Tıbbi atık sterilizasyon tesisinden kaynaklı karbon ayak izinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi
Determination and assessment of carbon footprint resulting from medical waste sterilization facility
- Tez No: 970879
- Danışmanlar: PROF. DR. FUAT ÖZYONAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Sivas ilinde faaliyet gösteren bir tıbbi atık sterilizasyon tesisinin 2024 yılına ait verileri temel alınarak yıllık ortalama karbon ayak izi hesaplamaları gerçekleştirilmiştir. Çalışmada karbon ayak izi; ulaşım, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) kullanımı, elektrik tüketimi, su kullanımı ve atık su bertarafı ile klima gazlarından kaynaklanan emisyonlar olmak üzere beş ana kategoride değerlendirilmiştir. Hesaplamalarda IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) metodolojilerine göre Tier 1 ve Tier 2 yaklaşımları kullanılmıştır. Tıbbi atık sterilizasyon tesislerinin çevresel etkilerinin hassas bir şekilde ortaya konması, sektörde sürdürülebilirliğin sağlanması ve sera gazı azaltım stratejilerinin geliştirilmesi için önem taşımaktadır. Elde edilen sonuçlar, tesisin yıllık karbon ayak izinin belirlenmesine ve en yüksek paya sahip emisyon kaynaklarının tespit edilmesine olanak sağlamıştır. Ayrıca, karbon emisyonlarının azaltılması için enerji verimliliği, yakıt optimizasyonu ve yenilenebilir enerji kullanımına yönelik öneriler sunulmuştur. Tesisin yıllık toplam karbon ayak izi, 160.300 × 10⁻⁶ Gg CO₂ olarak tespit edilmiştir. Emisyonların dağılımı incelendiğinde; %68,34 ile en büyük pay LNG kullanımına, %23,04 ile ulaşıma, %8,11 ile elektrik tüketimine, %0,41 ile su kullanımı ve atık su bertarafına ve %0,11 ile klima gazlarına ait olduğu belirlenmiştir. Birim ürün bazında karbon ayak izi ise 0,16 kg CO₂e/kg ürün olarak hesaplanmıştır. Bu değer, çimento, kağıt, şeker, kauçuk, tekstil ve fiber optik gibi farklı sektörlerin karbon ayak izi değerleriyle karşılaştırıldığında oldukça düşük bir düzeydedir. Ayrıca çalışmada, sağlık sektöründe çevresel performansın iyileştirilmesine katkıda bulunarak, tıbbi atık yönetiminde karbon ayak izi hesaplama yöntemlerinin uygulanabilirliğini göstermektedir. Böylece, sektörel bazda daha sürdürülebilir politikaların geliştirilmesi ve çevresel etkilerin minimize edilmesi için bilimsel bir temel oluşturulmuştur. Emisyonların azaltılmasına yönelik çözüm önerileri sunulmuştur. LNG ve motorin kullanımının optimizasyonu, ulaşımda daha çevreci araçların tercih edilmesi, tesis içinde enerji verimliliği yüksek sistemlerin kullanılması ve yenilenebilir enerji kaynaklarının entegre edilmesi önerilen başlıca önlemler arasında yer almaktadır. Tesisin mevcut karbon ayak izinin azaltılması yalnızca yerel düzeyde değil, Türkiye genelinde sağlık sektörünün çevresel sürdürülebilirliğine katkı sağlama potansiyeli taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study presents the annual average carbon footprint assessment of a medical waste sterilization facility operating in Sivas province, based on data from the year 2024. The carbon footprint was evaluated across five primary emission categories: transportation, liquefied natural gas (LNG) consumption, electricity usage, water consumption and wastewater treatment, and refrigerant gases. The calculations employed Tier 1 and Tier 2 approaches in accordance with the methodologies recommended by the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Accurately quantifying the environmental impacts of medical waste sterilization plants is crucial for ensuring sectoral sustainability and developing effective greenhouse gas (GHG) mitigation strategies. The results enabled the determination of the facility's annual carbon footprint and identification of the major emission sources. Furthermore, recommendations were provided for carbon emission reduction through energy efficiency improvements, fuel optimization, and integration of renewable energy technologies. The total annual carbon footprint of the facility was calculated as 160,300 × 10⁻⁶ Gg CO₂. Emission contributions were distributed as follows: LNG consumption accounted for 68.34%, transportation for 23.04%, electricity use for 8.11%, water consumption and wastewater treatment for 0.41%, and refrigerant gases for 0.11%. The carbon footprint per unit of product was determined to be 0.16 kg CO₂e/kg product, which is relatively low compared to values reported for other industrial sectors such as cement, paper, sugar, rubber, textile, and fiber optics. Additionally, this study demonstrates the applicability of carbon footprint calculation methods in medical waste management, contributing to the improvement of environmental performance in the healthcare sector. This provides a scientific basis for developing more sustainable sector-specific policies and minimizing environmental impacts. Proposed mitigation measures include optimizing LNG and diesel fuel consumption, promoting the use of environmentally friendly vehicles in transportation, implementing energy-efficient systems within the facility, and integrating renewable energy sources. Reducing the facility's current carbon footprint holds potential not only for local environmental benefits but also for enhancing the sustainability of the healthcare sector across Turkey.
Benzer Tezler
- İstanbul ili tıbbi atık bertaraf yöntemlerinin yaşam döngüsü analizi ile değerlendirilmesi
Evaluation of medical waste disposal methods in Istanbul by life cycle analysis
HİLAL YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Çevre MühendisliğiSakarya ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİYE SUNA ERSES YAY
- Tıbbi atıkların bertarafında sterilizasyon işlemi ve performans değerlendirmesi Van ili örneği
Sterilization process and performance evaluation in disposal of medical wastes a case of Van province
DİLEK OKUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Çevre MühendisliğiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ERKUŞ
- Pandemi öncesi ve süresince Trabzon ilindeki tıbbi atık yönetimi
Medical waste management in Trabzon province before and during the pandemic
SEDA ÇAVUŞOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Çevre MühendisliğiAtatürk ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜN YILDIZ
- Kars Ardahan ilinde tıbbi atık yönetiminin iş sağlığı ve güvenliği yönünden değerlendirilmesi
Evaluation of medical waste management in terms of occupational health and safety in Kars and Ardahan province
İLYAS YURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriKafkas Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ALİ KIRPIK
- Kamu ve şehir hastanesi tıbbi atık miktarlarının çevre yönetimi ve Covid-19 pandemi etkisinde karşılaştırılması
Comparison of medical waste amounts for public and city hospital in the effect of environmental management and Covid-19 pandemic
HUZEYFE FURKAN GÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Çevre MühendisliğiErciyes ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMÜR GÖKKUŞ