İstanbul havalimanları dışında Türkiye'de yer alan havalimanları için yolcu talep tahmini
Passenger demand forecast for airports in Türkiye other than Istanbul airports
- Tez No: 971056
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞÜKRAN ŞEKER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Tahmin, prophet, üstel düzeltme, xgboost, Forecast, prophet, ets, xgboost
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Talep tahminleme çalışmaları her sektörde olduğu gibi havacılık sektöründe de oldukça kritik bir öneme sahiptir. Özellikle yolcu talebine yönelik öngörü süreçlerinin, sadece havayolu işletmeciliğiyle sınırlı kalmayıp çok katmanlı ve stratejik bir etki alanı bulunmaktadır. Bu öngörülerin etki alanları dört temel başlıkta özetlenebilir. Birincisi, havayollarının network gelişim stratejilerinin oluşturulması ve doğru tahminler ile havayolu sürdürülebilir karlılıklarının sağlanmasıdır. İkincisi havalimanının bulunduğu bölgenin sosyoekonomik kalkınmasına katkı sunarak yatırım çekiciliğini, turizm potansiyelini ve istihdam olanaklarını artırmasıdır. Üçüncü olarak, havalimanı altyapı kapasitesinin ve fiziksel yatırımların, talep projeksiyonlarıyla uyumlu şekilde zamanında planlanabilmesine olanak tanımasıdır. Dördüncü ve son olarak, ulusal hava sahası yönetiminin dengeli ve güvenlik standartlarına uygun biçimde organize edilebilmesidir. Bu çerçevede, yolcu talep öngörüsü sadece teknik bir projeksiyon aracı olmaktan ziyade, çok katmanlı stratejik karar alma süreçlerinin merkezinde konumlanan oldukça kritik bir karar destek mekanizmasıdır. Bu çalışmada İstanbul havalimanları dışında Türkiye genelindeki havalimanlarına ABC analizi uygulanarak farklı talep dinamiklerine sahip üç ayrı meydan seçilmiştir. Bu meydanlara olan yolcu talebini tahmin etmek üzere dört yaygın modelin - Prophet (FacebookProphet), Üstel Düzeltme (ÜD), Mevsimsel Otoregresif Bütünleşik Hareketli Ortalama (MOBHO) ve XGBoost (Aşırı Gradyan Artırma)- modelleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Modellerin sonuçları, Ortalama Mutlak Hata (OMH), Kök Ortalama Kare Hata (KOKH), Ortalama Kare Hata (OKH) ve Simetrik Ortalama Mutlak Yüzde Hata (SOMYH) metrikleri kullanılarak performanslarına göre değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonuçlarında en iyi performans XGBoost modeli ile elde edilmiştir. XGBoost modeli, SOMYH performans metrikleri ise Ankara'da %6,41, Antalya'da %31,52, İzmir'de %10,26'dır.
Özet (Çeviri)
Demand forecasting plays a critical role in the aviation industry, like in other sectors. In particular, the forecasting processes for passenger demand are not limited to airline operations alone, but have a multi-layered and strategic impact area. The impact areas of these forecasts can be summarized under four main headings. The first is the creation of network development strategies for airlines and ensuring sustainable airline profitability through accurate forecasts. Secondly, it contributes to the socio-economic development of the region where the airport is located, increasing investment attractiveness, tourism potential and employment opportunities. Thirdly, it enables the airport infrastructure capacity and physical investments to be planned in a timely manner in line with demand projections. Fourthly and finally, it enables the national airspace management to be organized in a balanced manner and in accordance with safety standards. In this context, passenger demand forecasting is not just a technical projection tool, but a critical decision support mechanism positioned at the center of multi-layered strategic decision-making processes. In this study, ABC analysis was applied to airports across Türkiye, excluding Istanbul airports, and three separate airports with different demand dynamics were selected. The performances of four common models– Prophet (Facebook Prophet), Exponential Smoothing/Trend Only (ETS), Seasonal Autoregressive Integrated Moving Average (SARIMA) ve XGBoost (Extreme Gradient Boosting) – for predicting passenger demand at these airports are comparatively investigated. Models were evaluated according to their performance using metrics such as Mean Absolute Error (MAE), Root Mean Squared Error (RMSE), Mean Squared Error (MSE) and Symmetric Mean Absolute Percentage Error (SMAPE). Among the evaluated models, the best performance was achieved by the XGBoost model. The SMAPE values obtained with XGBoost were % 6,41 for Ankara, % 31,52 for Antalya, and %10,26 for İzmir.
Benzer Tezler
- Türkiye'deki uluslararası havaalanlarının kızaklama risk değerlendirmesi
Aquaplaning risk assessment at international airports in Turkey
EVRİM HEZEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH HİLMİ LAV
- Havalimanı gürültü haritalarının hazırlanması:İstanbul Sabiha Gökçen uluslararası havalimanı örneği
Başlık çevirisi yok
OYA KESKİN
- Data analysis and simulation applications on European air traffic modelling and spatiotemporal grid emission modelling
Avrupa hava trafiği ve uzay-zamansal grid salınım modellemede veri analizi ve simulasyonu uygalamaları
YİĞİT BEKİR KAYA
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiUçak ve Uzay Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKHAN İNALHAN
- Türk balıkçı gemilerinde iş emniyeti ve çalışan sağlığı
Health, safety & environment on board Turkish fishing vessels
RAMAZAN AÇIKGÖZ
Doktora
Türkçe
2020
Deniz BilimleriMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiSu Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CELAL ATEŞ
DOÇ. DR. FATİH PERÇİN
- Geopolitics of aviation, decision of a potential aircraft and economical modelling of a helicopter maintenance center in related region
Havacılıkta jeopolitiğin önemi, uygun hava aracı seçimi ve belirlenen bölgede helikopter bakım merkezinin ekonomik modellemesi
BARAN EMRE SONUÇ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Havacılık ve Uzay Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiUçak ve Uzay Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYRİ ACAR