Faktör analizi ile çok boyutlu ölçekleme sonuçlarının likert tipi ölçeklerde 3-4-5 dereceler için karşılaştırılması
Comparison of factor analysis and multidimensional scaling results for 3, 4 and 5-point likert-type scales
- Tez No: 970922
- Danışmanlar: PROF. DR. NURİ DOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Doğrulayıcı faktör analizi, Keşfedici faktör analizi, Çok boyutlu ölçekleme, Çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesi, Confirmatory factor analysis, Exploratory factor analysis, Multidimensional scaling, Multilevel structural equation modeling
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, farklı Likert tiplerinde (3'lü, 4'lü ve 5'li) uygulanan ölçeklerde madde-boyut eşleşmelerinin Çok Boyutlu Ölçekleme (ÇBÖ) ve Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile karşılaştırmalı olarak incelenmesi ve elde edilen sonuçların Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve PLS-SEM analiziyle doğruluğunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, 5'li Likert tipi bir ölçek revize edilerek 3'lü ve 4'lü biçimlerde de uygulanmıştır. Farklı psikometrik yapılarda ve ölçek tiplerinde analiz sonuçlarının tutarlılığı araştırılmıştır. Çalışma grubu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında İzmir ili Buca ilçesindeki bağımsız anaokullarında öğrenim gören çocuklara uygulanan dört farklı ölçekten elde edilen toplam 660 katılımcıdan oluşmaktadır. Analizler SPSS 23, AMOS 23, RStudio ve SmartPLS 4 yazılımları ile gerçekleştirilmiştir. Öncelikle AFA ve ÇBÖ sonuçları karşılaştırılmış; ölçeklerin 3, 4 ve 5'li Likert formatlarında elde edilen faktör yapılarının tutarlılığı değerlendirilmiştir. Madde-boyut eşleşme oranları 3'lü Likert tipinde %20-35, 4'lüde %70, 5'lide ise %71-75 olarak saptanmıştır. PLS-SEM bulgularına göre, 3'lü Likert tipinde güvenirlik katsayıları (0.7'nin altında) ve AVE değerleri (0.5'in altında) alanyazındaki kabul edilen sınırların altında kalmıştır. 4'lü Likert tipinde ise güvenirlik katsayıları 0.7'nin üzerinde olmasına rağmen AVE değerleri 0.5'in altında bulunmuştur. 5'li Likert tipinde ise hem güvenirlik katsayılarının 0.7'nin, hem de AVE değerlerinin 0.5'in üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Özellikle madde-boyut eşleşmelerinde ÇBÖ'nün, AFA ile elde edilen bulguları destekleyerek görsel olarak anlamlı yapılar sunduğu; yüksek kategorili ve az faktörlü ölçeklerde ise ÇBÖ'nün tek başına kullanılabilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to comparatively examine item-dimension alignment in scales with different Likert formats (3-point, 4-point, and 5-point) using Multidimensional Scaling (MDS) and Exploratory Factor Analysis (EFA), and to assess the accuracy of these results through Confirmatory Factor Analysis (CFA) and PLS-SEM. Additionally, a 5-point Likert-type scale was revised and administered in 3-point and 4-point forms. The consistency of analysis results across different psychometric structures and scale types was investigated. The study sample comprised 660 participants from four different scales, administered to children in independent preschools in İzmir's Buca district during the 2023–2024 academic year. All analyses were performed with SPSS 23, AMOS 23, RStudio, and SmartPLS 4. Initially, EFA and MDS results were compared, and the consistency of factor structures in 3-, 4-, and 5-point formats was evaluated. Item-dimension alignment rates were 20–35% for 3-point Likert, 70% for 4-point, and 71–75% for 5-point formats. According to PLS-SEM, the 3-point Likert format yielded reliability coefficients below 0.7 and AVE values below 0.5, both beneath accepted thresholds. In the 4-point format, reliability coefficients were above 0.7, but AVE values remained below 0.5. In the 5-point format, both reliability and AVE values exceeded the thresholds. Notably, MDS was effective in visually supporting EFA results for item-dimension alignment, and for scales with more response categories and fewer factors, MDS alone was found to be sufficient.
Benzer Tezler
- Invitational leadership practices at a school of foreign languages from a gendered perspective: A case study
Bir yabancı diller yüksek okulundaki katılımcı liderlik uygulamalarının toplumsal cinsiyet çerçevesinde incelenmesi: Bir durum çalışması
ZÜBEYDE DURNA
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Orta Doğu Teknik ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
Yükleniyor...
- Yapılandırmacı öğrenme yaklaşımının öğrenenlerin problem çözme becerilerine, bilişötesi farkındalık ve derse yönelik tutum düzeylerine etkisi ile öğrenme sürecine katkıları
The effects of constructivist learning approach on learners' problem solving skills, metacognitive awareness, and attitudes towards the course, and contributions to learning process
BÜNYAMİN YURDAKUL
- Bazı yer ve sırık fasulye çeşitlerinde optimal melezleme şartlarının tespiti üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
TÜRKAN KOÇLU
- Türkiye'de serebral hareket bozukluklarının etiyolojisi epidemiyolojisi ve bazı klinik özellikleri
Başlık çevirisi yok
AŞER BENSUSAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1986
İstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...