Geri Dön

Sınıf öğretmenlerinin bilime yönelik zihinsel modelleri

Mental models of primary teachers toward science

PDF İndir

  1. Tez No: 970573
  2. Yazar: YASİN SARGIN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. DEMET ŞAHİN KALYON
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırma, sınıf öğretmenlerinin bilime yönelik zihinsel modellerini incelemeyi ve bu modellerin sınıf içi öğretim uygulamalarına nasıl yansıdığını ortaya koymayı amaçlayan nitel bir çalışmadır. Araştırmanın teorik çerçevesi, bilimin doğasını sadece yöntemsel süreçlerle değil, aynı zamanda değerler, bilimsel pratikler ve toplumsal ilişkiler gibi çok boyutlu unsurlarla açıklayan Yeniden Kavramsallaştırılmış Aile Benzerliği Yaklaşımı (FRA) üzerine kurulmuştur. Çalışma, öğretmenlerin bilimi nasıl algıladıklarını, zihinsel olarak nasıl yapılandırdıklarını ve bu yapılandırmaların ders içi uygulamalarını nasıl etkilediğini derinlemesine analiz etmeyi hedeflemiştir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen kullanılarak yürütülmüştür. Bu desen, katılımcıların yaşantılarından yola çıkarak belirli bir olguya ilişkin algı, deneyim ve anlamların ortaya çıkarılmasına olanak tanımaktadır. Araştırmanın örneklemini, Tokat ilindeki 35 ilkokulda görev yapan 126 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama süreci, öğretmenlerden“bilim”kavramını temsil eden bir görsel çizmeleri ve bu çizimi yazılı olarak açıklamaları istenerek gerçekleştirilmiştir. Ayrıca öğretmenlere, bilimi öğretirken kullandıkları yöntem, teknik ve stratejiler sorulmuş; bu sayede öğretim süreçlerindeki tercihleri ile zihinsel modelleri arasındaki olası ilişkilerin belirlenmesine yönelik veriler de toplanmıştır. Bu formlar, toplam 376 öğretmenden 126'sı tarafından eksiksiz olarak doldurulmuştur. Elde edilen veriler, görsel analiz, FRA temelli içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, öğretmenlerin çizimlerinin büyük çoğunluğu (%75,40) bilimi kısmen temsil ederken, sadece %19,00'ı bilimi açıkça temsil etmektedir. Görsellerde en sık kullanılan nesne ve semboller arasında doğa öğeleri (güneş, ağaç), bilimsel araçlar (mikroskop, test tüpü) ve sembolik göstergeler (kitap, ampul, DNA) bulunmaktadır. FRA temelli analizler, öğretmenlerin bilimin bilişsel-epistemik boyutlarında (Amaç ve Değerler, Bilgi Üretimi ve Türleri) güçlü bir farkındalığa sahip olduklarını, ancak sosyal-kurumsal boyutlarda (Profesyonel Etkinlikler, Kurumsal Yapılar / Finansal Sistemler, Politik Güç Yapıları) zayıf kaldıklarını ortaya koymuştur. Öğretim stratejileri incelendiğinde, öğretmenlerin en çok“yaparak yaşayarak öğrenme”(%20,0),“araştırma-inceleme”(%17,1) ve“deney yapma”(%16,2) gibi öğrenci merkezli yöntemleri kullandıkları belirlenmiştir. Bu sonuçlar, öğretmenlerin bilim eğitiminde aktif katılım ve deneyim temelli öğrenmeye önem verdiklerini göstermektedir. Ancak, proje tabanlı öğrenme ve gözlem gibi daha kapsamlı yöntemlerin daha az kullanılması dikkat çekicidir. Sonuç olarak, sınıf öğretmenlerinin bilim anlayışlarının öğrenci merkezli bir yaklaşıma sahip olduğu, ancak bilimin toplumsal ve kurumsal yönlerini temsil etme konusunda eksiklikler taşıdığı belirlenmiştir. Bu bulgular ışığında, öğretmen yetiştirme programlarının ve hizmet içi eğitimlerin FRA temelli olarak yeniden yapılandırılması, bilimin tüm boyutlarını kapsayan bir öğretim anlayışının geliştirilmesi için önerilmektedir.

Özet (Çeviri)

This study is a qualitative research that aims to examine primary school teachers' mental models of science and to reveal how these models are reflected in their classroom teaching practices. The theoretical framework of the research is based on the Reconceptualized Family Resemblance Approach (FRA), which explains the nature of science not only through methodological processes but also by including multidimensional elements such as values, scientific practices, and social relations. The study seeks to analyze in depth how teachers perceive science, how they mentally construct it, and how these constructions affect their classroom practices. The research was conducted using the phenomenological design, one of the qualitative research methods. This design makes it possible to uncover the perceptions, experiences, and meanings related to a particular phenomenon based on participants' lived experiences. The study sample consists of 126 primary school teachers working in 35 schools in Tokat province. The data collection process was carried out by asking teachers to draw a visual representation of the concept of“science”and to explain their drawings in writing. In addition, teachers were asked about the methods, techniques, and strategies they use when teaching science, thereby obtaining data to identify possible relationships between their teaching preferences and their mental models. These forms were distributed to 376 teachers, and 126 of them were returned fully completed. The collected data were analyzed through visual analysis, FRA-based content analysis, and descriptive analysis methods. According to the findings, the majority of the teachers' drawings (75.40%) partially represented science, while only 19.00% clearly represented it. The most frequently used objects and symbols in the visuals included natural elements (sun, tree), scientific tools (microscope, test tube), and symbolic indicators (book, light bulb, DNA). FRA-based analyses revealed that teachers had strong awareness in the cognitive-epistemic dimensions of science (Goals and Values, Knowledge Production and Types), but remained weak in the social-institutional dimensions (Professional Activities, Institutional Structures / Financial Systems, Political Power Structures). When examining instructional strategies, it was found that teachers most frequently used student-centered methods such as“learning by doing and experiencing”(20.0%),“research–inquiry”(17.1%), and“conducting experiments”(16.2%). These results show that teachers attach importance to active participation and experience-based learning in science education. However, it is noteworthy that more comprehensive methods such as project-based learning and observation were used less frequently. In conclusion, it was determined that primary school teachers' understanding of science is largely student-centered, yet they lack sufficient representation of the social and institutional aspects of science. In light of these findings, it is recommended that teacher education programs and professional development activities be restructured based on FRA in order to develop an instructional perspective that encompasses all dimensions of science.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    806951

    Fen bilimleri öğretmenlerinin ve 8. sınıf öğrencilerinin mevsimlerin oluşumu konusuna yönelik zihinsel modelleri: Bir durum çalışması

    Mental models of science teachers and 8th grade students on the occupation of seasons: A case study

    ELİF DAĞDELEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Eğitim ve Öğretimİnönü Üniversitesi

    Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İBRAHİM ÜNAL

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE TAŞCAN

  2. Tez No

    836557

    Fizik öğretmenlerinin bağlam temelli soru hazırlama sürecindeki zihinsel modellerinin belirlenmesi

    Determining the mental models of physics teachers in the process of preparing context-based questions

    OSMAN BAYRAK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Eğitim ve ÖğretimTrabzon Üniversitesi

    Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ALİ RIZA AKDENİZ

  3. Tez No

    481923

    İlköğretim sınıf öğretmenlerinin köy enstitüleri hakkındaki görüşlerinin incelenmesi

    Investigation of primary school teachers' opinions about village institutes

    HÜSEYİN TANSU AKSU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın Üniversitesi

    İlköğretim Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. AYLİN SÖZER ÇAPAN

  4. Tez No

    698100

    Beden eğitimi öğretmenlerinin öz yeterlik inançları pedagojik bilgi ve becerileri ile beden okuryazarlıkları arasındaki ilişki

    The relationship between physical education teachers' self-efficiency beliefs, pedagogical knowledge and skills and physical literacy

    MEHMET SİVRİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    SporTrabzon Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYNUR YILMAZ

  5. Tez No

    619815

    Multivariate analysis of school principals' technology leadership competencies, learning school environment and schools' social network structures

    Okul müdürlerinin teknoloji liderliği yeterlikleri, okullardaki örgütsel öğrenme ortamı ve örgüt-içi sosyal ağ yapıları arasındaki ilişkinin çok yönlü analizi

    KÖKSAL BANOĞLU

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2019

    Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MÜNEVVER ÇETİN

Geri Dön