Samsun'da kadınların bisikletle yolculuğu: Kentiçi bisiklet kullanımının toplumsal cinsiyet ve kentsel altyapı bağlamında incelenmesi
Women's cycling journey in Samsun: An investigation of urban cycling in the context of gender and urban infrastructure
- Tez No: 970572
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MERİÇ KIRMIZI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez Samsun'da yaşayan kadınların kentiçi bisiklet kullanım deneyimlerini toplumsal cinsiyet rolleri ve kentsel altyapı bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, hareketlilik adaleti kuramı çerçevesinde, kent mekânlarının ve ulaşım altyapısının herkes için eşit erişilebilir olup olmadığını sorgulamakta ve özellikle kadınların bisikletli ulaşım deneyimlerinin ne tür engellerle karşılaştığını anlamaya çalışmaktadır. Bu çerçevede, çalışma kadınların bisiklet kullanma davranışlarının yalnızca kişisel bir eylem değil, toplumsal cinsiyet normları, kültürel kabuller, mekânsal düzenlemeler ve kurumsal politikalarla biçimlenen bir konu olduğunu varsaymaktadır. Tez kapsamında nitel araştırma yöntemine başvurulmuş, Samsun'da yaşayan, yaş, meslek, medeni durum, çocuk sahibi olma, yaşanılan semt ve kent deneyimi açısından çeşitlilik gösteren on altı kadınla derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Veriler tematik olarak çözümlenmiş, bulgular altyapı eksiklikleri, toplumsal normlar, risk ve güvenlik algısı, kamusal alanda görünürlük, psikolojik ve çevresel etkiler, yerel yönetim politikaları ve kurumsal destek mekanizmaları başlıkları altında sınıflandırılmıştır. Elde edilen bulgular kadınların bisiklet kullanımının hem fiziksel koşullar (süreksiz bisiklet yolları, park yeri ve tamir olanaklarının eksikliği, coğrafi ve mevsimsel engeller gibi) hem de toplumsal cinsiyet kaynaklı engeller (sözlü taciz, güvenlik kaygısı, giysi baskısı, aile rolleri gibi) nedeniyle sınırlandığını göstermektedir. Öte yandan, bisikletin kadınlar için bir özgürlük alanı, psikolojik rahatlama aracı, doğayla kurulan olumlu bir ilişki ve sürdürülebilir yaşam seçimi olarak görüldüğü de saptanmıştır. Çalışma bisikletli hareketliliğin kadınlar açısından eşitlikçi biçimde sağlanabilmesi için, toplumsal ve mekânsal dönüşümlerin gerekliliğine dikkat çekmektedir. Ayrıca araştırma bisikletin yalnızca bir ulaşım aracı değil, kadınların kentle kurduğu ilişkide dönüştürücü bir öğe olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle, tez sürdürülebilirlik, erişilebilirlik ve toplumsal cinsiyet eşitliği ilkelerini merkezine alan bir kent politikası anlayışının geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the experiences of women in Samsun who use bicycles within the city, considering the context of gender roles and urban infrastructure. Based on the theory of mobility justice, the research seeks to understand what kinds of obstacles women encounter when using bicycles for transportation, and whether urban spaces and transportation infrastructure are equally accessible to everyone. Within this framework, the study assumes that women's use of bicycles is not merely an individual choice, but a matter shaped by gender norms, cultural acceptance, spatial arrangements and institutional policies. Qualitative research methods were employed for this thesis, with sixteen women living in Samsun being interviewed in depth. The women varied in terms of age, occupation, marital status, parenthood, neighbourhood of residence and urban experience. The data were analysed thematically, and the findings were categorised under the headings of infrastructure deficiencies, social norms, risk and security perceptions, visibility in public spaces, psychological and environmental effects, local government policies and institutional support mechanisms. The findings show that women's bicycle use is limited by physical conditions, such as incomplete cycle lanes, a lack of parking and repair facilities, and geographical and seasonal obstacles, as well as gender-based barriers, such as verbal harassment, security concerns, pressure to dress a certain way, and family roles. Conversely, it was also found that bicycles are viewed as a source of freedom and psychological relief, fostering a positive relationship with nature and promoting a sustainable lifestyle. The study highlights the need for social and spatial transformations to ensure equitable bicycle mobility for women. Furthermore, the research shows that bicycles are not merely a means of transportation, but also a transformative element in women's relationship with the city. In this regard, the thesis highlights the need to develop an urban policy approach that focuses on the principles of sustainability, accessibility, and gender equality.
Benzer Tezler
- Türkçe ders kitaplarındaki yazınsal metinlerde duyarlık eğitimi üzerine bir inceleme
A study on sensitivity education in literary texts in Turkish coursebooks
BÜŞRA YİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA AÇIK
- Kuramdan yerele: Samsun'da kadınların siyasetle kurduğu ilişki üzerine feminist bir değerlendirme
From the theoretical to the local: A feminist evaluation of women's relationship with politics in Samsun
MERVE ÇAYLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Siyasal BilimlerOndokuz Mayıs ÜniversitesiKadın ve Aile Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAY KESKİN
- Samsun ili merkezinde yaşayan kadınların beslenme alışkanlıkları ve beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional habits and nutritional status of women in Samsun province
HANDE DEDE
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Beslenme ve DiyetetikAnkara ÜniversitesiEv Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FUNDA PINAR ÇAKIROĞLU
- Göçmen kadınların toplumsal entegrasyona dair deneyimleri veayrımcılık sorunu: Samsun örneği
Migrant women experiences on social integration and the problem of discrimination: Samsun case
PINAR YELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiGaziantep ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. MUSTAFA DOĞANOĞLU
- Mevsimlik tarım işçisi kadınların annelik deneyimleri: Şanlıurfa, Cihanbeyli ve Çarşamba örneğinde bir panel araştırması
The motherhood experiences of female seasonal agricultural workers: A panel study in the example of Şanlıurfa, Cihanbeyli and Çarşamba
EDA BEYDİLİ GÜRBÜZ
Doktora
Türkçe
2017
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FİLİZ DEMİRÖZ