde şekillenmiştir. Bu çalışmanın kapsamı Anadolu coğrafyasından Türkiye sahası olarak belirlenerek yedi coğrafi bölgeden derlenmiş kitaplar ve tezlerde yer alan 2190 masal metni incelenerek 82 masal içerisinde haset yer alması sebebiyle çalışmaya alınmıştır. Masallar, literatür tarama yöntemiyle belirlenerek metin merkezli kuramlar olan psikanalitik ve yapısalcı kuram temelinde çözümlenmiştir. Bu çalışmada Anadolu sahası, Türkiye coğrafyasında yer alan masallarda hasedin önemli bir yere sahip olduğu, masalın yapısına müdahale ettiği ve masal kahramanlarının üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma, literatürde kıskançlık ve hasedin ayrı kavramlar olarak değerlendirilmesi, hasedin psikanalitik nedeni ve masaldaki farklarını belirleme noktasında önem taşımaktadır. Hasedin, masallarda kötü kahramanlar ekseninde yıkıcı davranışlara dönüştüğü, bu davranışların da farklı düzeylerde ve yıkıcılıkta olduğu sonucuna varılmıştır. Bu yıkıcı davranışlar 4 düzeyde kategorize edilmiştir. Bu düzeylerde haset eden kişiler kendi aralarında kardeş hasedi, üvey anne hasedi, akraba hasedi, olağanüstü varlıkların hasedi, diğer kişilerin hasedi ve yılan hasedi olarak sınıflandırılmıştır. Kardeş hasedi, üvey anne hasedi ve akraba hasedinin sayıları, hasedin yakın çevreden yöneltildiğini göstermektedir. Hasedin kahraman çatışması, olay örgüsü ve sonuç üzerindeki etkisi masal yapısında önemli bir yapı unsuru olmasından kaynaklanmaktadır. Hasedin masalda motif olacak kadar güçlü olduğu ve masalda yer alan açgözlülük, iftira ve ihanet gibi unsurların hasetten kaynaklandığı örnekler belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The fairy tale is a narrative genre informed by numerous elements related to society's sociocultural values, psychology, and life. Tales from the Anatolian region constitute a cultural heritage, being passed down from generation to generation and a reflection of collective memory. These narratives, often anonymous, explore universal themes such as goodness, evil, truth, courage, justice, and jealousy, while also being shaped by motifs. The scope of this study was determined as the Anatolian region of Turkey. A review of 2,190 fairy tale texts from books and theses compiled from seven geographical regions was examined. Envy was included in 82 of these tales due to the presence of envy in them. The tales were identified through a literature review and analyzed based on text-centered theories, namely psychoanalytic and structuralist theory. This study determined that envy holds a significant place in fairy tales from the Anatolian region of Turkey, intervening in the structure of the tale and exerting a significant influence on the tale's characters. This study is important in considering jealousy and envy as distinct concepts in the literature, and in identifying the psychoanalytic causes of envy and their differences in fairy tales. It has been determined that envy manifests itself in destructive behaviors centered on villains in fairy tales, and that these behaviors occur at different levels and levels of destructiveness. These influencing factors are categorized into four levels. Within these levels, envious individuals are categorized as sibling envy, stepmother envy, kin envy, envy of supernatural beings, envy of other people, and snake envy. The high incidence of sibling envy, stepmother envy, and kin envy indicates that envy is directed at those close to them. Envy's influence on the protagonist's conflict, plot, and outcome stems from its role as a significant structural element in fairy tale structure. It has been determined that envy is powerful enough to be a motif in fairy tales, and that elements such as greed, slander, and betrayal in the tale can stem from envy.
Benzer Tezler
- Anadolu sahası Türk masallarında büyü, büyücülük ve kocakarı (cadı) ilişkisi
The relationship between the magic, withchraft and witch in Anatolia Turkish fairytales
KÜBRA ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıAkdeniz ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜNSAL YILMAZ YEŞİLDAL
- Anadolu sahası Türk masallarında kozmografya ve tabiat
Cosmography and nature in Turkish tales of Anatolia
ÇİĞDEM HEYBETLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AZİZ AYVA
- Anadolu sahası Türk masallarında taş
Stone in Turkish tales set in Anatolia
HİLAL ŞİMŞEK EĞER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AZİZ AYVA
- Anadolu sahası Türk masallarında renk sembolizmi
Color symbolism in Turkish tales of Anatolian field
CEMALİ DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER SARAÇ
- Anadolu sahası Türk masallarında erkeklikler
Masculinities in Anatolian field Turkish tales
MEHMET DALDAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halk Bilimi (Folklor)Ankara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiHalk Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖCAL OĞUZ