Bipolar bozukluk tanılı hastalarda kronotip, hastalık seyri ve tedavi uyumu arasındaki ilişki
The relationship between chronotype, disease course, and treatment adherence in patients with bipolar disorder
- Tez No: 970537
- Danışmanlar: DR. ALİ GÖRKEM GENÇER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Bipolar Bozukluk, Kronotip, Biyolojik Ritim, Mevsimsel Etkilenme, İşlevsellik, Tedavi Uyumu, Bipolar Disorder, Chronotype, Biological Rhythm, Seasonal Variation, Functionality, Treatment Adherence
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Psikiyatri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, ötimik dönemdeki bipolar bozukluk (BB) tanılı bireylerde kronotipin tedavi uyumu, biyolojik ritim, mevsimsel etkilenme, işlevsellik ve klinik özellikler üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya, BB tanısı olan 60 hasta ile yaş, cinsiyet ve sosyodemografik özellikler açısından eşleştirilmiş 60 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 120 kişi dahil edilmiştir. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Münih Kronotip Anketi, Biyolojik Ritim Değerlendirme Ölçeği (BRDGÖ), Mevsimsel Gidiş Değerlendirme Formu (MGDF) ve Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ) uygulanmıştır. Hasta grubuna ilişkin klinik değişkenler hasta yakınlarından elde edilen bilgiler ve poliklinik kayıtları ile desteklenmiş, tanılar Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-V) ile doğrulanmıştır. Bulgular: BB grubunda akşamcıl kronotipin sağlıklı kontrollere göre daha yüksek oranda görüldüğü, uyku sürelerinde belirgin düzensizlikler bulunduğu ve biyolojik ritim bozukluklarının ötimik dönemde de devam ettiği saptanmıştır. İşlevsellik düzeyleri BB grubunda anlamlı biçimde daha düşük bulunmuş; özellikle akşamcıl kronotipli bireylerde işlevselliğin daha olumsuz etkilendiği belirlenmiştir. Farmakoterapi açısından değerlendirildiğinde, lityum tedavisinin daha yüksek işlevsellik, daha düşük yatış oranı ve intihar girişimiyle ilişkili olduğu; valproat tedavisi alan bireylerde ise depresif epizodların baskınlığı ve intihar girişimlerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Tüm kronotiplerde tedavi uyumunun yüksek olduğu; sabahçıl kronotipte biyolojik ritimle uyumlu ilaç kullanımının hastaneye yatış oranlarını azalttığı belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışma, bipolar bozukluğun yalnızca duygudurum epizotlarıyla sınırlı kalmadığını; kronotip, biyolojik ritim, mevsimsel etkilenme ve ilaç kullanım saatleri gibi faktörlerin hastalığın seyrinde ve işlevsellik düzeyinde önemli rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bulgular, klinik uygulamalarda kronotip değerlendirmesinin dikkate alınmasının, tedavi planlamasında biyolojik ritim özelliklerinin gözetilmesinin ve farmakoterapiye ek olarak sosyal ritim düzenleme, uyku hijyeni ve ışık terapisi gibi kronobiyolojik temelli müdahalelerin entegrasyonunun yararlı olabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study was to investigate the effects of chronotype on treatment adherence, biological rhythm, seasonal variation, functionality, and clinical characteristics in individuals with bipolar disorder (BD) during the euthymic phase. Materials and Methods: The study sample consisted of 60 patients diagnosed with BD and 60 healthy controls matched for age, sex, and sociodemographic characteristics, yielding a total of 120 participants. All participants were administered a Sociodemographic Data Form, Munıch Chronotype Questionnaire (MCQ), Biological Rhythms Interview of Assessment in Neuropsychiatry (BRIAN), Seasonal Pattern Assessment Questionnaire (SPAQ), and Functioning Assessment Short Test (FAST). Clinical variables in the patient group were corroborated by information obtained from relatives and outpatient records, and diagnoses were confirmed with the Structured Clinical Interview for DSM-5 (SCID-V). Results: Eveningness chronotype was found to be more prevalent among BD patients compared to healthy controls. Marked irregularities in sleep duration were observed, and biological rhythm disturbances persisted even during the euthymic phase. Functionality scores were significantly lower in the BD group, particularly among those with eveningness chronotype. Regarding pharmacotherapy, lithium treatment was associated with higher functionality, lower hospitalization rates, and reduced suicide attempts, whereas patients on valproate were more likely to exhibit predominant depressive episodes and higher rates of suicide attempts. Treatment adherence was high across all chronotypes; however, in morningness chronotype, medication intake aligned with biological rhythms was associated with reduced hospitalization rates. Conclusion: This study demonstrates that bipolar disorder is not limited to episodic affective fluctuations but is also influenced by chronotype, biological rhythms, seasonal variation, and medication timing, all of which play a critical role in the course of illness and level of functioning. The findings highlight the importance of incorporating chronotype assessment and biological rhythm characteristics into clinical practice, and suggest that integrating chronobiology-based interventions such as social rhythm regulation, sleep hygiene education, and light therapy alongside pharmacotherapy may enhance treatment outcomes.
Benzer Tezler
- Bipolar bozukluk tanılı ötimik hastalarda kronotipin serum sitokin ve nörotrofin düzeyleri ile ilişkisi
The relationship between chronotype and serum cytokine and neurotrophin levels in euthymic patients diagnosed with bipolar disorder in the euthymic phase
REMZA MERVE CİLLİ BİLİCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SİMGE SEREN KIRLIOĞLU BALCIOĞLU
- Bipolar bozukluk tanılı hastalarda sirkadiyen ritim genleri ve sirkadiyen ritim ilişkili uzun kodlanmayan rna'ların kronotip, biyolojik ve sosyal ritim özellikleri arasındaki ilişki
The relationship between circadian rhythm genes and circadian rhythm-associated long non-coding rnas with chronotype, biological, and social rhythm in patients diagnosed with bipolar disorder
ASLIHAN AĞCABAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriGaziantep ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAHADIR DEMİR
- Dikkat eksikliği-hiperaktivite bozukluğu olan ve olmayan bipolar bozukluk hastalarında kronotipi tercihleri: Sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmalı bir çalışma
Chronotype preferences in bipolar disorder patients with and without attention deficit-hyperactivity disorder: A comparative study with the healthy control group
MELTEM TUNA TÜRKOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriAydın Adnan Menderes ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAN BİLGE ŞAİR
- Unipolar depresyon tanısı alan hastalarda kronotip özelliklerinin mizaç ve özkıyım ile olan ilişkisinin değerlendirilmesi: Kesitsel bir çalışma
Evaluation of the relation of chronotype characteristics with temperament and self-destruction in patients having the diagnosis of unipolar depression: A cross-sectional study
NESLİHAN KILIÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DEMET GÜLEÇ ÖYEKÇİN
- Bipolar bozuklukta sirkadiyen tercihlerine göre akşamcıl olan ve olmayan hastaların çocukluk çağı travması, duygu düzenleme güçlüğü, işlevsellik ve suisidalite açısından karşılaştırılması
Comparison of evening with non-evening chronotype patients according to their circadian preferences in bipolar disorder in terms of childhood trauma, emotion regulation difficulty, functionality and suicidality
MEHMET ATILGAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER AKİL ÖZER