Tıkanırcasına yeme bozukluğu ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Turkish adaptation of the binge eating disorder scale: Validity and reliability study
- Tez No: 971071
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NEŞE KAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nuh Naci Yazgan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, tıkanırcasına yeme riskli davranışlarını değerlendirmek için kısa ve doğrulanmış bir araç olan“Binge Eating Disorder Scale”(Tıkanırcasına Yeme Bozukluğu Ölçeği)'nin Türkçeye uyarlanması, adolesanlarda geçerlilik ve güvenilirliğinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Ocak-Haziran 2025 tarihleri arasında, Konya'da ikamet eden ve 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Yunak Anadolu İmam Hatip Lisesi, Yunak Anadolu Lisesi ve Selçuklu Fen Lisesi'nde öğrenim gören 14-18 yaş aralığındaki 163 öğrenci ile yürütülmüştür. Ölçeğin zamana karşı değişmezliğini test etmek amacıyla, ilk uygulamadan yaklaşık iki hafta sonra 100 öğrenciye yeniden uygulanmıştır. Veriler; sosyodemografik veri formu, 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı ve Tıkanırcasına Yeme Bozukluğu Ölçeği ile toplanmıştır. Yapı geçerliliği için doğrulayıcı faktör analizi ve bilinen grup geçerliliği yapılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarına göre tüm standartlaştırılmış faktör yükleri anlamlı (p<0,001) ve tüm uyum indeksleri iyi düzeyde bulunmuştur. Bilinen grup geçerliliğinde ölçek toplam puanı, yeme atağı yaşayanların yeme atağı yaşamayan adolesanlara göre Cohen's d=1,41 olup etki büyüklüğü yüksek bulunmuştur. Güvenilirlik analizlerinde, Cronbach Alfa katsayısı 0,867 olarak hesaplanmış olup ölçeğin iç tutarlılığı oldukça iyi düzeydedir. Sınıf içi korelasyon katsayısı toplam ölçek puanı için 0,838 bulunmuştur. Ölçek toplam puanı ile enerji ve makro besin öğeleri arasında ilişki saptanmamış; yalnızca Beden Kütle İndeksi ile zayıf, pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0,229, p=0,006). Kadınlarda enerji, protein, yağ ve mikro besin öğelerinin alımları erkeklere göre anlamlı şekilde düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). Tıkanırcasına Yeme Bozukluğu Ölçeğinin Türkçe uyarlaması, adolesanlarda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracıdır. Altı maddeden oluşan bu ölçek, adolesanlarda tıkanırcasına yeme bozukluğunun riskli davranışlarının değerlendirilmesinde kullanılabilecek pratik ve güvenilir bir araçtır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to adapt the“Binge Eating Disorder Scale”, a brief and validated instrument for assessing binge eating risk behaviors, into Turkish and to examine its validity and reliability in adolescents. The research was carried out between January and June 2025 with 163 students aged 14–18 years, residing in Konya and studying at Yunak Anatolian Imam Hatip High School, Yunak Anatolian High School, and Selçuklu Science High School during the 2024–2025 academic year. In order to measure the invariance of the scale against time, 100 students were re-tested approximately 2 weeks after the first application. Data were collected using a sociodemographic data form, a 24-hour dietary recall, and the Binge Eating Disorder Scale. For construct validity, confirmatory factor analysis and known-groups validity were performed. According to confirmatory factor analysis results, all standardized factor loadings were significant (p<0,001), and all fit indices indicated a good model fit. In known-groups validity, the total scale score was significantly higher among adolescents with binge eating episodes compared to those without, with a large effect size (Cohen's d=1.41). Reliability analysis demonstrated strong internal consistency, with a Cronbach's alpha coefficient of 0,867. The intraclass correlation coefficient for the total scale score was 0,838. No significant associations were found between the total scale score and energy or macronutrient intake; however, a weak, positive, and significant correlation was observed with Body Mass Index (r=0,229, p=0,006). Female students had significantly lower intakes of energy, protein, fat, and micronutrients compared to males (p<0,05). The Turkish adaptation of the Binge Eating Disorder Scale is a valid and reliable measurement tool for adolescents. This six-item scale provides a practical and reliable instrument for assessing binge eating risk behaviors in this population.
Benzer Tezler
- Edinburgh bulimic ınvestigatory testinin (BITE) Türkçeye uyarlama geçerlik ve güvenirlik çalışması
The Turkish adaptation validity and reliability study of the edinburgh bulimic investigatory test (BITE)
SELEN ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF DİNÇERLER
- YFAS 2.0 çocuk versiyonu Türkçe geçerlilik güvenirlik çalışması
YFAS 2.0 for children Turkish validity and reliability study
ESRA YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİHA SERAP ÇİFÇİLİ
- Tıkınırcasına yeme ve otlanma tarzı yemenin nesne ilişkileri ile duygusal şemalar çerçevesinde incelenmesi
Examining of binge eating and grazing from object relations with emotional schemas perspective
GÖZDE AKKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİzmir Bakırçay ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUĞBA YILMAZ
- Yeme tutumları ile stresle başa çıkma ve öz yeterlik arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between eating attitude and coping with stress and self-efficiency
HATİCE SENA HAYIROĞLU YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikiyatriİstanbul Kent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜLKÜ TOSUN
- Bipolar bozukluk hastalarında tıkınırcasına yeme bozukluğu ve ilişkili etmenler
Bi̇nge eati̇ng di̇sorder and related factors i̇n pati̇ents with bi̇polar di̇sorder
AYŞE ÇAKIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
PsikiyatriKaradeniz Teknik ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DEMET SAĞLAM AYKUT