Yetişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve yaygın anksiyete bozukluğu ilişkisi
The relationship between adult attention deficit hyperactivity disorder and generalized anxiety disorder
- Tez No: 971077
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET HAKAN TÜRKÇAPAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Klinik psikoloji, Clinical psychology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yetişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ve Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) tanısı konmuş olan olgularda bu iki bozukluğun karşılıklı eş tanı oranlarını saptamak ve her iki tanının birlikte görüldüğü olgulardaki belirti profillerini karşılaştırmalı olarak incelemektir. Araştırma örneklemine, Eylül 2023 - Haziran 2024 tarihleri arasında Ankara'daki iki özel klinikte daha önce DEHB ve/veya YAB tanısı almış 59 olgu ile daha önce herhangi bir psikiyatrik tanı/tedavi almamış, psikiyatrik yakınmaları olmayan 30 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 89 kişi dahil edilmiştir. Tüm katılımcılarla, SCID-5-CV (DEHB Modülü) ve MINI (YAB Modülü) yapılandırılmış tanı görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Ardından DEHB belirtilerini ölçmek amacıyla Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS-v1.1) ve Wender-Utah Derecelendirme Ölçeği (WUDÖ) ile YAB belirtilerini değerlendirmek amacıyla ise Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 Ölçeği (YAB-7) ve Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) uygulanmıştır. Veriler hem yüz yüze hem çevrim içi olarak toplanmıştır. Çalışmaya DEHB ön tanısı ile alınan 59 kişiden 53'ü (%89.8) DEHB tanı kriterlerini karşılamış olup 39'unda (%66.1) DEHB-Bileşik görünüm, 11'inde (%18.6) DEHB- Dikkat Eksikliği Baskın Görünümü, 3'ünde (%5.1) DEHB-Hiperaktivite/Dürtüselliğin Baskın Görünümü saptanmıştır. 59 kişi MINI (YAB Modülü) ile YAB için değerlendirildiğin 57'si (%96.6) YAB tanı kriterlerini karşılamış olup YAB + DEHB-Bileşik görünüm kriterlerini karşılayan kişi sayısı 38 (%64.4), YAB + DEHB-DE 10 (%16.9), YAB + DEHB-HD sayısı 3 (%5.1), Yalnızca YAB tanısı alan 6 kişi (%10.2), Yalnızca DEHB tanı kriterlerini karşılayan sayısı da 2 (%3.4) kişi olmuştur. Araştırma grubundaki 11 DEHB- Dikkat Eksikliği Baskın Görünüm (DEHB-DE) olgusu bir grupta (n=11); 39 DEHB-Bileşik Görünüm olgusu ile 3 DEHB-Hiperaktivite / Dürtüsellik (DEHB-HD) olgusu (n=42) ise ayrı bir grupta (DEHB-Diğer); sadece YAB tanısı alan 6 olgu da bir grup olarak incelenmiştir. Bulgular alt gruplar arasında karşılaştırıldığında bu iki tanının birlikte görülme oranı ise %86.4 olup, çalışmada DEHB ve YAB arasında yüksek düzeyde bir eş tanı ilişkisi tespit edilmiştir. Özbildirim ölçeklerinden elde edilen puanlara göre, DEHB-DE, DEHB-Diğer ve Yalnızca YAB grupları arasında anlamlı farklar bulunmuş. Özellikle DEHB-Diğer grubunda bulunan katılımcılar, tüm ölçeklerde hem dikkat hem dürtüsellik belirtileri hem de anksiyete düzeyleri bakımından en yüksek puanları almıştır. Korelasyon analizleri, ASRS toplam ve alt boyut puanları ile anksiyete ölçekleri (YAB-7 ve BAÖ) arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. DEHB belirti spektrumu daha genişledikçe anksiyete belirtilerinin de arttığı anlaşılmaktadır. Benzer şekilde, BAÖ toplam puanı ile WUDÖ toplam puanı, WUDÖ-Davranış Sorunları/Dürtüsellik alt boyutu ve WUDÖ-İrritabilite alt boyutu arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Bu durum, çocukluk döneminden itibaren süregelen DEHB belirtilerinin yetişkinlikte anksiyete düzeyini artırabileceğine işaret etmektedir. Bu bulgular, DEHB belirtilerinin şiddetinin artmasının anksiyete belirtilerinde paralel bir artışla ilişkili olabileceğini göstermektedir. Bu bulgular doğrultusunda, DEHB ve YAB'nin erişkinlikte sıklıkla birlikte görüldüğü, bu birlikteliğin belirti profillerini anlamlı düzeyde etkilediği ve klinik değerlendirmelerde bu tanılardan birini alan olgularda diğer tanının da olası varlığının araştırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to determine the rates of co-diagnosis of Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) and Generalized Anxiety Disorder (GAD) in adult patients and to examine the symptom profiles in patients with both diagnoses. The study sample consisted of a total of 89 participants, including 59 patients who had previously been diagnosed with ADHD and/or GAD at two private clinics in Ankara between September 2023 and June 2024, and 30 healthy controls with no prior psychiatric diagnosis/treatment and no psychiatric complaints. Structured diagnostic interviews using the SCID-5-CV (ADHD Module) and MINI (GAD Module) were conducted with all participants. Then, Adult Attention Deficit Hyperactivity Disorder Self-Report Scale (ASRS-v1.1) and Wender-Utah Rating Scale (WURS) were administered to measure ADHD symptoms and Generalized Anxiety Disorder-7 (GAD-7) and Beck Anxiety Inventory (BAI) were administered to assess GAD symptoms. Data were collected both face-to-face and online. Of the 59 individuals included in the study with a prediagnosis of ADHD, 53 (89.8%) met the diagnostic criteria and 39 (66.1%) had ADHD- Combined subtyped, 11 (18.6%) had ADHD- Predominantly Inattentive subtyped, and 3 (5.1%) had ADHD-Predominantly“Hyperactive/Impulsive”subtyped. When 59 individuals were evaluated for GAD with the MINI (GAD Module), 57 (96.6%) met the diagnostic criteria for GAD, 38 (64.4%) met the criteria for GAD + ADHD-Compound manifestation, 10 (16.9%) for GAD + ADHD-PI, 3 (5.1%) for GAD + ADHD-HI, 6 (10.2%) for GAD only, and 2 (3.4%) for ADHD only. In the research group, 11 ADHD-Predominantly Inattentive subtyped (ADHD-PI) patients were analyzed in one group (n=11); 39 ADHD-Combined subtyped patients and 3 ADHD-Predominantly“Hyperactive/Impulsive”subtyped (ADHD-HI) patients (n=42) were analyzed in a separate group (ADHD-Other); and 6 patients diagnosed with GAD only were analyzed as one group. When the findings were compared between subgroups, the rate of co-occurrence of these two diagnoses was 86.4% and a high level of comorbidity between ADHD and GAD was found in the study. According to the scores obtained from the self-report scales, significant differences were found between the ADHD-PI, ADHD-Other, and GAD groups. Participants in the ADHD-Other group, in particular, scored highest on all scales in terms of both attention and impulsivity symptoms and anxiety levels. Correlation analyses revealed that there were significant positive correlations between the total and subscale scores of the ASRS and the anxiety scales (GAD-7 and BAI). It is understood that as the ADHD symptom spectrum becomes broader, anxiety symptoms also increase. Similarly, significant positive correlations were found between the BAI total score and WURS total score, WURS-Behavioral Problems/Impulsivity subscale and WURS-Irritability subscale. This indicates that ADHD symptoms that persist since childhood may increase the level of anxiety in adulthood. These findings suggest that increasing severity of ADHD symptoms may be associated with a parallel increase in anxiety symptoms. These findings suggest that an increase in the severity of ADHD symptoms may be associated with a parallel increase in anxiety symptoms. In the light of these findings, it is concluded that ADHD and GAD are frequently seen together in adulthood, that this association significantly affects symptom profiles and that the possible presence of the other diagnosis should be investigated in patients with one of these diagnoses in clinical evaluations.
Benzer Tezler
- Hafif düzeyde otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerde sluggish cognitive tempo (yavaş bilişsel tempo) belirtileri: İlişkili bireysel ve ailesel özelliklerin belirlenmesi ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerle karşılaştırılması
Sluggish cognitive tempo symptoms in children and adolescents with mild autism: investigating associated individual and familial factors and comparing to children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder
NAZAN EKİNCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZALP EKİNCİ
- Using zebrafish disease model in molecular research on neurodevelopmental disorder generation
Nörogelişimsel bozukluk oluşumuna ilişkin moleküler araştırmalarda zebra balığı hastalığı modelinin kullanılması
AYŞE REYYAN KUTAN BAŞÇI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Nörolojiİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiMalzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. SEYMUR JAHANGIROV
DOÇ. DR. AYÇA ARSLAN ERGÜL
- Yetişkinlik dönemindeki (18-65 yaş) dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu belirtileri ile anksiyete düzeyi ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between attention deficit hyperactivity disorder symptoms, anxiety levels, and psychological resilience in adulthood (18-65 years)
EMREHAN HACIARİFOĞLU
- Denizli bölgesi üniversite öğrencilerinde internet bağımlılığının görülme sıklığı ve yetişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ile ilişkisi
Prevalence of internet addiction among university students in denizli and its relationship with adult attention deficit hyperactivity disorder
HÜSEYİN ALAÇAM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
PsikiyatriPamukkale ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİGEN ÇULHA ATEŞÇİ
- Sigara içen doktorlarda yetişkin tip dikkat eksikliği ve hipraktivite bozukluğunun değerlendirilmesi
Evalutin of adult type attention deficit and hiperactivity disorder in smoking doctors
TOLGA KADIOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. TEVFİK TANJU YILMAZER